Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου αναμένεται να αποφέρει νέα συμβόλαια εξοπλισμών πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ παράλληλα οι χώρες-μέλη θα επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας. Πέντε διπλωμάτες της Συμμαχίας αποκάλυψαν στο Politico τις κεντρικές προτεραιότητες της συνόδου, η οποία διεξάγεται σε κλίμα έντονων συζητήσεων για την κατανομή αμυντικής ευθύνης μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ. Στη σύνοδο θα παραστεί και ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου η παρουσία δεν αίρει τις εντάσεις που έχουν δημιουργηθεί τους τελευταίους μήνες με τους ευρωπαίους συμμάχους.
Τι αναμένεται στη σύνοδο κορυφής
Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, το ΝΑΤΟ θα ανακοινώσει νέα εξοπλιστικά συμβόλαια, αν και το ακριβές ύψος τους δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Αρκετές συμφωνίες αναμένεται να είναι ήδη έτοιμες και να ενταχθούν στο συνολικό πακέτο που θα παρουσιαστεί στην Άγκυρα. Το κοινό ανακοινωθέν της συνόδου αναμένεται να είναι σύντομο, ωστόσο θα περιλαμβάνει ρητή αναφορά στη Ρωσία ως μακροπρόθεσμη απειλή για τη Συμμαχία. Οι πρεσβευτές του ΝΑΤΟ συνεχίζουν τις διαπραγματεύσεις για τις λεπτομέρειες της διακήρυξης, η οποία θα εγκριθεί τελικά από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στην τουρκική πρωτεύουσα.
Κεντρικό στοιχείο της ατζέντας αποτελεί η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, ένα θέμα στο οποίο ο Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε δίνει ιδιαίτερη έμφαση. Η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία αντιμετωπίζει δυσκολίες στη μετάβαση από εξειδικευμένα οπλικά συστήματα σε μαζική παραγωγή, γεγονός που καθιστά επείγουσα την ανάγκη συντονισμένης δράσης σε επίπεδο Συμμαχίας. Ο Ρούτε επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τη σύνοδο ως πλατφόρμα ανάδειξης ενός κοινού στρατηγικού οράματος που θα περιορίσει τις εσωτερικές διαφωνίες. Νέες συμφωνίες που ευνοούν τις ΗΠΑ εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική, καθώς φαίνεται να βρίσκουν απήχηση στον Τραμπ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς έχουν ήδη αυξήσει σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Ο Ρούτε ανέφερε ότι το συνολικό επιπλέον ποσό έφτασε τα 139 δισ. δολάρια σε σύγκριση με προηγούμενα έτη. Παράλληλα, έχει τεθεί στόχος για αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035, μια δέσμευση που σηματοδοτεί τη νέα πραγματικότητα στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ουκρανία και η κόντρα με τον Τραμπ
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια των διαπραγματεύσεων αφορά τη στρατιωτική στήριξη στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το προσχέδιο της κοινής διακήρυξης, τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να δεσμευτούν για βοήθεια ύψους 70 δισ. ευρώ στο Κίεβο, με αντίστοιχο ποσό να προβλέπεται και για το επόμενο έτος. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι ΗΠΑ δεν αναμένεται να συμμετάσχουν σε αυτό το χρηματοδοτικό σχήμα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σταδιακή μετατόπιση της αμερικανικής πολιτικής. Ωστόσο, οι συνολικές διαπραγματεύσεις για το τελικό κείμενο χαρακτηρίζονται ως «ομαλές» από ανώτερο αξιωματούχο του ΝΑΤΟ.
Στο παρασκήνιο, η ευρύτερη συζήτηση για την αναδιανομή αμυντικής ευθύνης — γνωστή ως burden-shifting — αποτελεί το βαρύτερο ζήτημα της συνόδου. Οι ΗΠΑ πιέζουν για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμβολή, τόσο οικονομική όσο και στρατιωτική, ενώ ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth ανακοίνωσε εξάμηνη αξιολόγηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως μήνυμα προς τους ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο στην ασφάλεια της ηπείρου. Η ένταση εντείνεται από τις αμερικανικές επικρίσεις ότι οι Ευρωπαίοι δεν υποστήριξαν επαρκώς την Ουάσινγκτον στον πόλεμο με το Ιράν.
Τι ακολουθεί μετά τη σύνοδο
Το τελικό κείμενο της κοινής διακήρυξης θα εγκριθεί από τους ηγέτες στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου και αναμένεται να διαμορφώσει τη στρατηγική κατεύθυνση της Συμμαχίας για τα επόμενα χρόνια. Οι διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι το κείμενο μπορεί να αλλάξει μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς οι πρεσβευτές συνεχίζουν τις συνομιλίες. Η έκβαση των συζητήσεων για τα εξοπλιστικά συμβόλαια και τη στήριξη στην Ουκρανία θα αποτελέσει το πραγματικό μέτρο επιτυχίας της συνόδου. Το ΝΑΤΟ καλείται να αποδείξει ότι παραμένει συνεκτική Συμμαχία παρά τις αυξανόμενες εσωτερικές πιέσεις και τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές ισορροπίες.
