Το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35 βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν θετικά μηνύματα για το μέλλον των διμερών σχέσεων, ωστόσο καμία επίσημη δέσμευση δεν δόθηκε για τα F-35 στην Τουρκία. Ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, μιλώντας στο Live News, εκτίμησε ότι προς το παρόν όλα παραμένουν σε επίπεδο υποσχέσεων.
Τι έγινε στη συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι το ζήτημα των F-35 είναι κάτι που η αμερικανική πλευρά θα εξετάσει, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ διατηρούν εξαιρετικές σχέσεις με την Τουρκία. Μάλιστα χαρακτήρισε την Άγκυρα «πιο πιστό σύμμαχο από άλλες χώρες», δήλωση που ερμηνεύτηκε ως ένδειξη καλής θέλησης προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος, από την πλευρά του, υπενθύμισε ότι ο Αμερικανός ομόλογός του είχε δεσμευθεί στο παρελθόν για την παράδοση των αεροσκαφών και εξέφρασε την ελπίδα ότι θα τηρήσει τον λόγο του. Μιλώντας στο Λευκό Παλάτι στην Άγκυρα, κατά την έναρξη της συνάντησης, ο Ερντογάν σημείωσε πως το θέμα δεν είναι κάτι καινούργιο, καθώς έχει συζητηθεί εκτενώς με την Ουάσιγκτον, ενώ πρόσθεσε ότι είχε ληφθεί δέσμευση για πέντε αεροσκάφη.
Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Δεσποτόπουλο, οι δηλώσεις των δύο ανδρών ήταν σχεδόν πανομοιότυπες με εκείνες που είχαν γίνει στη συνάντησή τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο του 2025. Τότε ο Ντόναλντ Τραμπ είχε εμφανιστεί ακόμη πιο θετικός, δηλώνοντας πως θα κάνει «ό,τι μπορεί» και χαρακτηρίζοντας άδικη την αποβολή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Αυτή τη φορά, όμως, η στάση του ήταν πιο συγκρατημένη, κάτι που κατά τον διεθνολόγο πιθανότατα δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες της Άγκυρας. «Βρισκόμαστε ακόμη σε ένα πλαίσιο υποσχέσεων και όχι αποφάσεων», τόνισε χαρακτηριστικά ο Δεσποτόπουλος.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε επίσης στα F-16, μια αναφορά που ο διεθνολόγος συνέδεσε με συγκεκριμένο υπολογισμό. Η συμφωνία για την πώληση και την αναβάθμιση των F-16 προς την Τουρκία είχε ήδη εγκριθεί από την κυβέρνηση Μπάιντεν το 2024, επομένως το σχόλιο του Τραμπ αφορούσε ένα πρόγραμμα που έχει ήδη δρομολογηθεί και όχι κάποια νέα παραχώρηση προς την Άγκυρα. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο και για τις κυρώσεις CAATSA, αναφέροντας ότι «ήρθε η ώρα να αρθούν», χωρίς ωστόσο να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή να ανακοινώσει επισήμως την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα και ο ρόλος του Ισραήλ
Αναφορικά με τις πιθανές επιπτώσεις για την Ελλάδα, ο Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος εμφανίστηκε καθησυχαστικός. Όπως εξήγησε, ακόμη και στο δυσμενέστερο σενάριο, η ελληνική Πολεμική Αεροπορία διατηρεί σημαντικό πλεονέκτημα για την επόμενη δεκαετία, χάρη στον σχεδιασμό που έχει ήδη υλοποιηθεί. Ο διεθνολόγος σημείωσε ακόμη ότι ο κινητήρας του υπό ανάπτυξη τουρκικού μαχητικού KAAN, γύρω από τον οποίο έχει αναπτυχθεί έντονη συζήτηση, βασίζεται σε τεχνολογία προηγούμενης γενιάς και δεν ανατρέπει τα σημερινά δεδομένα στην ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Παρά τα θετικά λόγια του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η προσεκτική διατύπωση που επέλεξε για τα F-35 στην Τουρκία δείχνει ότι υπάρχουν ισχυρές πιέσεις προς την Ουάσιγκτον. Κατά τον Δεσποτόπουλο, η στάση αυτή πιθανόν επηρεάζεται και από το Ισραήλ, το οποίο παρακολουθεί στενά κάθε ενδεχόμενο ενίσχυσης των τουρκικών αεροπορικών δυνατοτήτων. Παράλληλα, οποιαδήποτε τελική απόφαση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον Λευκό Οίκο, καθώς προϋποθέτει και τη συναίνεση του Κογκρέσου, όπου εξακολουθούν να υπάρχουν ισχυρές αντιρρήσεις για την πολιτική της Άγκυρας και την υπόθεση των ρωσικών συστημάτων S-400.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις Ιράν – ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι η Τουρκία εργάζεται για να φέρει τις δύο πλευρές πιο κοντά και να ενισχύσει την παγκόσμια ειρήνη. Ερωτηθείς για τη Γάζα, ο Τούρκος πρόεδρος ανέφερε ότι θα εργαστεί για την αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή, τονίζοντας ότι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ δίνει προσοχή σε αυτά τα ζητήματα και εκφράζοντας την ελπίδα για ένα καλό αποτέλεσμα.
Τι ακολουθεί
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιθυμία του να ενισχύσει τον ρόλο της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και τους θεσμικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζει στην Ουάσιγκτον. Έδωσε πολιτικά εύσημα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, άφησε ανοιχτό το παράθυρο για μελλοντικές εξελίξεις, χωρίς όμως να προσφέρει μια δέσμευση που θα μπορούσε να θεωρηθεί οριστική. Αν οι δηλώσεις αυτές θα οδηγήσουν τελικά σε πραγματική αλλαγή πολιτικής για τα F-35 στην Τουρκία ή θα παραμείνουν ένα διπλωματικό μήνυμα καλής θέλησης, αναμένεται να διαφανεί τους επόμενους μήνες.
