Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε την Παρασκευή 26 Ιουνίου τα συλλεκτικά διαβατήρια που φέρουν το πορτρέτο του, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο συζητήσεων για την προσωπική σφραγίδα στα αμερικανικά σύμβολα. Τα εν λόγω διαβατήρια θα κυκλοφορήσουν σε περιορισμένο αριθμό, ως μέρος των εορτασμών για την 250ή επέτειο της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Η ανακοίνωση έγινε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, με τον Τραμπ να σχολιάζει ο ίδιος τη νέα έκδοση.
Τι απεικονίζουν τα συλλεκτικά διαβατήρια Τραμπ
Στο εξώφυλλο των συλλεκτικών διαβατηρίων απεικονίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ με σκυθρωπή έκφραση, ακουμπισμένος στο γραφείο του, με φόντο το κείμενο της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και με την υπογραφή του τυπωμένη στο κάτω μέρος. Το πορτρέτο αυτό βασίζεται σε φωτογραφία που τράβηξε ο επίσημος φωτογράφος του Λευκού Οίκου, Ντάνιελ Τόροκ. Η δεύτερη σελίδα του τεύχους περιλαμβάνει πίνακα που αναπαριστά την υπογραφή της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας το 1776, συνοδευόμενο από τη λεζάντα «Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 250». Ο Λευκός Οίκος κοινοποίησε το νέο διαβατήριο με το χαρακτηριστικό σχόλιο «Πατριωτικό Διαβατήριο», αναδεικνύοντας τον συμβολικό χαρακτήρα της κίνησης.
Ο ίδιος ο Τραμπ ανήρτησε στην πλατφόρμα Truth Social το μήνυμα: «Το νέο διαβατήριο των ΗΠΑ, που λέει: Καλώς ήρθατε, αλλά να είστε καλοί». Η φράση παραπέμπει ευθέως στην αυστηρή μεταναστευτική πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνησή του, δίνοντας στο συλλεκτικό αντικείμενο έναν πολιτικό υποτόνο. Το διαβατήριο εντάσσεται σε ευρύτερη σειρά συλλεκτικών εκδόσεων που προωθεί η αμερικανική κυβέρνηση εν όψει της μεγάλης επετείου των 250 χρόνων από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας. Η επιλογή του επίσημου φωτογράφου του Λευκού Οίκου για το πορτρέτο δείχνει ότι πρόκειται για μελετημένη, θεσμική παρουσίαση και όχι για αυθόρμητη κίνηση.
Ωστόσο, αυτό που ξεχωρίζει ιστορικά είναι ένα αδιαμφισβήτητο προηγούμενο: κανένας εν ενεργεία πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είχε απεικονιστεί ποτέ σε αμερικανικό διαβατήριο. Η κίνηση αυτή τοποθετεί τον Τραμπ σε μοναδική θέση μέσα στην αμερικανική ιστορία, καθώς τα επίσημα ταξιδιωτικά έγγραφα φέρουν παραδοσιακά εθνικά σύμβολα και αλληγορικές παραστάσεις, όχι πορτρέτα ηγετών. Η διαφορά αυτή από κάθε ιστορικό προηγούμενο καθιστά την ανακοίνωση πρωτόγνωρη για τα αμερικανικά χρονικά. Παράλληλα, η επιλογή της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας ως φόντο αναδεικνύει την προσπάθεια σύνδεσης της παρούσας ηγεσίας με τα ιδρυτικά ιδανικά της χώρας.
Επικρίσεις για προσωπολατρία και συλλεκτικά χαρτονομίσματα
Η κυκλοφορία των συλλεκτικών διαβατηρίων δεν αποτελεί μεμονωμένη κίνηση, αλλά εντάσσεται σε μια σειρά αποφάσεων που αποβλέπουν στην αποτύπωση της προσωπικής σφραγίδας του Τραμπ σε εμβληματικά κτήρια και σύμβολα των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι κινήσεις αυτές έχουν προκαλέσει επικρίσεις από πολιτικούς κύκλους και αναλυτές, οι οποίοι μιλούν ανοιχτά για προσωπολατρία. Η τοποθέτηση της εικόνας ενός εν ζωή και εν ενεργεία πολιτικού ηγέτη σε επίσημα ταξιδιωτικά έγγραφα είναι πρακτική σπάνια στις δυτικές δημοκρατίες. Η κυβέρνηση, αντίθετα, παρουσιάζει το διαβατήριο ως δείγμα πατριωτισμού και σύνδεσης με την ιστορική κληρονομιά των ΗΠΑ.
Πέρα από τα διαβατήρια, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι η υπογραφή του προέδρου θα εμφανίζεται και σε συλλεκτικά χαρτονομίσματα — μια ακόμα πρωτιά στην αμερικανική ιστορία. Τα αμερικανικά τραπεζογραμμάτια φέρουν παραδοσιακά τις υπογραφές του Υπουργού Οικονομικών και του Διευθυντή της Νομισματικής Υπηρεσίας, όχι του ίδιου του προέδρου. Η νέα αυτή απόφαση ενισχύει τον συνολικό συμβολισμό της παρουσίας του Τραμπ στα αμερικανικά σύμβολα εξουσίας και νομίσματος. Συνδυαστικά, τα δύο αυτά μέτρα — το συλλεκτικό διαβατήριο και το χαρτονόμισμα — σχηματίζουν ένα σαφές πρότυπο δράσης της κυβέρνησης για τους εορτασμούς της επετείου.
Οι εορτασμοί για τα 250 χρόνια από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας παρέχουν τη θεσμική αφορμή για μια σειρά τέτοιων πρωτοβουλιών. Ο Τραμπ αξιοποιεί τη μεγάλη αυτή επέτειο για να προωθήσει την εικόνα του ταυτισμένη με τα ιδρυτικά ιδανικά της Αμερικής, επιλέγοντας ως φόντο του πορτρέτου του το κείμενο της Διακήρυξης του 1776. Πρόκειται για κίνηση που αναμένεται να συνεχίσει να διχάζει την αμερικανική κοινή γνώμη, με τους υποστηρικτές του να τη χαιρετίζουν ως έκφραση πατριωτισμού και τους επικριτές του να τη βλέπουν ως επικίνδυνη μετατόπιση προς πρακτικές ξένες προς τις δημοκρατικές παραδόσεις των ΗΠΑ. Το γεγονός πάντως παραμένει αδιαμφισβήτητο: για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας, ένας εν ενεργεία πρόεδρος κοσμεί και το επίσημο αμερικανικό διαβατήριο.
