Το Ισραήλ και ο Λίβανος βρίσκονται στο κατώφλι της υπογραφής συμφωνίας κατάπαυσης πυρός. Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι οι δύο χώρες αναμένεται να υπογράψουν σήμερα, Παρασκευή, συμφωνία-πλαίσιο στην Ουάσινγκτον. Η κατάπαυση πυρός Ισραήλ-Λιβάνου αποτελεί τον στόχο εντατικών διαπραγματεύσεων τεσσάρων ημερών, υπό αμερικανική αιγίδα. Σήμερα οι συνομιλίες έφτασαν στο αποφασιστικό τους σημείο, με την προσωπική παρουσία του ίδιου του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ.
Τέσσερις ημέρες εντατικών διαπραγματεύσεων
Ο πέμπτος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου ξεκίνησε σήμερα Παρασκευή στις 09:00 τοπική ώρα Ουάσινγκτον (16:00 ώρα Ελλάδας), παρότι θεωρητικά επρόκειτο να ολοκληρωθεί την Πέμπτη. Ο Μάρκο Ρούμπιο, υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, συμμετείχε προσωπικά στις σημερινές επαφές, δίνοντας στη διαδικασία ξεχωριστό πολιτικό βάρος. Ο ίδιος μίλησε τηλεφωνικά το βράδυ της Πέμπτης τόσο με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπένιαμιν Νετανιάχου όσο και με τον πρόεδρο του Λιβάνου, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι τελευταίες διαφωνίες. Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες συνεχίστηκαν «με στόχο την επίτευξη συμφωνίας».
Σύμφωνα με το Al Jazeera, η συμφωνία λαμβάνει τη μορφή Δήλωσης Προθέσεων μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ και αναμένεται να υπογραφεί παρουσία του Μάρκο Ρούμπιο. Το κείμενο περιλαμβάνει πιλοτική αποχώρηση του Ισραήλ από δύο περιοχές, πριν ολοκληρωθεί η πλήρης αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων σε μεταγενέστερο στάδιο. Το ισραηλινό Κανάλι 12 μεταδίδει ότι το Ισραήλ θα παραμείνει στην περιοχή της «Μπλε Γραμμής» έως ότου η Χεζμπολάχ αφοπλιστεί, ενώ ο λιβανικός στρατός αναμένεται να αναλάβει τον έλεγχο των περιοχών που θα αποδεσμευτούν. Η πιλοτική επιχείρηση θα αφορά τόσο εδάφη εκτός της Μπλε Γραμμής όσο και τμήματα που βρίσκονται εντός αυτής.
Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος διατύπωσε ξεκάθαρα τη θέση του Τελ Αβίβ: «Θα αποχωρήσουμε από την περιοχή που καταλάβαμε μόνο εάν η Χεζμπολάχ παύσει να αποτελεί παράγοντα σε ολόκληρη τη χώρα. Έχουμε την ελευθερία να ανταποκριθούμε σε οποιαδήποτε απειλή που διαφαίνεται». Ο ίδιος αξιωματούχος τόνισε ότι το Ισραήλ «εδραιώνει διεθνώς την κυριαρχία του στην περιοχή» όσο υπάρχει απειλή στα σύνορά του. Το βασικό αίτημα του Τελ Αβίβ παραμένει σταθερό: τερματισμός των επιθέσεων από το λιβανικό έδαφος και εγγυήσεις ότι οι βόρειες κοινότητες δεν θα αντιμετωπίζουν συνεχή απειλή.
Η Χεζμπολάχ καταγγέλλει και το ιρανικό πλαίσιο
Η Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν και αντιτίθεται στις διαπραγματεύσεις, κατήγγειλε νέα «κατάφωρη παραβίαση» της εκεχειρίας. Την αφορμή έδωσε πλήγμα ισραηλινού drone που άφησε πίσω τουλάχιστον τρεις νεκρούς, σύμφωνα με λιβανικές πηγές. Ο ισραηλινός στρατός απάντησε ότι η επιχείρηση στόχευε μαχητές του σιιτικού κινήματος. Η αντίδραση της Χεζμπολάχ υπογραμμίζει τη δυσκολία επίτευξης διαρκούς συμφωνίας, δεδομένου ότι η οργάνωση δεν συμμετέχει άμεσα στις διαπραγματεύσεις, ενώ ο λιβανικός κρατικός μηχανισμός δεν ασκεί πλήρη έλεγχο πάνω της.
Οι σημερινές εξελίξεις εντάσσονται στο πλαίσιο του «μνημονίου κατανόησης» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, που υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου. Το κείμενο εκείνο προέβλεπε ρητά τον τερματισμό των εχθροπραξιών και στο μέτωπο του Λιβάνου — έναν όρο που επέβαλε η Τεχεράνη. Η αμερικανική διπλωματία επιχειρεί έτσι να συνδέσει την αποκλιμάκωση στον Λίβανο με ευρύτερες περιφερειακές ισορροπίες. Η συμμετοχή του Ρούμπιο στοχεύει να αποτρέψει νέα ανάφλεξη σε ένα μέτωπο που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ακόμη περισσότερο τη Μέση Ανατολή και να εμπλέξει βαθύτερα το Ιράν.
Παράλληλα, ο Λίβανος φέρει στη διαπραγμάτευση τα δικά του αιτήματα. Η παύση των ισραηλινών επιθέσεων, η επιστροφή των εκτοπισμένων πολιτών στις εστίες τους και η αποφυγή μιας ευρύτερης σύγκρουσης αποτελούν τους τρεις πυλώνες της λιβανικής θέσης. Ωστόσο, το Βηρυτό βρίσκεται σε δυσχερή θέση: η κεντρική κρατική εξουσία δεν ασκεί πλήρη έλεγχο πάνω στη Χεζμπολάχ, γεγονός που περιπλέκει κάθε δέσμευση που αναλαμβάνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η αμερικανική παρουσία ως εγγυητής της διαδικασίας θεωρείται από πολλούς αναλυτές απαραίτητη προϋπόθεση για να αποκτήσει η συμφωνία πρακτικό αντίκρισμα.
Τι θα καθορίσει τη βιωσιμότητα της συμφωνίας
Το ανοιχτό ερώτημα που θα κρίνει αν η συμφωνία αντέξει στον χρόνο είναι αν θα περιλαμβάνει σαφές χρονοδιάγραμμα, μηχανισμό επιτήρησης και δεσμεύσεις για την ανάπτυξη ή ενίσχυση του ρόλου του λιβανικού στρατού στον νότο. Η διαφορά μεταξύ μιας γενικής πολιτικής δήλωσης και ενός μηχανισμού με συγκεκριμένα βήματα και συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης θα αποδειχθεί καθοριστική. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα μειώσει σταδιακά την ένταση, με επίκεντρο τον νότιο Λίβανο και τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Μετά την υπογραφή, το βλέμμα όλων στρέφεται αναπόφευκτα στο πώς και από ποιον θα εφαρμοστεί το συμφωνηθέν πλαίσιο στο έδαφος.
