Η μάχη για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών πετρελαίου, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν κρατά υπό πίεση τα Στενά του Ορμούζ, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ιράκ επιταχύνουν σχέδια αγωγών που θα τους επιτρέψουν να παρακάμψουν το στρατηγικό πέρασμα. Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει καθημερινά νέες δυσκολίες στον εφοδιασμό αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, μέσω των Στενών του Ορμούζ εξάγονταν το 2025 συνολικά 14,95 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα.
Το Ιράν ελέγχει το πέρασμα, ο Κόλπος αναζητά λύσεις
Ο πόλεμος στο Ιράν δεν φαίνεται να οδεύει προς ολοκλήρωση στο άμεσο μέλλον, με συνεχείς αναζωπυρώσεις που περιπλέκουν την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν εξήγε πριν από τον πόλεμο περίπου 1,69 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιεί μακροπρόθεσμα το πέρασμα, καθώς έχει πάρει τον έλεγχο του θαλάσσιου διαδρόμου στρατηγικής σημασίας. Ο Άντριου Γουίλσον, διευθυντής της εταιρείας έρευνας για τη ναυτιλία BRS, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η Τεχεράνη «θα παράγει τόσο όσο μπορεί να εξάγει όσο μπορεί στην Κίνα» και πως αυτό «δεν είναι αληθινό πρόβλημα» για το Ιράν. Από τα υπόλοιπα 13,26 εκατομμύρια βαρέλια που εξάγονταν καθημερινά από άλλες χώρες του Κόλπου, ως και 11,5 εκατομμύρια βαρέλια θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν μέσω αγωγών, εφόσον μεγεθυνθεί η δυναμικότητά τους και ολοκληρωθούν τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν παραμένουν εκτός αυτής της εξίσωσης, καθώς δεν διαθέτουν δικούς τους αγωγούς πετρελαίου που θα τους επέτρεπαν να αποφύγουν τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, οι δύο χώρες βρέθηκαν πρόσφατα στο τραπέζι των συζητήσεων με τη Σαουδική Αραβία, εξετάζοντας το ενδεχόμενο σύνδεσης με τους σαουδαραβικούς αγωγούς προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε εναλλακτική διέξοδο.
Τα σχέδια Σαουδικής Αραβίας, Εμιράτων και Ιράκ
Η Σαουδική Αραβία, μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες στον κόσμο, μετέφερε πριν από τον πόλεμο περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω του αγωγού ανατολής-δύσης που συνδέει την Αμπκάικ, κοντά στον Κόλπο, με το λιμάνι Γιάνμπου στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο πετρελαϊκός κολοσσός Aramco είχε ανακοινώσει τον Μάρτιο του 2025 την αύξηση της δυναμικότητας του αγωγού στα 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αυξάνοντας κατά 5 εκατομμύρια βαρέλια τη διαθέσιμη χωρητικότητα για μεταφορά αργού που προηγουμένως περνούσε από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ριάντ σχεδιάζει, σύμφωνα με το αμερικανικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Ενέργεια, επιπλέον αύξηση έως 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, χωρίς ωστόσο να έχει διευκρινιστεί αν αυτό θα γίνει με εκσυγχρονισμό του υπάρχοντος αγωγού ή με κατασκευή νέου παράλληλου έργου.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που αποχώρησαν πρόσφατα από τον ΟΠΕΚ, σχεδιάζουν να διπλασιάσουν τη δυναμικότητα εξαγωγής αργού μέσω του λιμανιού της Φουτζάιρα, στον κόλπο του Ομάν, νότια των Στενών του Ορμούζ. Πριν από τον πόλεμο, τα Εμιράτα εξήγαν περίπου 1,1 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω του αγωγού που συνδέει τα κοιτάσματα της Χαμπσάν με τη Φουτζάιρα, με δυναμικότητα 1,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αφήνοντας περιθώριο για ακόμη 700.000 βαρέλια. Το Αμπού Ντάμπι ανακοίνωσε τον Μάιο ότι επιταχύνει την κατασκευή δεύτερου αγωγού παράλληλα με τον υπάρχοντα, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027. Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε τον Ιούλιο τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ Ιράκ και Συρίας για την επαναλειτουργία αγωγού πετρελαίου μεταξύ των δύο χωρών.
Τι ακολουθεί για τις εναλλακτικές διαδρομές
Σύμφωνα με τον Άντριου Γουίλσον, το σαουδαραβικό σχέδιο επέκτασης θα μπορούσε να ολοκληρωθεί έως το 2030-2031, ενώ ο δεύτερος αγωγός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αναμένεται να λειτουργήσει από το 2027, επιτρέποντας διπλασιασμό της δυναμικότητας εξαγωγών μέσω Φουτζάιρα. Μέχρι τότε, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το κρίσιμο σημείο διέλευσης για το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου του Κόλπου, με τις χώρες της περιοχής να επιδιώκουν να μειώσουν σταδιακά την εξάρτησή τους από αυτό το στρατηγικό πέρασμα.
