Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε το απόγευμα της Δευτέρας 24 Αυγούστου 2026 την έναρξη ενός νέου, ευρύτατου οικονομικού πολέμου κατά του Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, παρουσίασε την επιχείρηση με την ονομασία «Operation Economic Outcast», δεσμευόμενος να στοχεύσει τα οικονομικά συμφέροντα της Τεχεράνης σε ολόκληρο τον κόσμο. Η ανακοίνωση έρχεται καθώς η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει τα σχέδια στρατιωτικού πλήγματος και στρέφεται αποκλειστικά στην επιβολή σαρωτικών κυρώσεων, με στόχο να πιέσει το ιρανικό καθεστώς να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να τερματίσει τον πόλεμο που διαρκεί σχεδόν έξι μήνες.
Το σχέδιο «Operation Economic Outcast» και οι στόχοι του
Ο Σκοτ Μπέσεντ εξήγησε ότι οι ΗΠΑ θα στοχεύσουν όλες τις πηγές εσόδων του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από το πετρέλαιο. «Το Ιράν βρίσκεται ενώπιον μιας πολύ ξεκάθαρης επιλογής, με μονάχα δύο πιθανούς δρόμους: την πλήρη απομόνωση και μια οικονομία αυτοσυντήρησης ή μια επιστροφή προς την κανονικότητα με τη δυνατότητα να ενταχθεί εκ νέου στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο ίδιος πρόσθεσε πως στόχος είναι να κοπεί «κάθε οικονομική γραμμή ζωής που στηρίζει αυτό το τυραννικό καθεστώς, έως ότου η Τεχεράνη μείνει μόνη της», προειδοποιώντας παράλληλα τους «διαμεσολαβητές» του Ιράν να σταματήσουν να αγοράζουν πετρέλαιο και να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι έχει «χαρτογραφήσει κάθε κόμβο, κάθε μεσάζοντα και κάθε δίκτυο» που χρησιμοποιεί το Ιράν για τη λαθραία διακίνηση πετρελαίου και την παράκαμψη των κυρώσεων. Οι κυρώσεις που ανακοινώθηκαν στοχεύουν συγκεκριμένα ένα δίκτυο εταιρειών μεσιτείας που διαχειρίζονται πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη, την Ελβετία και την Ευρώπη. Παράλληλα, το υπουργείο ανέστειλε τις γενικές άδειες που επέτρεπαν ορισμένες πληρωμές εμβασμάτων προς το Ιράν, ενώ οι οντότητες που τέθηκαν στο στόχαστρο δραστηριοποιούνται στους τομείς της πυρηνικής ενέργειας, των πυραύλων, του κυβερνοχώρου και του πετρελαίου.
Η νέα επιχείρηση διευρύνει σημαντικά το πεδίο των λεγόμενων δευτερογενών κυρώσεων, δηλαδή μέτρων που μπορούν να επιβληθούν όχι μόνο σε ιρανικές οντότητες αλλά και σε εταιρείες ή χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη. Πέντε νέοι τομείς μπαίνουν στο στόχαστρο: τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και τα κρυπτονομίσματα, ο χρυσός, η τεχνολογία, οι αερομεταφορές και η ναυτιλία. Ο Μπέσεντ ξεκαθάρισε ότι οποιοσδήποτε φορέας διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος για λογαριασμό του Ιράν θα αποκλείεται άμεσα από το αμερικανικό τραπεζικό σύστημα και από το σύστημα του δολαρίου.
Το μήνυμα προς τους συμμάχους της Τεχεράνης και η σύγκριση με τη D-Day
Ο Αμερικανός υπουργός έστειλε σαφές μήνυμα προς τις χώρες και τις οντότητες που διατηρούν σχέσεις με το Ιράν: «Όσοι στέκονται στο πλευρό των Ηνωμένων Πολιτειών, θα αποκομίσουν τα οφέλη της συνεργασίας μας. Όσοι δένουν την τύχη τους με την Τεχεράνη, θα πρέπει να περιμένουν ότι θα μοιραστούν την απομόνωση ενός καθεστώτος που παρακμάζει». Ο Μπέσεντ συνέδεσε τη νέα εκστρατεία με προηγούμενη αναφορά του σε μια «οικονομική D-Day», παραπέμποντας στην Απόβαση της Νορμανδίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. «Σήμερα, στο ίδιο πνεύμα, εξαπολύουμε οικονομική επίθεση εναντίον των χρηματοπιστωτικών διασυνδέσεων του Ιράν σε ολόκληρο τον κόσμο», τόνισε, προσθέτοντας πως «το ρολόι μόλις άρχισε να μετρά».
Σύμφωνα με τον Μπέσεντ, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη ξεκινήσει τηλεφωνικές συνδιαλέξεις με ηγέτες άλλων χωρών, ζητώντας τους να διακόψουν ή να περιορίσουν τις οικονομικές σχέσεις τους με την Τεχεράνη. Ο ίδιος δεν αποκάλυψε ποιοι ηγέτες έχουν δεχθεί τις κλήσεις, ούτε έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα συμμόρφωσης, δηλώνοντας πάντως στο CBS News ότι «δεν έχουμε απεριόριστη υπομονή» και ότι η εκστρατεία «δεν θα τελειώσει μέχρι το καθεστώς να μείνει μόνο του». Παράλληλα με τις επίσημες κυρώσεις, οι ΗΠΑ διεξάγουν, σύμφωνα με το NBC News, «σιωπηλή διπλωματία» με εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης, προειδοποιώντας τους για τις συνέπειες εάν συνεχίσουν τις συναλλαγές τους. Ήδη, πριν καν από την επίσημη ανακοίνωση, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, ανακοίνωσαν ότι τερματίζουν όλες τις εμπορικές σχέσεις με το Ιράν.
Τι ακολουθεί
Κάθε χώρα, σύμφωνα με τον Μπέσεντ, έχει πλέον ένα καθορισμένο χρονοδιάγραμμα προκειμένου να τερματίσει τις δραστηριότητες που έχει προσδιορίσει η Ουάσιγκτον, διαφορετικά θα βρεθεί αντιμέτωπη με μέτρα του Υπουργείου Οικονομικών, χωρίς ωστόσο να έχει διευκρινιστεί δημόσια ποιο είναι αυτό το χρονικό περιθώριο. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει ήδη προειδοποιήσει για «τεράστιες οικονομικές συνέπειες» σε βάρος οποιασδήποτε χώρας που προσφέρει «οποιουδήποτε είδους σανίδα σωτηρίας» στο Ιράν, ενώ η Τεχεράνη από την πλευρά της έχει δεσμευτεί να διακόψει όλες τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο, εάν ο οικονομικός πόλεμος συνεχιστεί. Η εξέλιξη αυτή θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό τη συνέχεια της κρίσης στην περιοχή τις επόμενες εβδομάδες.
