Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το πρωτόκολλο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν «έχει τελειώσει», λίγο μετά τη σφοδρή αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στην περιοχή του Κόλπου. Η εξέλιξη καταγράφηκε καθώς το Ιράν έπληξε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, ενώ οι ΗΠΑ είχαν προηγουμένως χτυπήσει ιρανικούς στόχους σε αντίποινα για επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ. Ο πόλεμος με το Ιράν, που είχε ξεκινήσει στις 28 Φεβρουαρίου με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, φαίνεται πλέον να απομακρύνεται από κάθε προοπτική ειρηνευτικής διευθέτησης.
Τι έγινε: Νέα κλιμάκωση στον πόλεμο με το Ιράν
Η αναζωπύρωση των συγκρούσεων ήρθε να υπονομεύσει την ήδη εύθραυστη εκεχειρία και το «μνημόνιο συνεννόησης» που είχαν υπογράψει οι δύο πλευρές στις 17 Ιουνίου. Το έγγραφο αυτό θεωρούνταν η βάση για μια πιθανή μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, ωστόσο οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ουσιαστικά ακυρώσει αυτή την προοπτική. Το Ιράν επιμένει ότι θα επιβάλλει τέλη διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ σε πλοία που δεν ακολουθούν την εγκεκριμένη από την Τεχεράνη διαδρομή, μια απειλή που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα. Οι ΗΠΑ απάντησαν με πλήγματα σε περισσότερους από 80 στόχους, ενώ ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν εκρήξεις κοντά στα Στενά και στην πόλη Μπουσέρ.
Το κρατικό ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA ανέφερε ότι οκτώ μέλη των ενόπλων δυνάμεων της χώρας σκοτώθηκαν σε αμερικανικές επιθέσεις στο νότιο Ιράν, συγκεκριμένα στο Μπαντάρ Αμπάς και στο Μπουσέρ. Σύμφωνα με το πρακτορείο, τα θύματα ανήκαν στις αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις του ιρανικού στρατού. Οι απώλειες αυτές αναμένεται να τροφοδοτήσουν περαιτέρω την κλιμάκωση, καθιστώντας δυσκολότερη οποιαδήποτε επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Οι δηλώσεις Τραμπ και το αντίκτυπο στις αγορές
Ο Τραμπ δεν έκρυψε τη δυσπιστία του απέναντι στην ιρανική πλευρά, δηλώνοντας πως «εάν κάνουμε συμφωνία με το Ιράν, δεν είμαι βέβαιος ότι θα κρατήσει, επειδή τους θεωρώ πολύ άτιμους ανθρώπους». Πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τους Ιρανούς «αποβράσματα» και «άρρωστους», αφήνοντας παράλληλα ένα μικρό περιθώριο για συνέχιση των συνομιλιών «αν το θέλουν», χωρίς όμως ο ίδιος να το θεωρεί πιθανό σενάριο. Πηγή με γνώση των συνομιλιών στην Άγκυρα ανέφερε ότι ο Τραμπ δεν επανέλαβε τις ίδιες δηλώσεις ενώπιον των ηγετών του ΝΑΤΟ, ωστόσο λίγο πριν από τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε για νέα πλήγματα, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα τους πλήξουμε σκληρά απόψε».
Οι εξελίξεις στο μέτωπο του Ιράν είχαν άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου Brent παράδοσης Σεπτεμβρίου ξεπέρασε τα 80 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο περίπου 8%, ενώ το αμερικανικό αργό τύπου WTI παράδοσης Αυγούστου διαμορφώθηκε στα 75,83 δολάρια, με άνοδο 7,65%. Ο Υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι το αμερικανικό πετρέλαιο θα πρέπει να πωλείται ακριβότερα στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, η αβεβαιότητα μεταφέρθηκε και στη Wall Street, όπου ο δείκτης Dow Jones υποχωρούσε στις 52.410,73 μονάδες με πτώση 0,97%, ενώ ο S&P 500 έχανε έδαφος στις 7.469,53 μονάδες, καταγράφοντας πτώση 0,46%.
Η ανησυχία για την ασφάλεια της ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ εντάθηκε, καθώς εταιρείες παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών ανέφεραν ότι τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία για να αποφύγουν τη διέλευση από το στενό. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τον κίνδυνο διατάραξης μιας από τις πιο κρίσιμες αρτηρίες μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως, από την οποία διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσφοράς αργού.
Τι ακολουθεί για τον πόλεμο με το Ιράν
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν οι ΗΠΑ σκοπεύουν να επιστρέψουν σε πόλεμο πλήρους κλίμακας με το Ιράν ή αν θα υπάρξει περιθώριο για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έδωσε σαφή απάντηση, αφήνοντας το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών πληγμάτων ανοιχτό μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε βάσεις των ΗΠΑ σε χώρες του Κόλπου. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις τόσο στη σταθερότητα της περιοχής όσο και στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
