Η Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους κατέθεσε στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών την πρώτη επίσημη κοινοβουλευτική πρωτοβουλία κατά της προτεινόμενης πώλησης κινητήρων στην Τουρκία. Το κοινό ψήφισμα αποδοκιμασίας στοχεύει στην ανατροπή συμφωνίας ύψους περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων με την General Electric, που αφορά το πρόγραμμα του τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους KAAN. Η κίνηση ενεργοποιεί τη διαδικασία κοινοβουλευτικού ελέγχου, ωστόσο οι πιθανότητες να μπλοκαριστεί τελικά η συμφωνία θεωρούνται περιορισμένες.
Το ψήφισμα και η συμφωνία των 700 εκατ. δολαρίων
Η κυρία Τάιτους ενεργοποίησε τη διαδικασία του κοινού ψηφίσματος αποδοκιμασίας, γνωστού διεθνώς ως Joint Resolution of Disapproval, στρεφόμενη κατά της επίσημης κοινοποίησης που απέστειλε η αμερικανική κυβέρνηση στο Κογκρέσο για την πώληση των κινητήρων. Η συμφωνία, ύψους περίπου 700 εκατομμυρίων δολαρίων, δεν περιορίζεται στην προμήθεια των ίδιων των κινητήρων, αλλά περιλαμβάνει ολόκληρο το πακέτο τεχνικής υποστήριξης, υπηρεσιών και τεχνογνωσίας που απαιτείται για την επιχειρησιακή αξιοποίησή τους στο τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος KAAN. Πρόκειται δηλαδή για πολύ περισσότερα από μια απλή προμήθεια εξαρτημάτων, καθώς η Άγκυρα αποκτά πρόσβαση σε ολόκληρη την αλυσίδα τεχνογνωσίας πίσω από τους κινητήρες.
Το ψήφισμα έχει ήδη παραπεμφθεί στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων. Η κοινοποίηση της συμφωνίας από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προς το Κογκρέσο έγινε επίσημα στις 24 Ιουνίου, ημερομηνία από την οποία ξεκίνησε να μετρά η προθεσμία των 15 ημερών που προβλέπεται για τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα πρέπει να ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία, σύμφωνα με όσα προβλέπει ο Νόμος περί Ελέγχου Εξαγωγών Όπλων, γνωστός ως Arms Export Control Act.
Οι θέσεις της Τάιτους και το γεωπολιτικό πλαίσιο
Η Ντίνα Τάιτους υποστηρίζει ότι η μεταφορά αυτής της τεχνολογίας προς την Τουρκία θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την Ανατολική Μεσόγειο. Η βουλευτής επισημαίνει ότι η ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Τουρκίας μέσω του προγράμματος KAAN αφορά μια χώρα που, όπως τονίζει η ίδια, έχει διατυπώσει επανειλημμένα απειλές εναντίον συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ. Το επιχείρημά της εστιάζει στον κίνδυνο να ενισχυθεί η αμυντική βιομηχανία μιας χώρας με την οποία η Ουάσινγκτον διατηρεί ένταση σε ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας. Η βουλευτής θεωρεί ότι η πώληση κινητήρων στην Τουρκία θα ενίσχυε σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες του μαχητικού KAAN, ενός προγράμματος που η Άγκυρα προωθεί ως ναυαρχίδα της εγχώριας αμυντικής της βιομηχανίας.
Η κατάθεση του ψηφίσματος δεν αναστέλλει αυτομάτως την πώληση, αλλά ενεργοποιεί απλώς τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Πρόκειται ωστόσο για την πρώτη επίσημη κίνηση αντίστασης στο Κογκρέσο απέναντι σε μια συμφωνία που αφορά ευθέως την ισορροπία δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η σταθερότητα και η ασφάλεια στην περιοχή παραμένουν κρίσιμο ζήτημα για τους συμμάχους του ΝΑΤΟ. Η πρωτοβουλία της κυρίας Τάιτους αναδεικνύει τις εσωτερικές διαφωνίες στην Ουάσινγκτον γύρω από τη στρατηγική σχέση με την Άγκυρα.
Τι προβλέπεται να ακολουθήσει
Για να μπλοκαριστεί νομικά η συμφωνία, το ψήφισμα της κυρίας Τάιτους θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από τη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και από τη Γερουσία, και στη συνέχεια να καταστεί νόμος. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με την υπογραφή του Προέδρου των ΗΠΑ, είτε με υπερψήφισή του από το Κογκρέσο σε περίπτωση προεδρικού βέτο. Εφόσον το ψήφισμα καταστεί τελικά νόμος, η μεταφορά του συγκεκριμένου εξοπλισμού προς την Τουρκία δεν θα μπορεί να προχωρήσει.
Παρά την κοινοβουλευτική κίνηση, οι πιθανότητες η συμφωνία να ανατραπεί τελικά θεωρούνται περιορισμένες. Η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός της προθεσμίας των 15 ημερών, γεγονός που αφήνει στενό χρονικό περιθώριο στους υποστηρικτές του ψηφίσματος να συγκεντρώσουν την απαραίτητη πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κογκρέσου. Μέχρι τότε, το ψήφισμα παραμένει η μοναδική επίσημη κοινοβουλευτική αντίδραση στην πώληση κινητήρων στην Τουρκία.
