Στρατηγική μεταστροφή ανακοίνωσε το Σάββατο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, δηλώνοντας την πρόθεσή του να σχηματίσει ευρεία εθνική κυβέρνηση μετά τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές, απομακρυνόμενος ρητά τόσο από την ακροδεξιά όσο και από την αριστερά. Η ανακοίνωση έγινε μέσω τηλεοπτικής συνέντευξης Τύπου και σηματοδοτεί σαφή αλλαγή της μετεκλογικής στρατηγικής του βετεράνου πολιτικού, ο οποίος διανύει μια από τις πιο δύσκολες φάσεις της πολιτικής του καριέρας. Οι εκλογές στο Ισραήλ έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν το αργότερο στις 27 Οκτωβρίου.
Τι ανακοίνωσε ο Νετανιάχου για την εθνική κυβέρνηση
Ο 76χρονος Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν άφησε κανένα περιθώριο παρερμηνείας: «Προτίθεμαι να σχηματίσω μια ευρεία εθνική κυβέρνηση, ούτε μια δεξιά κυβέρνηση, ούτε μια αριστερή κυβέρνηση που θα εξαρτάται από αραβικά κόμματα». Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τόνισε ότι δεν «μποϊκοτάρει κανέναν» και άφησε ανοιχτές τις πόρτες σε όλες τις πολιτικές δυνάμεις, με έναν σαφή όμως όρο εισόδου. «Όλοι θα μπορούν να έρθουν μαζί μας, αρκεί να δεχτούν τις βασικές μας αρχές, ότι το Ισραήλ είναι το έθνος-κράτος του εβραϊκού λαού και ότι σεβόμαστε τα ατομικά δικαιώματα», διευκρίνισε ο ίδιος. Η δήλωση αυτή λειτουργεί ουσιαστικά ως προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή οποιουδήποτε εταίρου στον υπό σχηματισμό συνασπισμό.
Ο Νετανιάχου είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία του Ισραήλ, έχοντας ασκήσει συνολικά περισσότερα από 18 χρόνια διακυβέρνησης από το 1996 και μετά. Την υποψηφιότητά του για τις εκλογές είχε ανακοινώσει στα μέσα Ιουνίου, λίγες εβδομάδες πριν κοινοποιήσει τη νέα στρατηγική του μέσω της τηλεοπτικής εμφάνισης. Η δήλωση για εθνική κυβέρνηση αποτελεί σαφή ρήξη με την πολιτική τακτική που ακολούθησε τα τελευταία χρόνια, καθώς κυβέρνησε επικεφαλής μιας από τις πιο δεξιές κυβερνήσεις στην ιστορία του Ισραήλ. «Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να επιτύχουμε εσωτερικές συμφωνίες», πρόσθεσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο Νετανιάχου σκιαγράφησε και τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες που θα επιδιώξει αν αναλάβει ξανά την εξουσία: «να αλλάξει το πρόσωπο της Μέσης Ανατολής». Κατά τον ίδιο, μετά την εξάλειψη της ιρανικής υπαρξιακής απειλής, το Ισραήλ μπορεί να αναλάβει έναν ουσιαστικά διαφορετικό ρόλο στην περιοχή, με μια εθνική κυβέρνηση ευρείας βάσης να αποτελεί την κατάλληλη πλατφόρμα για τέτοιες φιλοδοξίες. Ωστόσο, η πορεία προς αυτή την κατεύθυνση φαίνεται ιδιαίτερα δύσβατη, δεδομένης της βαθιάς κοινωνικής και πολιτικής κρίσης που βιώνει σήμερα η χώρα.
Δημοσκοπικές πιέσεις και εσωτερικές αντιθέσεις
Ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα, με τις δημοσκοπήσεις να τον φέρνουν σε άσχημη θέση. Η πλειοψηφία των Ισραηλινών ζητά την παραίτησή του από την πρωθυπουργία, κυρίως μετά τη συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η οποία γίνεται δεκτή με έντονη κριτική εντός της ισραηλινής κοινωνίας. Έρευνα του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ έδειξε ότι πάνω από το 92% των Ισραηλινών εκτιμά πως το Ιράν κέρδισε τον πόλεμο, ένα εύρημα που λειτουργεί ως βαρύ πολιτικό φορτίο για τον πρωθυπουργό.
Η οργή της κοινής γνώμης παραμένει επίσης ζωηρή για τα κενά ασφαλείας που επέτρεψαν την άνευ προηγουμένου επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα. Το γεγονός αυτό παραμένει ανοιχτή πληγή στη συλλογική συνείδηση του Ισραήλ και συνεχίζει να επισκιάζει κάθε δημόσια συζήτηση. Ο Νετανιάχου, ως πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια εκείνης της επίθεσης, φέρει βαρύ πολιτικό κόστος που δυσκολεύεται να αποτινάξει, και η νέα στρατηγική της «εθνικής κυβέρνησης» φαίνεται να αποτελεί απάντησή του σε αυτή την κριτική.
Ωστόσο, οι εσωτερικές τριβές δεν σταματούν εκεί. Ο κυβερνητικός συνασπισμός αντιμετωπίζει σοβαρή κρίση λόγω του ζητήματος της στρατολόγησης υπερορθοδόξων Εβραίων. Εκπρόσωποι των υπερορθοδόξων κομμάτων, που αποτελούν βασικούς συμμάχους του Νετανιάχου, έχουν απειλήσει επανειλημμένα να ρίξουν την κυβέρνηση εάν οι ψηφοφόροι τους δεν εξαιρεθούν από τη στρατιωτική θητεία. Οι ένοπλες δυνάμεις και το μεγαλύτερο μέρος του ισραηλινού πληθυσμού απαιτούν το αντίθετο, δεδομένης της σκληρής δοκιμασίας που υπέστη ο ισραηλινός στρατός στους πολλαπλούς πολέμους που διεξήγαγε η χώρα τα τελευταία χρόνια.
Τι ακολουθεί ενόψει των εκλογών τον Οκτώβριο
Το άμεσο επόμενο ορόσημο για τον Νετανιάχου και το Ισραήλ είναι η εκλογική αναμέτρηση που έχει οριστεί το αργότερο για τις 27 Οκτωβρίου. Ο βετεράνος πολιτικός επιχειρεί μέσω της νέας δήλωσής του να αναδιατάξει το εκλογικό τοπίο, απευθυνόμενος σε ψηφοφόρους του κεντρώου χώρου που έχουν αποξενωθεί από τη δεξιά συνασπιστική κυβέρνηση. Τα αποτελέσματα των κάλπες θα δείξουν εάν η στρατηγική της εθνικής κυβέρνησης αρκεί για να αντιστρέψει το αρνητικό κλίμα που κυριαρχεί στην ισραηλινή κοινή γνώμη απέναντί του.
