Η Βολιβία βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με την κυβέρνηση του προέδρου Ροδρίγο Πας να προειδοποιεί ανοιχτά ότι ο πρώην πρόεδρος Έβο Μοράλες θα βρεθεί αντιμέτωπος με «τον νόμο». Το Σάββατο, ο υπουργός Εσωτερικών Μάρκο Αντόνιο Οβιέδο άφησε να εννοηθεί ότι σχεδιάζεται αστυνομική επιχείρηση στην Τσαπάρε, το πολιτικό προπύργιο του πρώην ηγέτη. Ο Μοράλες αντιμετωπίζει ένταλμα σύλληψης για φερόμενη εμπορία ανήλικης — κατηγορία που ο ίδιος αρνείται κατηγορηματικά, χαρακτηρίζοντάς την πολιτικά υποκινούμενη. Οι μαζικές κινητοποιήσεις που συντηρούν την πολιτική κρίση στη χώρα των Άνδεων συνεχίζονται για περισσότερες από έξι εβδομάδες.
Τι έγινε: Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και απειλή επέμβασης στην Τσαπάρε
Η κυβέρνηση της Βολιβίας κήρυξε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, ένα μέτρο που της επιτρέπει να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις στο εσωτερικό για την αποκατάσταση της τάξης — κάτι που δεν ήταν εφικτό υπό τις προηγούμενες συνθήκες, όπου ο στρατός επιτρεπόταν μόνο σε αμυντικό ρόλο και φύλαξη κτιρίων. Μερικές ώρες μετά την κήρυξη αυτή, ο υπουργός Εσωτερικών Μάρκο Αντόνιο Οβιέδο μίλησε στο τηλεοπτικό δίκτυο Unitel με εξαιρετική σαφήνεια: «Αν πρέπει να μπούμε στην Τσαπάρε, θα μπούμε». Οι δηλώσεις αυτές άνοιξαν τον δρόμο για εικασίες περί επικείμενης επιχείρησης σύλληψης στην περιοχή. Ο Μοράλες φυλάσσεται στην Τσαπάρε από αυτόχθονες υποστηρικτές του, οι οποίοι τον προστατεύουν από οποιαδήποτε απόπειρα σύλληψης.
Σε βάρος του σοσιαλιστή πρώην προέδρου εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης για υπόθεση φερόμενης εμπορίας ανήλικης — κατηγορία που ο ίδιος απορρίπτει υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για πολιτικά υποκινούμενη δίωξη. Ο υπουργός Οβιέδο ήταν κατηγορηματικός: «Με τον Έβο Μοράλες θα εφαρμοστεί ο νόμος. Με τη ναρκοτρομοκρατία θα εφαρμοστεί ο νόμος. Θα προχωρήσουμε σε όποιες επιχειρήσεις κριθούν απαραίτητες την κατάλληλη στιγμή». Η αναφορά στους «ναρκοτρομοκράτες» αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση τοποθετεί τους αντιπάλους της στη δημόσια συζήτηση. Η κεντροδεξιά κυβέρνηση υπό τον πρόεδρο Ροδρίγο Πας κατηγορεί ολοένα και πιο συχνά τον πρώην πρόεδρο ότι υποκινεί τις μαζικές κινητοποιήσεις και τους αποκλεισμούς δρόμων.
Οι αποκλεισμοί αυτοί συνεχίζονται για περισσότερες από 50 ημέρες, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην προμήθεια καυσίμων και τροφίμων σε διάφορες περιοχές της χώρας. Μετά από εβδομάδες απόκλεισης, η κυβέρνηση και το Βολιβιανό Εργατικό Κέντρο (COB) κατέληξαν σε συμφωνία που επιδιώκει να αποκαταστήσει την ομαλότητα στις κύριες εθνικές οδούς. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή δεν συμπεριλαμβάνει τα τοπικά συνδικάτα, πολλά από τα οποία αρνούνται να αποδεχτούν τους όρους και συνεχίζουν τις κινητοποιήσεις παρά την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.
Αντιδράσεις: Διχασμένα συνδικάτα και πολιτικό αδιέξοδο
Τα τοπικά συνδικάτα που αρνούνται να συμμορφωθούν με τη συμφωνία του COB επιμένουν σε δύο κεντρικά αιτήματα: την επαναφορά της χρηματοδότησης στα καύσιμα και την παραίτηση του ίδιου του προέδρου Ροδρίγο Πας. Το λεγόμενο «Gasolinazo» — η επιδότηση στην τιμή των καυσίμων — αποτελούσε βασικό στήριγμα για τα χαμηλά εισοδήματα, καθώς κράτησε χαμηλά τις τιμές τροφίμων και βασικών καταναλωτικών ειδών σε δύσκολες οικονομικές περιόδους. Η μη αποκατάστασή του θεωρείται από τα τοπικά συνδικάτα ως επίθεση στο βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων, και γι’ αυτό αρνούνται να αποδεχτούν τη συμφωνία που υπέγραψε η κεντρική εργατική συνομοσπονδία.
Ο Έβο Μοράλες εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική επιρροή σε τμήμα του βολιβιανού πληθυσμού, γεγονός που δυσκολεύει την κυβέρνηση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την κρίση. Η υπόθεση σε βάρος του έχει προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση στη Βολιβία, με υποστηρικτές του να θεωρούν τη δίωξη απόπειρα πολιτικής εξόντωσης. Παράλληλα, η κυβέρνηση Πας αποδίδει στον πρώην πρόεδρο ευθύνη για εβδομάδες κοινωνικής αναταραχής, ενώ η επιβολή της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης αποτυπώνει το μέγεθος της κρίσης που βιώνει η χώρα. Οι σχέσεις ανάμεσα στον πρώην πρόεδρο και την κυβέρνηση παραμένουν εξαιρετικά τεταμένες.
Τι ακολουθεί: Ανοιχτό το ενδεχόμενο επιχείρησης σύλληψης
Οι δηλώσεις του υπουργού Οβιέδο αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αστυνομικής ή στρατιωτικής επέμβασης στην Τσαπάρε, όπου εκτιμάται ότι παραμένει ο Μοράλες. Η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης δίνει πλέον στην κυβέρνηση το νομικό πλαίσιο για ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων εσωτερικά, ανοίγοντας τον δρόμο για μια επιχείρηση που προηγουμένως θα ήταν νομικά αμφισβητούμενη. Αν τελικά εκτελεστεί το ένταλμα σύλληψης, η προσαγωγή του Έβο Μοράλες στη Δικαιοσύνη θα αποτελέσει πολιτικά εκρηκτική εξέλιξη για τη Βολιβία, δεδομένης της επιρροής που ασκεί ακόμα στη βάση των υποστηρικτών του. Στο μεταξύ, τα τοπικά συνδικάτα παραμένουν στους δρόμους, απορρίπτοντας τη συμφωνία του COB και επιμένοντας στα αιτήματά τους, με αβέβαιη ακόμα την έκβαση της κρίσης.
