Σαφές μήνυμα ετοιμότητας εξέπεμψε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε διεθνή αποστολή στα Στενά του Ορμούζ. Οι δηλώσεις του έγιναν σε φόντο κρίσιμων εξελίξεων: ΗΠΑ και Ιράν υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης, ανοίγοντας τον δρόμο για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στη στρατηγική θαλάσσια αρτηρία. Παράλληλα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες κινητοποιούν ναυτικές τους δυνάμεις, με Ολλανδία και Γερμανία να δίνουν ήδη το παρόν.
Τι έγινε στα Στενά του Ορμούζ
Έντονη κινητικότητα καταγράφηκε στην περιοχή του Περσικού Κόλπου αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν. Τρία σούπερ τάνκερ με σημαία Σαουδικής Αραβίας διέσχισαν τα Στενά, μεταφέροντας συνολικά 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών AXSMarine, συνολικά 25 εμπορικά πλοία διέσχισαν την Πέμπτη τα Στενά — αριθμός που αποτελεί τον υψηλότερο από τα μέσα Απριλίου. Ωστόσο, εκτιμάται ότι 500 έως 600 δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία παραμένουν ακόμα εγκλωβισμένα στην περιοχή από την αρχή του πολέμου, και η πλήρης αποκατάσταση της ροής θα απαιτήσει αρκετό χρόνο.
Από την πλευρά της, η Ολλανδία ανακοίνωσε επίσημα την ανακατεύθυνση φρεγάτας αντιαεροπορικής άμυνας προς τα Στενά του Ορμούζ. Ο υπουργός Άμυνας Ντίλαν Γεσιλγκιόζ-Ζεγκέριους γνωστοποίησε μέσω επιστολής προς το κοινοβούλιο ότι το πλοίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στον Ινδικό-Ειρηνικό ωκεανό και θα χρειαστεί αρκετές εβδομάδες για να φτάσει στον προορισμό του. Η Γερμανία κινείται επίσης γρήγορα, ανακοινώνοντας ότι αποστέλλει δύο πολεμικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να βρίσκεται σε ετοιμότητα για άμεση ανάπτυξη στον Περσικό. Η Γαλλία και η Βρετανία από την πλευρά τους προωθούν σχέδια για πολυεθνική ναυτική αποστολή, αντιμετωπίζοντας ωστόσο την αντίθεση της Τεχεράνης σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική παρουσία στη θαλάσσια οδό.
Μητσοτάκης: Η Ελλάδα δεν θα διστάσει
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τοποθετήθηκε με σαφήνεια στο ζήτημα από τις Βρυξέλλες. «Η Ελλάδα θα ήταν πρόθυμη να συμμετέχει σε κάποιου είδους αποστολή η οποία θα πρέπει να έχει διεθνή νομιμοποίηση σε επίπεδο ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι κάτι τέτοιο δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι. Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι βασικό ζητούμενο είναι η εξασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και η επιστροφή στο προηγούμενο status quo — πριν από την έναρξη του πολέμου, η διέλευση από τα Στενά ήταν απολύτως ελεύθερη χωρίς καμία συζήτηση για τέλη ή ειρηνευτικές αποστολές. «Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι παρούσα στο πεδίο όταν αυτό απαιτείται», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι «σε περίπτωση που απαιτηθεί οποιαδήποτε πρόσθετη συνεισφορά μας, δεν θα διστάσουμε να το κάνουμε».
Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε επίσης την ελπίδα να μην υπάρξουν αναταράξεις που να θέσουν σε κίνδυνο το σκέλος της ναυσιπλοΐας στη συμφωνία, τονίζοντας ότι η αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου αποτελεί προτεραιότητα για όλα τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Για τον ρόλο της Ευρώπης στη διπλωματία με τη Ρωσία, ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διεκδικεί ρόλο διαμεσολαβητή· αν όμως χρειαστεί δίαυλος επικοινωνίας, αυτός θα πρέπει να εκπροσωπεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, καθώς οι αποφάσεις που έχουν ληφθεί για τη σύγκρουση αφορούν το σύνολο των ευρωπαίων ηγετών. Στο περιθώριο της Συνόδου συζητήθηκε επίσης ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός, με τον πρωθυπουργό να τονίζει ότι η διαφύλαξη πόρων για συνοχή και ΚΑΠ αποτελεί «αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα» για την Ελλάδα.
Νάρκες και ασφάλεια: Ο μεγάλος άγνωστος
Παρά την αισιοδοξία που δημιούργησε η συμφωνία, το πιο σύνθετο πρόβλημα που κληροδότησε ο πόλεμος παραμένει στη θάλασσα: οι νάρκες που ενδεχομένως ποντίστηκαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με υπολογισμούς των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, το Ιράν διέθετε πριν από τον πόλεμο περίπου 5.000 νάρκες διαφόρων τύπων. Το αμερικανικό Πεντάγωνο είχε ανακοινώσει από τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης ότι έπληξε τουλάχιστον 16 ιρανικά πλοία ναρκοθέτησης, αλλά η Τεχεράνη δεν έχει δώσει επίσημα στοιχεία για τον αριθμό τους ή τα σημεία ποντισμού. Μάλιστα, δεν αποκλείεται να μη διαθέτει καν τα ακριβή δεδομένα για τις νάρκες που πλέουν ελεύθερες στην επιφάνεια ή λίγο κάτω από αυτή.
Η διαδικασία απενεργοποίησης και απομάκρυνσης των ναρκών θεωρείται εξαιρετικά περίπλοκη και επικίνδυνη. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα διαρκέσει πολλές εβδομάδες, αν όχι μήνες, και θα απαιτήσει τη συνεργασία αρκετών χωρών με εκπαιδευμένο προσωπικό, κατάλληλα σκάφη και σύγχρονο εξοπλισμό — στον οποίο πλέον συμπεριλαμβάνονται εναέρια και θαλάσσια drones. Εκπρόσωποι του ναυτιλιακού και ασφαλιστικού κλάδου έχουν ζητήσει την επείγουσα αποστολή πλοίων αποναρκοθέτησης στη θαλάσσια οδό. Η επιτυχία της επιχείρησης εξαρτάται άμεσα και από τη στάση του Ιράν, που εμφανίζεται να αντιτίθεται σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική παρουσία — γεγονός που περιπλέκει τις διαπραγματεύσεις για την πολυεθνική αποστολή που σχεδιάζουν Γαλλία και Βρετανία.
