Το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε σχέδιο για την προμήθεια έως και δέκα αεροσκαφών GlobalEye της σουηδικής εταιρείας Saab, τα οποία θα αντικαταστήσουν τα παλαιά αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης AWACS. Η απόφαση ανακοινώθηκε στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας, με τη σουηδική πρόταση να επικρατεί έναντι της αντίστοιχης πρότασης της αμερικανικής Boeing. Σύμφωνα με το Reuters, τα νέα αεροσκάφη GlobalEye αναμένεται να ενισχύσουν σημαντικά τις δυνατότητες εναέριας επιτήρησης του ΝΑΤΟ τις επόμενες δεκαετίες. Η εξέλιξη αυτή έρχεται καθώς η Συμμαχία επιδιώκει να εκσυγχρονίσει τον στόλο των αεροσκαφών επιτήρησής της.
Αντικατάσταση των γερασμένων AWACS
Τα αεροσκάφη Boeing E-3 Sentry AWACS που χρησιμοποιεί σήμερα το ΝΑΤΟ προέρχονται από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου και είναι γνωστά για τα χαρακτηριστικά περιστρεφόμενα ραντάρ τους. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η αντικατάστασή τους με τα σύγχρονα GlobalEye στοχεύει στην ενίσχυση της άμυνας της Συμμαχίας απέναντι σε νέες απειλές, όπως τα σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Το σημερινό περιβάλλον ασφαλείας διαφέρει σημαντικά από εκείνο της εποχής που σχεδιάστηκαν τα παλαιά AWACS, κάτι που καθιστά τον εκσυγχρονισμό του στόλου αναγκαίο. «Αυτό θα διασφαλίσει ότι θα διατηρήσουμε την ικανότητα επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης του ΝΑΤΟ ισχυρή και αξιόπιστη για τις επόμενες δεκαετίες», τόνισε ο Μαρκ Ρούτε από τη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Saab, Μίκαελ Γιόχανσον, αποτίμησε την αξία της συμφωνίας στα 4,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Όπως ανέφερε στους δημοσιογράφους, εφόσον η σύμβαση υπογραφεί σύντομα, οι παραδόσεις των αεροσκαφών GlobalEye θα μπορούσαν να ξεκινήσουν από το 2030. Το σύστημα θεωρείται άμεσος ανταγωνιστής του E-7 Wedgetail της Boeing, ενός αεροσκάφους έγκαιρης προειδοποίησης βασισμένου στο μοντέλο 737, το οποίο λειτουργεί ως εναέριο κέντρο διοίκησης, επιτήρησης του εναέριου χώρου και εντοπισμού εχθρικών στόχων. Η επιλογή μεταξύ των δύο συστημάτων θεωρούνταν από τις πλέον κρίσιμες αποφάσεις εξοπλισμού της Συμμαχίας τα τελευταία χρόνια.
Το διατλαντικό μήνυμα εν μέσω πιέσεων του Τραμπ
Η επιλογή του σουηδικού συστήματος έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πιέζει τους συμμάχους να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να προμηθεύονται περισσότερο αμερικανικό εξοπλισμό. Ο Μαρκ Ρούτε επεδίωξε να αναδείξει τον διεθνή χαρακτήρα του προγράμματος, παρά το γεγονός ότι η βασική πλατφόρμα προέρχεται από τη σουηδική εταιρεία. «Είναι ένα διατλαντικό πρόγραμμα, που υλοποιείται από ευρωπαϊκές και καναδικές βιομηχανίες με ουσιαστική συμβολή από τις αμερικανικές βιομηχανίες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Το Reuters υπενθυμίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κατηγορήσει επανειλημμένα τους Ευρωπαίους συμμάχους για υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ σε θέματα ασφάλειας, καλώντας τους παράλληλα να αγοράζουν περισσότερα αμερικανικά όπλα. Ωστόσο, η τελική επιλογή του ΝΑΤΟ υπέρ της Saab δείχνει ότι η Συμμαχία εξέτασε τις τεχνικές και επιχειρησιακές δυνατότητες του σουηδικού συστήματος πέρα από τις πολιτικές πιέσεις. Παράλληλα, η ανακοίνωση της Συμμαχίας τονίζει τη συμμετοχή ευρωπαϊκών, καναδικών αλλά και αμερικανικών βιομηχανιών στο πρόγραμμα, στοιχείο που φαίνεται να λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στις εντάσεις γύρω από τις αμυντικές δαπάνες.
Θετική αντίδραση των αγορών
Η δημοσιοποίηση της είδησης ότι το ΝΑΤΟ προτίθεται να επιλέξει το σουηδικό σύστημα είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές. Η μετοχή της Saab σημείωσε άνοδο σχεδόν 4% την Τρίτη, αντανακλώντας την αισιοδοξία των επενδυτών για τη νέα σύμβαση δισεκατομμυρίων. Η συμφωνία, εφόσον οριστικοποιηθεί, θα αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα εξοπλιστικά προγράμματα της Συμμαχίας τα τελευταία χρόνια, με τις παραδόσεις των αεροσκαφών GlobalEye να προγραμματίζονται να ξεκινήσουν από το 2030, αντικαθιστώντας σταδιακά τα γερασμένα αεροσκάφη AWACS του ΝΑΤΟ.
