Η κυβέρνηση παρουσίασε το Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «ΕΛΛΑΣ Space II», προϋπολογισμού 350 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και την πρώτη Εθνική Στρατηγική για το Διάστημα έως το 2030. Η ανακοίνωση έγινε στην εκδήλωση «Greece in Orbit», παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το νέο πρόγραμμα σηματοδοτεί τη μετάβαση από τις πρώτες εθνικές διαστημικές υποδομές στην ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας. Χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και αποσκοπεί στην προσέλκυση επενδύσεων και στην παραγωγή τεχνολογίας υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Τι προβλέπει το «ΕΛΛΑΣ Space II»
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου περιέγραψε τη φιλοσοφία του νέου προγράμματος με άμεσο τρόπο: «Χτίσαμε υποδομές. Με το πρόγραμμα μικροδορυφόρων μπήκαμε στην αγορά. Τώρα περνάμε σε βιώσιμες διεθνείς δυνατότητες. Από το τοπικό πρωτάθλημα πάμε στο Champions League». Μετά τη δημιουργία των πρώτων εθνικών διαστημικών υποδομών, το «ΕΛΛΑΣ Space II» στρέφει το βάρος στη δημιουργία βιώσιμης διαστημικής βιομηχανίας με διεθνείς φιλοδοξίες. Ήδη η εταιρεία ICEYE αποφάσισε να δημιουργήσει εργοστάσιο μικροδορυφόρων στην Ελλάδα έως το 2027, με περίπου 250 νέες θέσεις εργασίας. Ο κ. Παπαστεργίου εξέφρασε την προσδοκία να ακολουθήσουν αντίστοιχες κινήσεις και από άλλες επιχειρήσεις του κλάδου.
Η στρατηγική βασίζεται σε πέντε εθνικούς στόχους: την αξιοποίηση διαστημικών τεχνολογιών από το Δημόσιο, την ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας, την ενίσχυση της επιστημονικής αριστείας και του brain regain, την ισχυρότερη διεθνή παρουσία και την ανάπτυξη αυτόνομων δυνατοτήτων λήψης αποφάσεων. Το πρόγραμμα προβλέπει συγκεκριμένο σύστημα διακυβέρνησης και ετήσια αξιολόγηση της προόδου, ώστε να προσαρμόζεται στις γρήγορες εξελίξεις ενός κλάδου που μεγαλώνει με ταχύτατους ρυθμούς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση, η παγκόσμια διαστημική οικονομία αναμένεται να φτάσει τα 1,8 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2035. Η Ελλάδα επιδιώκει να διεκδικήσει ένα ουσιαστικό κομμάτι αυτής της αγοράς.
Οι τεχνολογίες του «ΕΛΛΑΣ Space II» θα αξιοποιηθούν σε κρίσιμους τομείς. Ανάμεσά τους η πολιτική προστασία, η θαλάσσια επιτήρηση, η γεωργία ακριβείας, η συνοριακή ασφάλεια, η άμυνα και η εξυπηρέτηση απομακρυσμένων περιοχών. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η έναρξη του πρώτου πανελλήνιου μαθητικού διαστημικού προγράμματος, μέσω του οποίου μαθητές θα σχεδιάσουν και θα κατασκευάσουν έως οκτώ μικροδορυφόρους. Τα σχολεία θα λειτουργήσουν ως επίγειοι σταθμοί παρακολούθησής τους, φέρνοντας το Διάστημα κυριολεκτικά μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας.
Μητσοτάκης: «Σημαντικά βήματα, ακόμη και άλματα»
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε με εμφανή ικανοποίηση για την πορεία που έχει διανύσει η Ελλάδα στον τομέα του Διαστήματος, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι η χώρα έχει κάνει «σημαντικά βήματα, ακόμη και άλματα». Τόνισε ότι λίγοι θα μπορούσαν να φανταστούν το 2019 πως η Ελλάδα θα διέθετε δορυφόρους στο Διάστημα, ένα δυναμικό οικοσύστημα επιχειρήσεων και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ύψους 350 εκατομμυρίων ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Η πρόοδος αυτή, ανέφερε, αναγνωρίζεται ήδη από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Μητσοτάκης στις άμεσες εφαρμογές των διαστημικών τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή των πολιτών. Οι δορυφόροι μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη ανίχνευση και παρακολούθηση δασικών πυρκαγιών και φυσικών καταστροφών, ενώ δημιουργούν σημαντικές εξαγωγικές δυνατότητες για ελληνικές εταιρείες. Ο πρωθυπουργός ανέδειξε επίσης τη δορυφορική παρακολούθηση των καλλιεργειών, η οποία σε συνδυασμό με το Κτηματολόγιο θα επιτρέψει την ακριβή καταγραφή της αγροτικής παραγωγής και τη διαφανή καταβολή των αγροτικών επιδοτήσεων. Για μια νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, υπογράμμισε τη στρατηγική αξία των εφαρμογών θαλάσσιας επιτήρησης, χωρίς να επεκταθεί στις εφαρμογές διπλής χρήσης για λόγους εμπιστευτικότητας.
Ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης και τα επόμενα βήματα
Κορύφωμα των ανακοινώσεων αποτέλεσε η επιβεβαίωση ότι μέσα στην επόμενη διετία η Ελλάδα θα αποκτήσει τον πρώτο της αστροναύτη. Ο Αδριανός Γολέμης, ιατρός διαστημικών αποστολών, θα μεταβεί στο Διάστημα στο πλαίσιο της συνεργασίας της Ελλάδας με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος. Κατά την παραμονή του στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό θα πραγματοποιηθούν πειράματα που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας και βιομηχανίας. Σύντομα αναμένεται να εκδοθεί σχετική πρόσκληση υποβολής ερευνητικών προτάσεων για τα πειράματα αυτά.
Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε την αποστολή Γολέμη «επένδυση που αξίζει τα χρήματά της», τονίζοντας ότι τα οφέλη ξεπερνούν την απλή προβολή και αφορούν την παραγωγή νέας γνώσης και τεχνολογίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη να εμπνευστούν οι νέοι να ασχοληθούν με τις επιστήμες. Τα διαστημικά προγράμματα στα σχολεία, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, θα δημιουργήσουν τη νέα γενιά μηχανικών, ερευνητών και αστροναυτών, ενώ παράλληλα θα συμβάλουν στον επαναπατρισμό Ελλήνων επιστημόνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό.
