Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το επίκεντρο της γεωπολιτικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις δύο χώρες να συμφωνούν σε αναστολή εχθροπραξιών και επανέναρξη διαπραγματεύσεων, έπειτα από μια σειρά αμοιβαίων πληγμάτων που κλόνισαν τις αγορές πετρελαίου και τη ναυτιλία την περίοδο 25-27 Ιουνίου 2026. Το πετρέλαιο Brent ανέκαμψε πάνω από τα 72 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα 29 Ιουνίου, ενώ το WTI διαπραγματεύεται γύρω στα 70 δολάρια. Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, με εκατοντάδες πλοία ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο και τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας ενδέχεται να πάρει μήνες.
Διαβάστε επίσης: Το Ιράν και οι ΗΠΑ: Νέα εκεχειρία και συνάντηση στη Ντόχα
Τι έγινε: Πέντε ημέρες κλιμακούμενης σύγκρουσης
Η νέα φάση εχθροπραξιών ξεκίνησε στις 23 Ιουνίου, όταν ο ΟΗΕ ανακοίνωσε δύο διαδρομές για την απομάκρυνση εγκλωβισμένων πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη απέρριψε το σχέδιο, με την αιτιολογία ότι ανακοινώθηκε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση μαζί της. Δύο μέρες αργότερα, στις 25 Ιουνίου, το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων «Ever Lovely» — που εκμεταλλεύεται εταιρεία της Ταϊβάν — δέχθηκε επίθεση ανοικτά των ακτών του Ομάν. Η Ουάσινγκτον κατηγόρησε το Ιράν για παραβίαση του Μνημονίου Συνεργασίας που είχε υπογραφεί στις 17 Ιουνίου και απάντησε με αεροπορικά πλήγματα την επόμενη ημέρα.
Στις 26 Ιουνίου, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ιρανικές εγκαταστάσεις, στοχεύοντας αποθήκες πυραύλων, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και παράκτια ραντάρ. Την επόμενη ημέρα, στις 27 Ιουνίου, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσε αντίποινα εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, ενώ το Μπαχρέιν ανέφερε αρκετές επιθέσεις με drones. Ένα δεύτερο δεξαμενόπλοιο, αυτή τη φορά μεταφέροντας πετρέλαιο του Κατάρ, δέχθηκε επίθεση μέσα στα Στενά. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) εξαπέλυσε ένα δεύτερο κύμα πληγμάτων το ίδιο Σάββατο, στρέφοντας ιρανικές παράκτιες και εναέριες υποδομές. Παράλληλα, οι αμερικανικές δυνάμεις ενίσχυσαν τη συνοδεία πετρελαιοφόρων με ισχυρή αεροπορική κάλυψη για να διασφαλίσουν τη διέλευσή τους.
Η αλληλουχία αυτών των γεγονότων ανέτρεψε τις προσδοκίες που είχε δημιουργήσει το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ». Η συμφωνία αυτή, που υπογράφτηκε στις 17 Ιουνίου, είχε προβλέψει ότι η Τεχεράνη θα διασφάλιζε την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων, με αντάλλαγμα την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, η εφαρμογή της αποδείχθηκε προβληματική εξαρχής, καθώς οι δύο πλευρές ερμήνευσαν διαφορετικά τους όρους που αφορούσαν τα Στενά.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η εκεχειρία υπό πίεση
Η «αναστολή εχθροπραξιών» επιβεβαιώθηκε από Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP), στο Reuters και στο Axios. «Προβλέπεται οι τεχνικές συζητήσεις να συνεχιστούν για όλα τα ζητήματα του μνημονίου κατανόησης. Τα δύο μέρη θα σταματήσουν τις επιθέσεις προς το παρόν και τα πλοία θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ένας άλλος αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι οι ΗΠΑ «αποφάσισαν να σταματήσουν κάθε στρατιωτική δραστηριότητα», χρησιμοποιώντας τον στρατιωτικό όρο για πλήγματα και επιθέσεις. Αντιπρόσωποι των δύο χωρών σχεδιάζουν να συναντηθούν στη Ντόχα του Κατάρ την Τρίτη, με επικεφαλής της αμερικανικής τεχνικής ομάδας τον Νικ Στιούαρτ. Η Τεχεράνη, ωστόσο, δεν έχει αντιδράσει δημοσίως στις αναφορές αυτές.
