Η Ελλάδα θα πληρώσει 1 δισ. ευρώ επιπλέον έως το 2028, προκειμένου να θωρακιστεί απέναντι σε μια ενδεχόμενη νέα ενεργειακή κρίση. Με επιστολή του υπουργού Κυριάκου Πιερρακάκη προς την Κομισιόν, η Αθήνα ενεργοποίησε επίσημα τη ρήτρα διαφυγής για την Ενέργεια, μια ειδική εξαίρεση που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να ξεφύγουν προσωρινά από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κίνηση αυτή ανοίγει τον δρόμο για σειρά επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Τι σημαίνει η ρήτρα διαφυγής για την Ενέργεια
Με τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα έχει πλέον εξαντλήσει τα περιθώρια να υπερβεί τον προϋπολογισμό της. Για τον λόγο αυτό, ζήτησε να κάνει χρήση της ειδικής εξαίρεσης που η Κομισιόν επέτρεψε προσωρινά στα κράτη-μέλη λόγω της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Η ρήτρα αυτή δίνει τη δυνατότητα στην Αθήνα να δαπανήσει περισσότερα χρήματα, παρακάμπτοντας τα ανώτατα όρια που ισχύουν κανονικά για τις δημόσιες δαπάνες.
Το 1 δισ. ευρώ που θα διαθέσει η Ελλάδα δεν μπορεί να κατευθυνθεί σε παροχές ή επιδόματα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η Κομισιόν έχει ήδη εκδώσει, εδώ και δύο μήνες, συγκεκριμένη λίστα με τα μέτρα στα οποία επιτρέπεται να διατεθούν τα κονδύλια, τα οποία αφορούν αποκλειστικά τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων στη χώρα.
Πού θα κατευθυνθούν τα κονδύλια
Σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει θέσει η Κομισιόν, τα χρήματα θα διοχετευθούν σε μπαταρίες και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε αναβαθμίσεις κρατικών κτιρίων, όπως τα σχολεία, με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς και σε επιδοτήσεις προς νοικοκυριά για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας που καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια. Πρόκειται δηλαδή για επενδύσεις υποδομής και όχι για άμεση ενίσχυση εισοδημάτων.
Οι επενδύσεις αυτές θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους. Παρότι θα επιτραπούν κατ’ εξαίρεσιν και προσωρινά να ξεπεράσουν το ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών, θα εξακολουθήσουν να προσμετρώνται κανονικά στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος της χώρας.
Γιατί η Ελλάδα επιλέγει αυτή τη στρατηγική
Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί το ελληνικό κράτος, ενώ διαθέτει δημοσιονομικά πλεονάσματα, επιλέγει να ξοδέψει 1 δισ. ευρώ σε μπαταρίες και μέτρα εξοικονόμησης αντί να τα διαθέσει σε παροχές. Την απάντηση δίνουν οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο ΟΟΣΑ και το ΔΝΤ συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα κατατάσσεται ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, ιδιαίτερα στον τομέα των μεταφορών, παραμένοντας εκτεθειμένη σε κάθε διεθνή ενεργειακή κρίση.
Η Κομισιόν και το ΔΝΤ επισημαίνουν επίσης πως τα κενά στην αποθήκευση ενέργειας και στη διασύνδεση με την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας συνεχίζουν να λειτουργούν ως βασικά εμπόδια για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, τόσο ως προς την ενεργειακή ασφάλεια όσο και ως προς την πράσινη μετάβαση. Το ΔΝΤ μάλιστα υπολόγισε ότι, χάρη στις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι ευρωπαίοι καταναλωτές γλίτωσαν ήδη κόστος κατά 12% μέσα στην πρόσφατη ενεργειακή κρίση. Στη βάση αυτών των στοιχείων, οι επενδύσεις σε αποθήκευση και δίκτυα εκτιμάται ότι μπορούν να περιορίσουν τις διακυμάνσεις στις τιμές ενέργειας, ιδίως τις ώρες που μειώνεται η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Η κίνηση της Αθήνας εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη λογική πρόληψης, με στόχο να αποφευχθεί το ενδεχόμενο η χώρα να πληρώσει και πάλι πολύ ακριβότερα σε μια μελλοντική ενεργειακή κρίση.
