Κάθε καλοκαίρι, με την έναρξη της τουριστικής σεζόν και την αύξηση των επισκέψεων στις ελληνικές ακτές, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα ζήτημα που προκαλεί διαμάχες, παρεξηγήσεις και συχνά ακόμη και λεκτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ λουόμενων: η παρουσία κατοικιδίων ζώων στις παραλίες. Ιδιοκτήτες σκύλων και απλοί παραθεριστές έρχονται αντιμέτωποι σχεδόν σε καθημερινή βάση με ασαφείς πληροφορίες, αντικρουόμενες απόψεις και ελλιπή γνώση της νομοθεσίας, με αποτέλεσμα να επικρατεί γενική σύγχυση για το τι πραγματικά επιτρέπεται και τι όχι. Η αλήθεια είναι ότι η ελληνική νομοθεσία ρυθμίζει με σαφήνεια το συγκεκριμένο ζήτημα, θέτοντας διακρίσεις ανάλογα με τον τύπο της παραλίας και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε περίπτωσης. Γι’ αυτό είναι σημαντικό κάθε ιδιοκτήτης ζώου συντροφιάς να γνωρίζει τι του επιτρέπει και τι του απαγορεύει ο νόμος πριν ξεκινήσει για την παραλία.
Ελεύθερες και οργανωμένες παραλίες: Μια κρίσιμη διάκριση
Το άρθρο 19 του Νόμου 4830/2021 αποτελεί τον βασικό νομικό άξονα γύρω από τον οποίο οργανώνεται το ζήτημα της πρόσβασης κατοικιδίων στις ελληνικές ακτές. Η πρώτη και καθοριστική διάκριση που κάνει ο νόμος είναι ανάμεσα στις ελεύθερες παραλίες και στις οργανωμένες παραλίες. Στις ελεύθερες ακτές, η πρόσβαση κατοικιδίων —και ιδίως σκύλων— δεν απαγορεύεται από μόνη της, εφόσον τηρούνται οι βασικές υποχρεώσεις που θέτει η νομοθεσία. Στις οργανωμένες παραλίες, ωστόσο, τα πράγματα είναι διαφορετικά: η είσοδος σκύλων επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνο εφόσον ο νόμιμος υπεύθυνος εκμετάλλευσης της παραλίας έχει τοποθετήσει ευδιάκριτη σήμανση που να το επιτρέπει ρητά. Απουσία τέτοιας σήμανσης σημαίνει αυτόματα απαγόρευση. Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των τουριστικών παραλιών στην Ελλάδα είναι οργανωμένες, με ομπρέλες, ξαπλώστρες και υπηρεσίες.
Σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από τον τύπο της παραλίας, η χρήση λουριού εκτός θαλάσσης είναι απολύτως υποχρεωτική για τους σκύλους. Αυτό σημαίνει ότι ο σκύλος μπορεί να μπει στη θάλασσα χωρίς λουρί, αλλά όταν βρίσκεται στην άμμο ή στο χώρο της παραλίας, ο ιδιοκτήτης του υποχρεούται να τον κρατά δεμένο. Η μη τήρηση αυτής της υποχρέωσης μπορεί να οδηγήσει σε επιβολή προστίμου από τις αρμόδιες αρχές, ενώ παράλληλα ο ιδιοκτήτης φέρει αστική ευθύνη για οποιαδήποτε ζημία ή τραυματισμό προκαλέσει το ζώο του. Η υπεύθυνη ιδιοκτησία κατοικιδίου δεν είναι μόνο υποχρέωση απέναντι στη νομοθεσία, αλλά και απέναντι στους συμπολίτες που επίσης απολαμβάνουν τον κοινόχρηστο χώρο της παραλίας.
Γαλάζια Σημαία, σκύλοι βοήθειας και ψηφιακό βιβλιάριο
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παραλίες που φέρουν την πολύτιμη πιστοποίηση της «Γαλάζιας Σημαίας», η οποία απονέμεται από την Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης. Στις παραλίες αυτές, η παρουσία σκύλων απαγορεύεται κατηγορηματικά, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη ρύθμιση. Η απαγόρευση αυτή αποτελεί ένα από τα κριτήρια που πρέπει να πληρούν οι παραλίες για να διατηρήσουν την πιστοποίησή τους. Συνεπώς, πριν από κάθε επίσκεψη, οι ιδιοκτήτες σκύλων καλό είναι να ελέγχουν αν η παραλία του προορισμού τους φέρει τη Γαλάζια Σημαία. Εξαίρεση σε αυτή την απαγόρευση αποτελούν μόνο οι σκύλοι βοήθειας, οι οποίοι δικαιούνται πρόσβαση σε όλες τις παραλίες, οργανωμένες ή μη, ανεξαρτήτως σήμανσης ή πιστοποίησης. Αυτή η εξαίρεση ισχύει επειδή οι σκύλοι βοήθειας αποτελούν αναπόσπαστο εργαλείο ζωής για τους ανθρώπους με αναπηρία που τους συνοδεύουν.
Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει ειδικό πλαίσιο και για τη μεταφορά κατοικιδίων με πλοία, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για χώρα όπως η Ελλάδα με τα εκατοντάδες νησιά της. Οι ιδιοκτήτες που σχεδιάζουν καλοκαιρινές αποδράσεις στα νησιά συνοδευόμενοι από τα τετράποδα φίλα τους πρέπει να ενημερωθούν εκ των προτέρων για τους κανόνες που ισχύουν στις ακτοπλοϊκές γραμμές. Σε αυτό το πλαίσιο, η πλατφόρμα pet.gov.gr έχει αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο για τους ιδιοκτήτες κατοικιδίων: μέσω αυτής, κάθε πολίτης μπορεί να αποκτήσει άμεση πρόσβαση στο ψηφιακό βιβλιάριο του ζώου του, καθώς και σε όλα τα στοιχεία που έχουν καταχωρηθεί στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς. Τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να ζητηθούν κατά τη διάρκεια ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές, οπότε η ψηφιακή πρόσβαση σε αυτά αποτελεί πρακτική και αποτελεσματική λύση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ενημέρωση και η υπεύθυνη συμπεριφορά από την πλευρά των ιδιοκτητών κατοικιδίων είναι αυτή που μπορεί να εξασφαλίσει μια ειρηνική συνύπαρξη όλων στις ελληνικές παραλίες. Ο νόμος δεν στοχεύει να αποκλείσει τα ζώα συντροφιάς από τη θάλασσα, αλλά να διασφαλίσει ότι η παρουσία τους δεν δημιουργεί προβλήματα στους υπόλοιπους παραθεριστές. Ωστόσο, η εφαρμογή του νόμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ευαισθητοποίηση και τη συνεργασία του κοινού, κάτι που μόνο με σωστή πληροφόρηση μπορεί να επιτευχθεί.
