Η Αθήνα προχωρά σε λεπτομερή απολογισμό της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, εστιάζοντας στις εξελίξεις που άπτονται άμεσα των ελληνικών συμφερόντων. Η Σύνοδος ξεκίνησε με τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σύμφωνα με τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρούσαν στην άρση των κυρώσεων CAATSA, ανοίγοντας τον δρόμο για την απόκτηση από την Τουρκία των αμερικανικών μαχητικών F-35. Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε ραγδαία, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τελικά ότι «πρέπει να αποφασίσουμε σε ποιους θα τα διαθέσουμε», αφήνοντας το ζήτημα σε εκκρεμότητα. Ο ίδιος ξεκαθάρισε, λίγο πριν αναχωρήσει από την Τουρκία, ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση για το αν η χώρα του θα προχωρήσει τελικά στην παράδοση των μαχητικών.
Αλλαγή πλεύσης μέσα σε 24 ώρες
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές στην Αθήνα, ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να δέχθηκε πιέσεις από ανθρώπους του στενού του περιβάλλοντος προκειμένου να αναθεωρήσει δημόσια τη στάση του. Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η ενδεχόμενη προμήθεια της Τουρκίας με F-35 δεν συνάδει πλήρως με τους ευρύτερους στρατηγικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών. Παράλληλα, ισχυρό εμπόδιο αποτελεί η στάση του Αμερικανικού Κογκρέσου, όπου ακόμη και γερουσιαστές του «στρατοπέδου Τραμπ» έχουν εκφράσει έντονες αντιρρήσεις. Η αντίδραση αυτή, εντός του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού κόμματος, φαίνεται πως λειτούργησε αποτρεπτικά για μια βιαστική δέσμευση προς την Άγκυρα.
Οι δύο νόμοι που λειτουργούν ως «ασπίδα»
Πέρα από τον CAATSA, τον ομοσπονδιακό νόμο των ΗΠΑ που παραμένει σε ισχύ εξαιτίας της απόκτησης από την Τουρκία του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400, υπάρχει και δεύτερος νομικός φραγμός. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος, στο newsit.gr, απαιτείται κοινή επιστολή των υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών των ΗΠΑ προς το Κογκρέσο. Η επιστολή αυτή θα πρέπει να διαβεβαιώνει, ύστερα και από αυτοψία Αμερικανών εμπειρογνωμόνων στο έδαφος της Τουρκίας, ότι η Άγκυρα δεν κατέχει πλέον τους S-400 ή άλλα ρωσικά συστήματα και ότι αυτά δεν πρόκειται να επιστρέψουν. Ο κ. Συρίγος θέτει, μάλιστα, ένα επιπλέον ερώτημα: για να απομακρυνθούν τα συστήματα από την Τουρκία απαιτείται η σύμφωνη γνώμη της Ρωσίας ως πωλητή, κάτι που θεωρείται δύσκολο δεδομένων των τεταμένων σχέσεων Μόσχας με το ΝΑΤΟ.
Το μήνυμα Μητσοτάκη προς τον Τραμπ
Πριν καν ξεκινήσει επίσημα η Σύνοδος Κορυφής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε στείλει ηχηρό μήνυμα προς τη Συμμαχία, με βασικό αποδέκτη τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Έλληνας πρωθυπουργός τόνισε ότι η Τουρκία απειλεί ανοιχτά την Ελλάδα με πόλεμο, θέτοντας ζήτημα casus belli σε περίπτωση άσκησης του κυριαρχικού δικαιώματος επέκτασης των χωρικών υδάτων. «Τη στιγμή που η χώρα μου αντιμετωπίζει casus belli από την Τουρκία… πρέπει να είναι σαφές ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ευαισθησίες όλων των μελών του NATO» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Η δήλωση αυτή αποτέλεσε ουσιαστικά υπενθύμιση προς τις ΗΠΑ ότι κάθε ενίσχυση της Άγκυρας με προηγμένα οπλικά συστήματα δεν μπορεί να εξετάζεται εκτός του ευρύτερου πλαισίου ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συγκυρία αυτή αναδεικνύει πόσο περίπλοκο παραμένει το ζήτημα των F-35 για την Τουρκία, καθώς συνδυάζει νομικά, διπλωματικά και γεωπολιτικά εμπόδια. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, με την προσδοκία ότι οι θεσμικοί φραγμοί των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τη στάση του Κογκρέσου, θα αποτρέψουν μια βιαστική απόφαση που θα μετέβαλλε την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο.
