Η Τουρκία φέρεται να πούλησε το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400 σε χώρα του Κόλπου, με την επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας να αναμένεται εντός της σημερινής ημέρας, 10 Ιουλίου 2026. Η πληροφορία μεταδίδεται από την τουρκική εφημερίδα Hurriyet και, αν επιβεβαιωθεί, ανοίγει τον δρόμο για την άρση των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA που κρατούσαν την Άγκυρα εκτός του προγράμματος των μαχητικών F-35. Το «αγκάθι» των S-400, το οποίο ταλανίζει τις σχέσεις Τουρκίας και ΗΠΑ επί χρόνια, φαίνεται πλέον να αποκτά λύση.
Τι αναφέρει η Hurriyet για την πώληση των S-400
Ο φιλοκυβερνητικός αρθρογράφος της Hurriyet, Αμπντουλκαντίρ Σελβί, έγραψε ότι οι τελευταίες τεχνικές λεπτομέρειες της συμφωνίας διευθετήθηκαν αργά το βράδυ της Πέμπτης, με τις επίσημες ανακοινώσεις να αναμένονται «εντός της ημέρας». Σύμφωνα με τον ίδιο, «οι S-400 πουλήθηκαν σε τρίτη χώρα» και «πηγαίνουν σε μια χώρα του Κόλπου», ενώ χθες βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για τα τελευταία εναπομείναντα ζητήματα, τα οποία επιλύθηκαν τα μεσάνυχτα. Ο πιθανότερος αγοραστής, όπως αναφέρεται, είναι είτε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είτε το Κατάρ, χωρίς όμως καμία επίσημη επιβεβαίωση ούτε από την Άγκυρα ούτε από την Ουάσιγκτον. Ο ίδιος ο Σελβί σημειώνει χαρακτηριστικά ότι «το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να περιμένουμε την επίσημη ανακοίνωση».
Η εφημερίδα είχε γράψει μία ημέρα νωρίτερα ότι η συγκεκριμένη φόρμουλα θεωρείται από αμερικανικής πλευράς η πλέον συμβατή με το ισχύον νομικό πλαίσιο, καθώς ανοίγει τον δρόμο τόσο για την άρση των κυρώσεων CAATSA όσο και για την επανεκκίνηση της διαδικασίας γύρω από τα F-35, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτόματα την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα. Σημαντική παράμετρος είναι ότι, βάσει της συμφωνίας τελικού χρήστη με τη Ρωσία, οποιαδήποτε μεταβίβαση των S-400 σε τρίτη χώρα απαιτεί τη συναίνεση της Μόσχας. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ρωσική πλευρά δεν εμφανιζόταν καταρχήν αρνητική σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, γεγονός που διευκολύνει την ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Το παρασκήνιο με τις κυρώσεις CAATSA και τα F-35
Η αγορά των S-400 από την Τουρκία είχε οδηγήσει στην επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων CAATSA, οι οποίες αποτελούν βασικό εμπόδιο για την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35. Ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, ερωτηθείς σχετικά με το θέμα, απάντησε λακωνικά «συνεχίστε να μας παρακολουθείτε», μια δήλωση που ήρθε μετά τις αναφορές του αμερικανού προέδρου Τραμπ ότι οι κυρώσεις CAATSA πρόκειται να αρθούν. Είναι γνωστό ότι το τουρκικό προσωπικό που θα χειριζόταν τους S-400 είχε εκπαιδευτεί στη Ρωσία και ότι το σύστημα θα μπορούσε να τεθεί σε λειτουργία σύντομα, ωστόσο η ακριβής τύχη των συστημάτων παρέμενε άγνωστη μέχρι σήμερα, καθώς δεν ήταν σαφές αν παρέμεναν αποθηκευμένα ή είχαν ήδη σταλεί σε άλλη χώρα.
Σύμφωνα με τον Τούρκο δημοσιογράφο Yunus Paksoy, θεωρούμενο από τους πλέον έμπειρους αναλυτές αμερικανικών υποθέσεων, για την άρση των κυρώσεων CAATSA αρκεί ο πρόεδρος Τραμπ να ενημερώσει το Κογκρέσο με σχετική επιστολή. Σε αυτήν, θα πρέπει να βεβαιώνει τρία σημεία: ότι οι S-400 δεν βρίσκονται σε λειτουργία, ότι η Τουρκία δεν θα πρέπει να διατηρεί τέτοια συστήματα και ότι δεν θα αναπτύξει ανάλογες σχέσεις με τη Ρωσία στο μέλλον. Αν το Κογκρέσο δεν πειστεί ότι πληρούνται οι όροι του νόμου, το ζήτημα μπορεί να τεθεί σε ψηφοφορία, κάτι που θα καθυστερούσε περαιτέρω τη διαδικασία.
Γιατί ενδιαφέρονται Κατάρ και Εμιράτα
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν δεχθεί πλήγμα από ιρανικές επιθέσεις που έπληξαν σοβαρά τον τουρισμό της χώρας, με αποτέλεσμα να αναζητούν έκτοτε εναλλακτικά αμυντικά συστήματα. Παρόμοια ανασφάλεια επικρατεί και στο Κατάρ, το οποίο δέχθηκε ισραηλινή επίθεση σε στοχεύσεις στελεχών της Χαμάς στη Ντόχα, αποκαλύπτοντας αδυναμίες στο αμερικανικό σύστημα Patriot που διαθέτει η χώρα. Όπως σημειώνεται, το σύστημα Patriot του Κατάρ δεν ενεργοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της επίθεσης επειδή το Ισραήλ είχε χαρακτηριστεί ως φιλική χώρα, γεγονός που δημιούργησε μεγάλο κλονισμό στην εμπιστοσύνη της Ντόχα προς τα υπάρχοντα αμυντικά της συστήματα.
Οι χώρες του Κόλπου, μετά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ, βίωσαν με διαφορετικούς τρόπους παρόμοιο κλονισμό ασφαλείας και ξεκίνησαν αναζητήσεις για εναλλακτικά αμυντικά συστήματα πέραν των αμερικανικών. Η πιθανή απόκτηση των S-400 θα προσέφερε σε όποια χώρα τα αγοράσει ένα επιπλέον επίπεδο αντιαεροπορικής κάλυψης, ανεξάρτητο από τα υπάρχοντα συστήματα Patriot.
Τι ακολουθεί
Η ενδεχόμενη πώληση των S-400 σημαίνει, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Hurriyet, ότι η Τουρκία όχι μόνο θα απαλλαγεί από τις κυρώσεις CAATSA αλλά θα αποκομίσει και οικονομικό όφελος από την ίδια τη συναλλαγή. Η τελική συμφωνία αναμένεται να επιβεβαιωθεί επισήμως εντός της σημερινής ημέρας, οπότε και θα διευκρινιστεί αν τελικός αγοραστής είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Κατάρ. Μέχρι τότε, τόσο η Άγκυρα όσο και η Ουάσιγκτον διατηρούν επίσημη σιωπή για το ζήτημα.