Η Wall Street Journal αξιολόγησε κριτικά την εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία της κυβέρνησης Τραμπ με το Ιράν δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η εφημερίδα επικαλέστηκε δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος υποστήριξε ότι αποκλειστικά η Τεχεράνη είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των Στενών και ότι καμία άλλη χώρα δεν έχει αρμοδιότητα σε αυτά. Παράλληλα, το ίδιο δημοσίευμα αναφέρθηκε στις δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος είχε διατυπώσει αισιόδοξες εκτιμήσεις για τη στάση των ιρανικών Φρουρών της Επανάστασης. Η εφημερίδα έκρινε τις εκτιμήσεις αυτές ως λανθασμένες. Κατά τις διαπραγματεύσεις στην Ελβετία την προηγούμενη εβδομάδα, είχε συμφωνηθεί η δημιουργία «hotline» μεταξύ του αμερικανικού στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης για τον συντονισμό της κυκλοφορίας, αλλά μέχρι το Σάββατο η γραμμή αυτή δεν είχε τεθεί ακόμη σε λειτουργία.
Η επίδραση της κρίσης στις αγορές είναι εμφανής. Το Brent σημείωσε άνοδο 0,9% φθάνοντας τα 72,20 δολάρια το βαρέλι, ενώ το WTI ενισχύθηκε κατά 1,3% στα 70,09 δολάρια. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποκλιμάκωση των τιμών δεν εξαρτάται μόνο από την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, καθώς οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές θα χρειαστούν χρόνο για να αποκατασταθούν. Ειδικοί προειδοποιούν ότι οι τιμές ενδέχεται να μην επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα ούτε μέχρι το τέλος του 2026. Μέτρια ανακούφιση αισθάνονται οι Αμερικανοί καταναλωτές, καθώς η μέση τιμή απλής αμόλυβδης βενζίνης διαμορφώθηκε στα 3,87 δολάρια ανά γαλόνι, καταγράφοντας πτώση σχεδόν 13% σε σύγκριση με έναν μήνα πριν, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (AAA).
Τι ακολουθεί: Συνομιλίες στη Ντόχα και αβεβαιότητα στη ναυτιλία
Το βλέμμα των αγορών και της διεθνούς κοινότητας στρέφεται στις συνομιλίες που αναμένεται να γίνουν στη Ντόχα την Τρίτη 1ης Ιουλίου. Κατά το Reuters, οι συζητήσεις θα καλύψουν όλους τους τομείς του Μνημονίου Συνεργασίας, ενώ κατά το Axios θα επικεντρωθούν ειδικά στα Στενά του Ορμούζ. Η ναυτιλιακή δραστηριότητα έχει ήδη αυξηθεί σε σχέση με τις κορυφαίες φάσεις της κρίσης, αλλά εκατοντάδες πλοία εξακολουθούν να είναι ακινητοποιημένα στον Περσικό Κόλπο, με τους πλοιοκτήτες να παραμένουν επιφυλακτικοί. Παράλληλα, ξεκίνησαν εκ νέου οι πτήσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ντουμπάι από τη Δευτέρα 29 Ιουνίου, έπειτα από εβδομάδες αναστολής. Η πρώτη πτήση αναχώρησε στις 10:40 π.μ. τοπική ώρα μέσω της εταιρείας Sepehran, σηματοδοτώντας σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα στις αεροπορικές συνδέσεις του Κόλπου. Το αεροδρόμιο του Ντουμπάι είχε καταγράψει πτώση 66% στην κυκλοφορία τον Μάρτιο, από τη στιγμή που αποτέλεσε επανειλημμένα στόχο μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά τη διάρκεια του πολέμου.
