Η σύνοδος κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες ολοκληρώθηκε με σαφείς τοποθετήσεις των ευρωπαϊκών ηγεσιών σχετικά με τον ρόλο της ΕΕ σε ενδεχόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έλαβαν τον λόγο, ο καθένας με τις δικές του προτεραιότητες, σε ό,τι αφορά το μέλλον της διπλωματίας στον ευρωπαϊκό Ανατολή. Σε αυτό το κλίμα, και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πήρε θέση για το ζήτημα της ευρωπαϊκής εκπροσώπησης στις συνομιλίες.
Διαβάστε επίσης: Ο Λαβρόφ αποκλείει την ΕΕ από τις ειρηνευτικές συνομιλίες
Τι ειπώθηκε στις Βρυξέλλες
Ο Μακρόν δεν άφησε περιθώρια αμφιβολιών ως προς τη θέση της Γαλλίας: «Πάντα υποστηρίζαμε την άποψη ότι, όταν διεξαχθούν οι διαπραγματεύσεις, οι Ευρωπαίοι πρέπει να βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, διότι αυτό αφορά τα συμφέροντα της Ευρώπης». Ο Γάλλος Πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Αντόνιο Κόστα, ως πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, θα μπορούσε να συμμετάσχει σε τέτοιες συνομιλίες, εφόσον ο ρόλος του καθοριζόταν με σαφήνεια. Η δήλωση αυτή έγινε κατά τη λήξη της συνόδου κορυφής, προσδίδοντας ιδιαίτερο βάρος στο μήνυμα που θέλησε να στείλει το Παρίσι. Ο Μακρόν επέμενε ότι η ευρωπαϊκή παρουσία στις διαπραγματεύσεις δεν αποτελεί επιλογή αλλά αναγκαιότητα για την προστασία των συμφερόντων της ηπείρου.
Ο Αντόνιο Κόστα προχώρησε σε σημαντική διευκρίνιση: η ΕΕ «δεν είναι και δεν σκοπεύει να είναι μεσολαβητής» στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ένωση «είναι στο πλευρό της Ουκρανίας» και θα συνεχίσει να τη στηρίζει τόσο κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης όσο και μετά το πέρας της. Ωστόσο, αποκάλυψε ότι μέσω του γραφείου του διατηρεί διπλωματικό δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία, εξηγώντας ότι «δεν μπορούμε να βασιζόμαστε μόνο σε άλλους για να ερμηνεύσουμε τα ρωσικά μηνύματα». Κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου, ο Κόστα παραδέχθηκε ότι «δυστυχώς δεν έχουμε αξιόπιστα σημάδια από τη Ρωσία ότι θέλει να συμμετάσχει σε σοβαρές διαπραγματεύσεις προς το παρόν».
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τοποθετήθηκε με σαφήνεια απέναντι στη Ρωσία: «η Ουκρανία θέλει ειρήνη και η Ευρώπη θέλει ειρήνη», ενώ «η μόνη που επιλέγει σταθερά τη βία είναι η Ρωσία». Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι «ένας από τους αρχιτέκτονες μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης», με την Ουκρανία «στη θέση του οδηγού». Εξέφρασε επίσης την πεποίθηση ότι «αργά ή γρήγορα» η Ρωσία θα αναγκαστεί να έρθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, κυρίως λόγω της πίεσης που ασκούν οι ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Αντιδράσεις και θέσεις εμπλεκόμενων
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε από πλευράς του ότι οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τη Ρωσία δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συμμετοχή και τη συγκατάθεση του Κιέβου. Ο Έλληνας πρωθυπουργός υποστήριξε παράλληλα ότι, εφόσον χρειαστεί ένας ευρωπαϊκός δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα, αυτός θα πρέπει να εκπροσωπείται από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη ελληνική διπλωματική γραμμή που συνδυάζει σταθερή υποστήριξη στην Ουκρανία με ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής. Ο Μητσοτάκης συντάσσεται έτσι με τις θέσεις Μακρόν για ευρωπαϊκή παρουσία, προσδιορίζοντας ταυτόχρονα και τον κατάλληλο εκπρόσωπο.
Ο Κόστα επιχείρησε να άρει πιθανές εντάσεις ως προς τον συντονισμό μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει «καμία αντίφαση» ούτε «ανταγωνισμός» μεταξύ των διαφορετικών παραγόντων που εμπλέκονται στις ειρηνευτικές προσπάθειες. Οι ρόλοι τους, όπως εξήγησε, είναι συμπληρωματικοί: «μόνο η Ουκρανία μπορεί να διαπραγματευτεί εκ μέρους της Ουκρανίας», ενώ ο «συνασπισμός των προθύμων» μπορεί να αναλάβει ρόλο στις εγγυήσεις ασφαλείας. Τα συμφέροντα της ΕΕ, πρόσθεσε, «θα πρέπει να τα υπερασπίζονται τα θεσμικά όργανα της ΕΕ σύμφωνα με τις συνθήκες». Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι συνεργάζεται στενά με τη φον ντερ Λάιεν, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «η Ούρσουλα και εγώ εργαζόμαστε πάντα ως ομάδα».
Τι ακολουθεί
Η ΕΕ διατηρεί ανοιχτό τον διπλωματικό δίαυλο με τη Μόσχα μέσω του γραφείου του Κόστα, ακόμα και αν το Κρεμλίνο δεν δείχνει προς το παρόν αξιόπιστη προθυμία για σοβαρές συνομιλίες. Ο στόχος, όπως τον περιέγραψε ο ίδιος ο Κόστα, είναι να μπορεί η ΕΕ να μεταφέρει απευθείας τις δικές της θέσεις στη Ρωσία, χωρίς να εξαρτάται από τρίτους διερμηνείς. Η κοινή ευρωπαϊκή γραμμή που διαμορφώθηκε στις Βρυξέλλες θέτει ως αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση τη συμμετοχή και τη συναίνεση της Ουκρανίας σε κάθε διαδικασία. Το επόμενο βήμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις κινήσεις της Μόσχας και την πρόοδο των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο πεδίο.
