Σφοδρή αντιπαράθεση για την εισβολή στην Κύπρο και την Κυπριακή Δημοκρατία ξέσπασε ανάμεσα στον υφυπουργό Εξωτερικών Τάσο Χατζηβασιλείου και τον πρώην πρωθυπουργό της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου. Το επεισόδιο σημειώθηκε στο 30ό ετήσιο Government Roundtable του Economist, στο Λαγονήσι, σε πάνελ αφιερωμένο στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Έλληνας υφυπουργός απάντησε ευθέως στις τουρκικές αιτιάσεις, τονίζοντας πως στην Κύπρο πρόκειται για κατοχή εδάφους κράτους-μέλους της Ε.Ε. Η συζήτηση, που ξεκίνησε με αντικείμενο τα ευρωπαϊκά βήματα των υποψήφιων χωρών, εξελίχθηκε γρήγορα σε ευθεία σύγκρουση για το Κυπριακό.
Η αντιπαράθεση στο πάνελ του Λαγονησίου
Το πάνελ με τίτλο «Europe’s next vital steps between geopolitics, EU ambitions and EU accession» συγκέντρωσε σημαντικά ονόματα της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής. Εκτός από τον Τάσο Χατζηβασιλείου και τον Αχμέτ Νταβούτογλου, στη συζήτηση συμμετείχαν ο πρώην πρόεδρος της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς, ο πρώην αντικαγκελάριος της Γερμανίας Ρόμπερτ Χάμπεκ και η Άννα Διαμαντοπούλου, με συντονίστρια την Joan Hoey, σύμβουλο του Economist Intelligence Unit για την Ευρώπη. Η ένταση ξεκίνησε όταν ο Τούρκος πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε πως η παρουσία τουρκικών στρατευμάτων στο νησί εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο.
Ο Αχμέτ Νταβούτογλου επιχείρησε, παράλληλα, να μετακυλήσει την ευθύνη για το αδιέξοδο στο Κυπριακό στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Επικαλέστηκε την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν από τους Ελληνοκύπριους το 2004, χαρακτηρίζοντάς την ως ρίζα του σημερινού αδιεξόδου. Άφησε μάλιστα αιχμές και κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας πως οι Βρυξέλλες δεν θα έπρεπε να είχαν δεχθεί την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας όσο το πολιτικό ζήτημα παρέμενε ανοιχτό.
Η απάντηση του Έλληνα υφυπουργού ήταν άμεση και κατηγορηματική. «Πρόκειται περί εισβολής από το 1974. Πρέπει να αποδεχθείτε την πραγματικότητα», τόνισε ο Τάσος Χατζηβασιλείου, διακόπτοντας ευγενικά αλλά αποφασιστικά τον συνομιλητή του. Ο υφυπουργός Εξωτερικών υπενθύμισε πως το ζήτημα δεν αφορά τεχνική εκκρεμότητα, αλλά την παράνομη κατοχή του ενός τρίτου του εδάφους της Κύπρου από την Τουρκία, και υπερασπίστηκε την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. ως απολύτως ορθή επιλογή.
Η επιμονή Νταβούτογλου και η αναφορά στο ψήφισμα του ΟΗΕ
Παρά την παρέμβαση της συντονίστριας Joan Hoey, η οποία επιχείρησε να επαναφέρει τη συζήτηση στο κεντρικό θέμα του πάνελ, ο Αχμέτ Νταβούτογλου επέμεινε στη θέση του. «Η τουρκική παρουσία στην Κύπρο εδράζεται στο Διεθνές Δίκαιο, όχι όπως η Ρωσία», ανέφερε, επιχειρώντας να διαχωρίσει την τουρκική εισβολή του 1974 από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ο Έλληνας υφυπουργός Εξωτερικών, ωστόσο, επανήλθε τονίζοντας ξανά ότι η Τουρκία πραγματοποίησε παράνομη εισβολή στην Κυπριακή Δημοκρατία και εξακολουθεί να κατέχει τμήμα του εδάφους της, μια τοποθέτηση που προκάλεσε το χειροκρότημα του κοινού.
Ο Τάσος Χατζηβασιλείου υπενθύμισε επίσης πως δεν μπορεί να παραγνωρίζεται το γεγονός του casus belli, της εισβολής και της συνεχιζόμενης κατοχής εδάφους κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με το ψήφισμα 353 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το οποίο εκδόθηκε το 1974, είχε ζητηθεί ο άμεσος τερματισμός της ξένης στρατιωτικής επέμβασης στην Κυπριακή Δημοκρατία και η χωρίς καθυστέρηση αποχώρηση του ξένου στρατιωτικού προσωπικού που δεν βρισκόταν στο νησί βάσει διεθνών συμφωνιών. Η αναφορά αυτή ενίσχυσε τη νομική βάση της ελληνικής θέσης απέναντι στους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Η ελληνική θέση για τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Πέρα από την αντιπαράθεση για το Κυπριακό, ο Τάσος Χατζηβασιλείου υπεραμύνθηκε της πολιτικής διεύρυνσης της Ε.Ε., υπενθυμίζοντας τη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη ότι στόχος είναι η ένταξη τουλάχιστον ενός νέου κράτους-μέλους, εφόσον καλύπτονται τα σχετικά κριτήρια, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. «Η Ελλάδα είναι εδώ για να βοηθήσει τις υποψήφιες χώρες στον ευρωπαϊκό δρόμο», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως η Αθήνα επιθυμεί σταθερά μια Τουρκία με ευρωπαϊκό προσανατολισμό, καθώς η ίδια η Τουρκία έχει ανανεώσει από το 2023 το ενδιαφέρον της για ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια.
Στη συζήτηση παρενέβη και η Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία σημείωσε πως η Ευρώπη δεν είναι μόνο γεωστρατηγική δύναμη και πως οι ευρωπαϊκές αρχές δεν εφαρμόζονται επιλεκτικά ανάλογα με τη χώρα. Η παρέμβασή της συνέδεσε το Κυπριακό με τη γενικότερη συζήτηση για τις αξίες που διέπουν τη διεύρυνση της Ένωσης. Το επεισόδιο ανάμεσα στον Τάσο Χατζηβασιλείου και τον Αχμέτ Νταβούτογλου ανέδειξε για ακόμη μία φορά πόσο ζωντανό παραμένει το Κυπριακό ζήτημα σε κάθε διεθνές βήμα όπου συναντώνται Έλληνες και Τούρκοι αξιωματούχοι.
