Η Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου απέρριψε ως απαράδεκτη, με ψήφους 72 έναντι 10, την προσφυγή της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), Λάουρα Κοβέσι, κατά της απόφασης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου που ανανέωσε τη θητεία τριών Ελλήνων ευρωεισαγγελέων για δύο και όχι για πέντε χρόνια. Η απόφαση αφορά τους εντεταλμένους εισαγγελείς Πόπη Παπανδρέου, Χαρίκλεια Θάνου και Διονύση Μουζάκη, οι οποίοι υπηρετούν στο ελληνικό κλιμάκιο της EPPO και η θητεία τους έληγε στις 30 Ιουνίου. Οι τρεις εισαγγελείς έχουν χειριστεί κρίσιμες έρευνες της τελευταίας περιόδου, όπως πτυχές της υπόθεσης των Τεμπών και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η συνεδρίαση της Ολομέλειας διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών, με τον Άρειο Πάγο να συγκροτείται σε πλήρη σύνθεση.
Ο Άρειος Πάγος: Γιατί η Κοβέσι δεν είχε δικαίωμα προσφυγής
Η διαφορά ξεκίνησε όταν το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης αποφάσισε ομόφωνα να παρατείνει τη θητεία των τριών Ελλήνων ευρωεισαγγελέων για δύο χρόνια, παρά το γεγονός ότι το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο Λουξεμβούργο είχε ήδη αποφασίσει ανανέωση για πέντε έτη για όλους τους ευρωπαίους εισαγγελείς. Η Λάουρα Κοβέσι προσέφυγε στη Διοικητική Ολομέλεια ζητώντας να ακυρωθεί η απόφαση για τη διετή ανανέωση. Η συντριπτική πλειοψηφία των Αρεοπαγιτών έκρινε όμως ότι η προσφυγή ήταν τυπικά απαράδεκτη, χωρίς να εξεταστεί καν η ουσία της.
Το σκεπτικό της απόρριψης βασίστηκε στο ισχύον ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο. Η νομοθεσία για θέματα υπηρεσιακής κατάστασης δικαστικών λειτουργών ορίζει ρητά ότι δικαίωμα προσφυγής στην Ολομέλεια έχουν αποκλειστικά οι ίδιοι οι θιγόμενοι εισαγγελείς ή δικαστές — και όχι τρίτοι για λογαριασμό τους. Ταυτόχρονα, η άσκηση τέτοιας προσφυγής απαιτεί να έχει διατυπωθεί μειοψηφία τουλάχιστον δύο ψήφων κατά τη συνεδρίαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η απόφαση για τη διετή ανανέωση είχε ληφθεί ομόφωνα, πράγμα που σήμαινε ότι δεν μπορούσαν να προσφύγουν ούτε οι ίδιοι οι τρεις εισαγγελείς, πόσω μάλλον η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εκ μέρους τους.
Στην απόφαση μειοψήφισαν 10 Αρεοπαγίτες, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η Ολομέλεια όφειλε να αποστείλει προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ερώτημα αυτό θα αφορούσε τόσο το κατά πόσον η Κοβέσι είχε δικαίωμα προσφυγής βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου, όσο και το ουσιαστικό ζήτημα ποιος φορέας είναι αρμόδιος για την ανανέωση της θητείας των ευρωεισαγγελέων σε κάθε χώρα-μέλος.
Αντιδράσεις: Η επιχειρηματολογία της EPPO ενώπιον της Ολομέλειας
Η Λάουρα Κοβέσι απουσίαζε από τη συνεδρίαση, αν και είχε κληθεί να παρασταθεί αυτοπροσώπως. Εκπροσωπήθηκε από τον καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών, Σπύρο Βλαχόπουλο, στον οποίο δόθηκαν μόλις 6 λεπτά για να αναπτύξει τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Ο Βλαχόπουλος εστίασε στην υπεροχή του ενωσιακού δικαίου έναντι του εθνικού, τονίζοντας ότι η ανανέωση για πέντε χρόνια είχε αποφασιστεί συλλογικά για όλους τους ευρωπαίους εισαγγελείς από το κολλέγιο στο Λουξεμβούργο.
Ο συνταγματολόγος τόνισε ότι η δυνατότητα κάθε κράτους-μέλους να αποφασίζει μονομερώς για την ανανέωση θητείας θέτει σε κίνδυνο την ενότητα και τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ως πανευρωπαϊκού θεσμού. Παράλληλα, επέμεινε ότι, εφόσον υπήρχε αμφιβολία ως προς την ερμηνεία του ευρωπαϊκού πλαισίου, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο όφειλε να υποβάλει προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της ΕΕ πριν λάβει την απόφασή του. Η θέση αυτή βρήκε σύμφωνους και τους 10 Αρεοπαγίτες που αποτέλεσαν τη μειοψηφία στην τελική ψηφοφορία.
Τι ακολουθεί: Νέες θέσεις και ανοικτό το ευρωπαϊκό μέτωπο
Την ίδια ημέρα, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο καλείται να επιλέξει τρεις νέους εντεταλμένους ευρωεισαγγελείς για να ενισχύσουν το ελληνικό κλιμάκιο της EPPO. Οι νέες θέσεις δημιουργήθηκαν ύστερα από αίτημα της Κοβέσι, το οποίο η ελληνική κυβέρνηση αποδέχτηκε, αυξάνοντας τις οργανικές θέσεις ευρωεισαγγελέων από 10 σε 13. Περισσότεροι από 20 εισαγγελικοί λειτουργοί έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για τις θέσεις αυτές, γεγονός που αποδίδεται στο υψηλό κύρος που έχει αποκτήσει ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας καθώς και στις συνθήκες εργασίας που προσφέρει. Ανάμεσα στα φαβορί αναφέρονται ο Δημήτρης Ζημιανίτης, που έχει προηγούμενη εμπειρία στην EPPO, και η Ολυμπία Κλειτσά.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου ωστόσο δεν κλείνει οριστικά το ζήτημα της θητείας των τριών υφιστάμενων ευρωεισαγγελέων. Μετά την απόρριψη της εσωτερικής προσφυγής, το ενδεχόμενο προσφυγής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ανοικτό. Η διαμάχη μεταξύ ελληνικής και ευρωπαϊκής δικαιοδοσίας για την αρμοδιότητα ανανέωσης θητείας εντεταλμένων ευρωεισαγγελέων αναμένεται να συνεχιστεί, δεδομένης της νεότητας του θεσμού της EPPO και της απουσίας σαφούς ευρωπαϊκής νομολογίας επί του θέματος.
