Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, χαρακτήρισε «απολύτως απαραίτητα» τα νέα πλήγματα στο Ιράν που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ τα ξημερώματα της Τετάρτης. Οι δηλώσεις έγιναν στην Άγκυρα, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Συμμαχίας, όπου παρευρίσκεται και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η αμερικανική επίθεση ήρθε ως απάντηση σε επιθέσεις εναντίον τριών εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, ανεβάζοντας εκ νέου την ένταση στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη απάντησε άμεσα με δικά της πλήγματα εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στον Κόλπο.
Διαβάστε επίσης: Νέες εκρήξεις στο Ιράν μετά τα αμερικανικά πλήγματα
Τα πλήγματα στο Ιράν και η ιρανική αντεπίθεση
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις βομβάρδισαν τη νύχτα της Τρίτης προς Τετάρτη στόχους στο νότιο Ιράν, ενώ η Ουάσιγκτον επανέφερε παράλληλα σε ισχύ τις κυρώσεις της στο ιρανικό πετρέλαιο. Το αμερικανικό διοικητήριο CENTCOM ανακοίνωσε ότι έπληξε πάνω από 80 στόχους στο Ιράν, σε αντίποινα για επιθέσεις εναντίον τριών εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, μεταξύ των οποίων δεξαμενόπλοια του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας. Η βρετανική υπηρεσία επιτήρησης ναυσιπλοΐας UKMTO επιβεβαίωσε ότι τρία πλοία χτυπήθηκαν μέσα σε 24 ώρες στην περιοχή. Η CENTCOM χαρακτήρισε την ιρανική επιθετικότητα «αδικαιολόγητη, επικίνδυνη» και «σαφή παραβίαση της εκεχειρίας», τονίζοντας πως στόχος των πληγμάτων ήταν να μειωθεί η ικανότητα του Ιράν να απειλεί το διεθνές εμπόριο που διέρχεται από τον διάδρομο. Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις στις λιμενικές πόλεις Μπαντάρ Αμπάς και Σιρίκ, καθώς και στο νησί Κεσμ.
Η απάντηση του Ιράν ήρθε γρήγορα. Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) ανακοίνωσαν κοινή επιχείρηση των ναυτικών και αεροδιαστημικών δυνάμεών τους, με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, στοχεύοντας 85 θέσεις σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Κόλπο. Ανάμεσα στους στόχους ήταν η βάση του 5ου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν και η αεροπορική βάση Ali Al-Salem στο Κουβέιτ. Το IRGC χαρακτήρισε την επιχείρηση «αρχική απάντηση» στην αμερικανική παραβίαση της εκεχειρίας και της συμφωνίας του Ισλαμαμπάντ, ενώ σύνδεσε τα αμερικανικά πλήγματα με την προσπάθεια επισκίασης της κηδείας του αποθανόντος ανώτατου ηγέτη, Αλί Χαμενεΐ. Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο ίδιος ο Τραμπ ενέκρινε το σχέδιο και έδωσε την εντολή για τα πλήγματα ενώ βρισκόταν στην Τουρκία για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ.
Οι δηλώσεις Ρούτε και το πλαίσιο της συνόδου στην Άγκυρα
Μιλώντας στους δημοσιογράφους πριν από τις εργασίες της συνόδου, ο Μαρκ Ρούτε υπεράσπισε ανοιχτά την αμερικανική επιλογή. «Όταν υπάρχει κατάπαυση του πυρός και το Ιράν ουσιαστικά την παραβιάζει, πιστεύω ότι είναι απολύτως κρίσιμο οι ΗΠΑ να αντιδράσουν δυναμικά», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, αναφερόμενος και στις επιθέσεις εναντίον των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Ο Ρούτε σημείωσε ακόμη ότι αναμένει η Συμμαχία να επιβεβαιώσει εκ νέου πως το Ιράν οφείλει να ανοίξει ξανά πλήρως το στενό, από το οποίο διέρχεται κανονικά το 20% του αργού πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνεται παγκοσμίως. Παράλληλα, επανέλαβε πως υπάρχει «πλήρης δέσμευση του Ντόναλντ Τραμπ προς το ΝΑΤΟ», επιχειρώντας να κατευνάσει ανησυχίες που έχουν κατά καιρούς εκφραστεί για τη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στη Συμμαχία.
Ο Ρούτε υπογράμμισε παράλληλα ότι η αμερικανική δέσμευση συνοδεύεται από τη δίκαιη προσδοκία η Ευρώπη και ο Καναδάς να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο των αμυντικών δαπανών, ενισχύοντας τη συλλογική ασφάλεια της Συμμαχίας. Ο στόχος που συζητείται στην Άγκυρα είναι οι αμυντικές δαπάνες να φτάσουν το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, όταν σήμερα μόλις έξι χώρες-μέλη, μεταξύ αυτών οι ΗΠΑ, ξεπερνούν το 3%. Σε αυτή τη συζήτηση, η Ελλάδα εμφανίζεται ήδη ανάμεσα στις πέντε χώρες που έχουν ξεπεράσει το όριο του 3,5% των αμυντικών δαπανών για το 2026, με κυβερνητικά στελέχη να επισημαίνουν ότι η Αθήνα τηρούσε τις δεσμεύσεις της απέναντι στο ΝΑΤΟ ακόμη και στα χρόνια της δημοσιονομικής κρίσης. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να προβάλει τον ρόλο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και το δωδεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης των ενόπλων δυνάμεων ύψους 25 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ερωτηθείς για το ζήτημα της Γροιλανδίας, ο Ρούτε ανέφερε πως «υπάρχει μια καλή διαδικασία σε εξέλιξη», χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Τι ακολουθεί
Η CENTCOM ανέφερε ότι οι δυνάμεις της παραμένουν σε ετοιμότητα «να καταστήσουν το Ιράν υπόλογο όταν η συμφωνία δεν τηρείται», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων στο Ιράν αν συνεχιστούν οι επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένουν «παγωμένες» λόγω των πολυήμερων τελετών για την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ, ενώ η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα συνεχίζεται με κεντρικό θέμα την πορεία υλοποίησης της δέσμευσης των 32 ηγετών της Συμμαχίας για τις αμυντικές δαπάνες.
