Νέα εποχή για την αγορά ακινήτων σηματοδοτεί η ενεργοποίηση του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), που αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές Ιουλίου. Το νέο ψηφιακό σύστημα εισάγει σαφείς υποχρεώσεις για ιδιοκτήτες, εκμισθωτές και χρήστες ακινήτων, καθώς και αυστηρά πρόστιμα για όσους δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις δήλωσης. Η ρύθμιση, που εντάχθηκε σε πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, θέτει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ψηφιακής καταγραφής της ακίνητης περιουσίας στη χώρα. Στόχος είναι η διασταύρωση δεδομένων και ο περιορισμός φαινομένων απόκρυψης πληροφοριών που ταλαιπωρούσαν χρόνια το φορολογικό σύστημα.
Υποχρεωτική δήλωση χρήσης ακινήτου εντός τριών μηνών
Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, οι ιδιοκτήτες και εκμισθωτές οφείλουν να δηλώνουν εμπρόθεσμα κάθε μίσθωση ή δωρεάν παραχώρηση ακινήτου στο νέο ψηφιακό μητρώο. Η δήλωση χρήσης ακινήτου πρέπει να υποβάλλεται εντός τριών μηνών από την έναρξη της συμφωνίας, είτε αυτή αφορά ενοικίαση είτε δωρεάν παραχώρηση. Παράλληλα, και οι ίδιοι οι χρήστες των ακινήτων φέρουν ευθύνη για την ακρίβεια των στοιχείων που καταχωρούν, χωρίς να μπορούν να επικαλεστούν άγνοια. Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται στην απλή καταγραφή, αλλά θα λειτουργεί ως εργαλείο διασταύρωσης δεδομένων με άλλες φορολογικές βάσεις.
Για όσους παραλείψουν να υποβάλουν εμπρόθεσμα τη δήλωσή τους, ο νόμος είναι σαφής: διοικητικό πρόστιμο 500 ευρώ. Η ίδια κύρωση ισχύει και για περιπτώσεις που σχετίζονται με την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, εφόσον η ενημέρωση του μητρώου δεν πραγματοποιηθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας. Ωστόσο, οι κυρώσεις γίνονται αισθητά αυστηρότερες όταν πρόκειται για εσκεμμένη παραπλάνηση ή δήλωση ψευδών στοιχείων. Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο φαίνεται αποφασισμένο να βάλει τάξη σε έναν τομέα που για χρόνια χαρακτηριζόταν από αδιαφάνεια και ανεξέλεγκτες πρακτικές.
Πρόστιμο έως 1.000 ευρώ για ψευδείς δηλώσεις
Η πιο αυστηρή ρύθμιση αφορά τις περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων που αξιοποιούνται για οικονομικό όφελος. Συγκεκριμένα, όταν ο μισθωτής ή ο παραχωρησιούχος δηλώσει ψευδή στοιχεία και αυτά χρησιμοποιηθούν για τη λήψη κρατικών ενισχύσεων, επιδομάτων, επιδοτήσεων ή επιστροφής ενοικίου, το πρόστιμο ανέρχεται στα 1.000 ευρώ. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην καταπολέμηση φαινομένων απάτης που στρεβλώνουν τη διανομή των κοινωνικών παροχών και επιβαρύνουν αδικαιολόγητα το δημόσιο ταμείο. Παράλληλα, θωρακίζει τους συνεπείς φορολογούμενους, αποτρέποντας αθέμιτες πρακτικές εις βάρος του κράτους.
Αντίθετα, σε περιπτώσεις όπου τα λανθασμένα στοιχεία δεν αξιοποιήθηκαν για κάποια παροχή ή οικονομικό πλεονέκτημα, το πρόστιμο περιορίζεται σε 100 ευρώ. Η διαβάθμιση αυτή δείχνει ότι ο νομοθέτης διακρίνει ανάμεσα στις αμελείς και στις εσκεμμένες παραβάσεις, εφαρμόζοντας ανάλογες κυρώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η σύνδεση του ΜΙΔΑ με το Ε9 αποκτά κεντρική σημασία: πριν από οποιαδήποτε δήλωση χρήσης ακινήτου, θα πρέπει να έχουν ήδη καταχωρηθεί και επικαιροποιηθεί τα βασικά στοιχεία της ακίνητης περιουσίας. Η αντιστοίχιση αυτή στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού περιβάλλοντος για κάθε ακίνητο, εξαλείφοντας αποκλίσεις μεταξύ διαφορετικών καταχωρήσεων.
Νέος υπολογισμός ΕΝΦΙΑ με βάση την πραγματική επιφάνεια από το 2027
Εκτός από τις αλλαγές που εισάγει το ΜΙΔΑ, σημαντικές μεταρρυθμίσεις δρομολογούνται και στον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ, με εφαρμογή από το 2027. Συγκεκριμένα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας σχεδιάζει να αξιοποιεί τα δεδομένα της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτηρίου, ώστε ο φόρος να υπολογίζεται με βάση την πραγματική επιφάνεια και τη σημερινή χρήση κάθε ακινήτου. Η αλλαγή αυτή στοχεύει να βάλει τέλος στο φαινόμενο ιδιοκτητών που δηλώνουν μικρότερη επιφάνεια από την πραγματική, μειώνοντας αθέμιτα τη φορολογική τους επιβάρυνση. Αναμένεται να επηρεάσει σημαντικό αριθμό ακινήτων σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
Ειδικότερα, εφόσον διαπιστωθεί ότι ένα ακίνητο διαθέτει μεγαλύτερη πραγματική επιφάνεια από εκείνη που αναγράφεται στα επίσημα έγγραφα, ο ΕΝΦΙΑ θα υπολογίζεται στα πραγματικά τετραγωνικά μέτρα. Ωστόσο, η ρύθμιση προβλέπει και μια ευνοϊκή πτυχή: όταν η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου αποδεικνύει μικρότερη επιφάνεια από αυτή που αναγράφεται σε παλαιότερα στοιχεία, θα λαμβάνεται υπόψη η μικρότερη καταγεγραμμένη τιμή. Με άλλα λόγια, η νέα ρύθμιση εφαρμόζεται αμφίδρομα, επιδιώκοντας ακρίβεια και δικαιοσύνη στη φορολόγηση, και όχι αποκλειστικά αύξηση εσόδων. Η συνολική αυτή ψηφιακή αναβάθμιση αντικατοπτρίζει τη διακηρυγμένη βούληση για μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά ακινήτων.
