Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρέθηκαν και πάλι αντιμέτωποι για τα ελληνοτουρκικά, με φόντο το ζήτημα του τουρκικού casus belli. Παρά το γεγονός ότι η σύνοδος είχε ως βασικό αντικείμενο την αύξηση των αμυντικών δαπανών των ευρωπαϊκών χωρών-μελών, οι δύο ηγέτες αναφέρθηκαν εκτενώς στα F-35, στις εξοπλιστικές ισορροπίες στο Αιγαίο και στο ιστορικό αυτό ζήτημα. Η συζήτηση έγινε στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου στην ολοκλήρωση της συνόδου, η οποία διεξήχθη στην Ολλανδία.
Διαβάστε επίσης: Σύνοδος ΝΑΤΟ: Ο Μητσοτάκης θέτει ξανά το casus belli
Η συζήτηση για τα F-35 και το casus belli
Η συζήτηση μεταξύ των δύο πλευρών επικεντρώθηκε στις εξοπλιστικές ισορροπίες στο Αιγαίο και στην πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστήριξε ότι η Άγκυρα ουδέποτε σχολίασε τις αμυντικές προμήθειες της Ελλάδας και κάλεσε την Αθήνα να ακολουθήσει την ίδια στάση απέναντι στις τουρκικές εξοπλιστικές κινήσεις. Ρώτησε μάλιστα αν κάποιος είχε ρωτήσει ποτέ τον Κυριάκο Μητσοτάκη γιατί η Ελλάδα προμηθεύτηκε τον δικό της αμυντικό εξοπλισμό, ξεχνώντας τις δικές του δηλώσεις στο πρόσφατο παρελθόν. Παράλληλα, εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η Τουρκία μπορεί να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, σημειώνοντας ότι οι επαφές με την Ουάσιγκτον συνεχίζονται, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση.
Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν παρεμβαίνει στις αποφάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με τις εξαγωγές αμυντικού υλικού, υπογράμμισε όμως ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Επισήμανε παράλληλα ότι η Ελλάδα συνεχίζει απρόσκοπτα το δικό της εξοπλιστικό πρόγραμμα, με την επιχειρησιακή αξιοποίηση των Rafale, την αναβάθμιση των F-16 σε έκδοση Viper και την ένταξη των πρώτων ελληνικών F-35 τα επόμενα χρόνια. Η Αθήνα, όπως προκύπτει, έχει θέσει ως προϋπόθεση για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, την άρση του casus belli.
Το μήνυμα Μητσοτάκη και η απάντηση Ερντογάν
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Έλληνας πρωθυπουργός στο διαχρονικό τουρκικό casus belli, χαρακτηρίζοντάς το ασύμβατο με τις σχέσεις δύο χωρών που είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Το χαρακτήρισε «ιστορική ανορθογραφία» που δεν συνάδει με το καλό κλίμα που επιδιώκουν να οικοδομήσουν η Αθήνα και η Άγκυρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που θέτει το ζήτημα, καθώς το είχε αναφέρει και σε διμερή συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο προεδρικό μέγαρο της Άγκυρας πριν από μερικούς μήνες. Όπως τόνισε, δύο γειτονικές χώρες, ακόμη και όταν έχουν διαφορές, πρέπει να μάθουν να ζουν ειρηνικά, με σχέσεις καλής γειτονίας, καθώς η απειλή πολέμου δεν μπορεί να θεωρείται κανονικότητα. Το casus belli, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, έρχεται από το 1995 και πλέον έχει έρθει η ώρα να μείνει πίσω.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όταν κλήθηκε να σχολιάσει το θέμα, υποστήριξε ότι η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών στην Τουρκία δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει ο όρος casus belli, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι αν κάποιος ρωτούσε τον τουρκικό λαό δεν θα ήξερε να απαντήσει. Ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε παράλληλα να υποβαθμίσει τη σημασία του ζητήματος και να εμφανιστεί διατεθειμένος να επιλύσει τα «ζητήματα» του Αιγαίου. Η Ελλάδα βρίσκεται εδώ και μήνες στο στόχαστρο της τουρκικής ηγεσίας λόγω των αμυντικών συμφωνιών που έχει συνάψει με το Ισραήλ και τη Γαλλία, με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να έχει εκφραστεί επανειλημμένα υποτιμητικά για τα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ ολοκληρώθηκε χωρίς νέο ρήγμα, παρά τις παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να παραμένει ιδιαίτερα προσεκτικός στις δηλώσεις του καθ’ όλη τη διάρκεια της συνόδου.
