Η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται ολοένα πιο επιφυλακτική ως προς τις πιθανότητες επίτευξης μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η εξεύρεση διπλωματικής λύσης για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολη. Παράλληλα, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συνεδρίασε στη Νέα Υόρκη υπό το θέμα «Μη Διάδοση», εξετάζοντας την εφαρμογή της Απόφασης 2231. Η εξέλιξη έρχεται καθώς η στάση του Ιράν και η μη πλήρης εφαρμογή προσωρινών δεσμεύσεων στη ναυτιλία περιορίζουν τα περιθώρια συνεννόησης.
Η αμερικανική δυσπιστία και το «αγκάθι» του εμπλουτισμένου ουρανίου
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η στάση της Τεχεράνης, σε συνδυασμό με τη μη πλήρη τήρηση των προσωρινών δεσμεύσεων που είχαν συμφωνηθεί στον τομέα της ναυτιλίας, έχει περιορίσει αισθητά τις πιθανότητες μιας συνολικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η αβεβαιότητα ενισχύθηκε και από τις πρόσφατες δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «δεν ξέρω αν θα έχουμε συμφωνία». Η δήλωση αυτή αποτυπώνει, όπως σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα, τη δυσπιστία που έχει πλέον διαμορφωθεί στην αμερικανική πλευρά ως προς τη διάθεση της Τεχεράνης να προχωρήσει σε ουσιαστικές παραχωρήσεις.
Το βασικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις παραμένει, σύμφωνα με ανώτερους Αμερικανούς αξιωματούχους, το ζήτημα του ελέγχου των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου. Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει αξιόπιστη και μακροπρόθεσμα βιώσιμη πυρηνική συμφωνία με το Ιράν εάν η Τεχεράνη δεν παραδώσει τον έλεγχο των αποθεμάτων αυτών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι ίδιοι αξιωματούχοι υπογράμμισαν πάντως ότι η αμερικανική πλευρά διαθέτει και στρατιωτικές επιλογές «χαμηλού κόστους», οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν μόνιμα την πρόσβαση του Ιράν στο συγκεκριμένο υλικό, σε περίπτωση που η διπλωματική οδός αποτύχει τελικά.
Ένταση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν
Παράλληλα με τις εξελίξεις στην Ουάσινγκτον, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών πραγματοποίησε ενημερωτική συνεδρίαση για να εξετάσει την εφαρμογή της Απόφασης 2231 της 20ής Ιουλίου 2015, με την οποία είχε εγκριθεί το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Τη συνεδρίαση ζήτησαν το Μπαχρέιν και τα πέντε ευρωπαϊκά μέλη του Συμβουλίου, η Δανία, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ρωσία και η Κίνα υποστήριξαν ότι η Απόφαση 2231 δεν βρίσκεται πλέον σε ισχύ, καθώς η εντολή της έληξε τον Οκτώβριο του 2025 χωρίς να ανανεωθεί, ενώ τα υπόλοιπα μέλη τόνισαν ότι οι κυρώσεις κατά του Ιράν εξακολουθούν να ισχύουν και προειδοποίησαν πως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει απολέσει τη δυνατότητα πλήρους εποπτείας του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η Ελλάδα, μέσω της Μόνιμης Αντιπροσώπου της, πρέσβειρας κ. Μπαλτά, επιβεβαίωσε την αταλάντευτη δέσμευσή της στην παγκόσμια αρχιτεκτονική μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, τονίζοντας ότι το Ιράν οφείλει να δεσμευτεί σαφώς και άνευ όρων σε μια αποκλειστικά ειρηνική πυρηνική πολιτική. Η ελληνική πλευρά υπογράμμισε ότι μόνο μια συνολική διπλωματική λύση μπορεί να οδηγήσει σε αξιόπιστη, επαληθεύσιμη και διαρκή ειρήνη, ενώ εξέφρασε την πλήρη αλληλεγγύη της προς το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και άλλες χώρες της περιοχής που δέχονται επιθέσεις, ζητώντας την πλήρη αποκατάσταση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Από την πλευρά της, η Αναπληρώτρια Μόνιμη Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, πρέσβειρα Τάμι Μπρους, δήλωσε ότι «οι ηγέτες του Ιράν έχουν μια ιστορική ευκαιρία να μεταμορφώσουν τη χώρα τους», προσθέτοντας πως «εάν ανοίξετε πυρ κατά μη στρατιωτικών στόχων ή πλοίων, θα απαντήσουμε». Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Γαλλίας, Ζερόμ Μποναφόν, χαρακτήρισε αιτία της κρίσης τη συμπεριφορά του Ιράν, το οποίο, όπως είπε, παραβιάζει κατ’ εξακολούθηση τις δεσμεύσεις του στο πλαίσιο της JCPOA.
Τι ακολουθεί
Τόσο στη Νέα Υόρκη όσο και στην Ουάσινγκτον, το μήνυμα που κυριαρχεί είναι ότι η πόρτα της διπλωματίας παραμένει τυπικά ανοιχτή, χωρίς ωστόσο αισιοδοξία για άμεση πρόοδο. Οι περισσότερες αντιπροσωπείες στο Συμβούλιο Ασφαλείας συμφώνησαν ότι το Ιράν πρέπει να αποκαταστήσει τις επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ, να περιορίσει την κλιμάκωση και να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις του, διαφορετικά οι πιέσεις και η αστάθεια στην περιοχή αναμένεται να ενταθούν. Οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων για διαθέσιμες στρατιωτικές επιλογές «χαμηλού κόστους» δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί εναλλακτικό σχέδιο, σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις για την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν καταλήξουν σε αδιέξοδο.
