Η αντίστροφη μέτρηση για τον νέο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 έχει ξεκινήσει, καθώς οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν μεγάλες. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου συζητήθηκε η συμβιβαστική πρόταση της απερχόμενης Κυπριακής Προεδρίας, ενώ η Ιρλανδία ανέλαβε από την 1η Ιουλίου την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και συνεχίζει πλέον τις διαπραγματεύσεις. Στόχος είναι η επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του 2026, ώστε οι νομοθετικές διαδικασίες να ολοκληρωθούν εντός του 2027 και οι χρηματοδοτήσεις να ξεκινήσουν τον Ιανουάριο του 2028.
Τι προβλέπει η πρόταση για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται σημαντική αύξηση των συνολικών πόρων, κοντά στα 2 τρισ. ευρώ, από τα 1,2-1,3 τρισ. ευρώ που προβλέπονται για την τρέχουσα περίοδο 2021-2027. Σε πραγματικούς όρους, δηλαδή σε σταθερές τιμές του 2025, οι δαπάνες για την επταετία 2028-2034 εκτιμώνται στα 1,7 τρισ. ευρώ, ποσό που περιλαμβάνει και 134 δισ. ευρώ για την αποπληρωμή των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης (Next Generation EU). Η πρόταση εισάγει επίσης μια ριζική αλλαγή αρχιτεκτονικής, ενοποιώντας τα κονδύλια για τη συνοχή, τον πρωτογενή τομέα και τη μετανάστευση σε ένα ενιαίο «Σχέδιο Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» για κάθε κράτος-μέλος, το οποίο συνδέει τη χρηματοδότηση με την υλοποίηση συγκεκριμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης. Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού, το εθνικό μερίδιο που αναλογεί στην Ελλάδα για ολόκληρη την επταετία ανέρχεται σε 49,2 δισ. ευρώ.
Ανάμεσα στους επιμέρους άξονες δαπανών που προτείνει η Κομισιόν ξεχωρίζουν τα 500 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απέναντι στις πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα, καθώς και 450 δισ. ευρώ για τις πολιτικές συνοχής, δηλαδή το ΕΣΠΑ και το Κοινωνικό Ταμείο. Στην προσπάθειά της να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, η Κυπριακή Προεδρία είχε εισηγηθεί μείωση των συνολικών δαπανών κατά 32,8 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 2% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, σύμφωνα με όσα μετέδωσαν το Euronews και το Reuters.
Οι αντιδράσεις της Γερμανίας και των «φειδωλών» χωρών
Η πρόταση της Κυπριακής Προεδρίας δεν κατάφερε να ικανοποιήσει τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες του Βορρά, με τη Γερμανία να πρωτοστατεί στις πιέσεις για βαθύτερες περικοπές. Το Βερολίνο, που αποτελεί τον μεγαλύτερο καθαρό συνεισφέροντα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, ζητά μείωση της πρότασης της Κομισιόν κατά 400 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με επίσημο γερμανικό κυβερνητικό έγγραφο που επικαλείται το Reuters, το σχέδιο της Επιτροπής θα αύξανε την ετήσια γερμανική εισφορά σε πάνω από 50 δισ. ευρώ, ενώ ακόμη και αν εφαρμοζόταν η περικοπή των 400 δισ. ευρώ, ο νέος προϋπολογισμός θα παρέμενε αυξημένος κατά 27% σε σχέση με τον σημερινό. Στη θέση της Γερμανίας συντάσσονται και άλλες χώρες του Βορρά, όπως η Ολλανδία, η Αυστρία, η Φινλανδία, η Δανία και η Σουηδία, οι οποίες ζητούν εξίσου βαθύτερες περικοπές στις συνολικές δαπάνες.
Στον αντίποδα, ο Πολωνός επίτροπος Προϋπολογισμού της ΕΕ, Πιοτρ Σεραφίν, απηύθυνε σαφή προειδοποίηση προς τις κυβερνήσεις που ζητούν περικοπές. «Ένας φειδωλός προϋπολογισμός δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι είναι και σύγχρονος», τόνισε, επισημαίνοντας τον κίνδυνο να περικοπούν πρώτα οι δαπάνες σε νέες και επιτακτικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η άμυνα και η ενεργειακή ασφάλεια. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ένας ψαλιδισμένος προϋπολογισμός δεν θα κόστιζε τελικά λιγότερο στους Ευρωπαίους φορολογούμενους, καθώς μια σειρά δαπανών θα πρέπει ούτως ή άλλως να πραγματοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο, αλλά με χαμηλότερη αποτελεσματικότητα.
Τι ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις
Η αύξηση που προτείνει η Κομισιόν συνδέεται με νέες ανάγκες, όπως η ενίσχυση της άμυνας, της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, σε ένα περιβάλλον έντονων γεωπολιτικών πιέσεων από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Η Ιρλανδία, που ανέλαβε την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, έχει αναλάβει πλέον να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών, με στόχο να επιτευχθεί συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ πριν από το τέλος του 2026. Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία εντός του χρονοδιαγράμματος, οι νομοθετικές διαδικασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο 2027, ώστε οι νέες χρηματοδοτήσεις προς τα κράτη-μέλη να ξεκινήσουν κανονικά τον Ιανουάριο του 2028.
