Η Τουρκία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για την πιθανή πώληση S-400 προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μια κίνηση που θα μπορούσε να ξεκλειδώσει την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35. Το θέμα συζητείται παρασκηνιακά εδώ και μήνες, ενώ το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε επισήμως την Παρασκευή ότι βρίσκεται σε επαφή με την τουρκική πλευρά. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνεται η αντιπαλότητα ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ για τον ρόλο τους στη νέα Μέση Ανατολή.
Το παρασκήνιο της πώλησης S-400
Σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που μίλησαν στο βρετανικό μέσο Middle East Eye, η ρωσική κυβέρνηση βλέπει υπό θετικό πρίσμα την πιθανή πώληση των συστημάτων αεράμυνας S-400 που διαθέτει σήμερα η Τουρκία προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν ωστόσο ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη και ότι απομένουν αρκετές λεπτομέρειες προς διευθέτηση. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Μόσχα βρίσκεται σε επαφή με την Άγκυρα για το συγκεκριμένο ζήτημα, χαρακτηρίζοντάς το «εξαιρετικά ευαίσθητο». «Βρισκόμαστε σε επαφή με την τουρκική πλευρά για αυτό το θέμα, και θα συνεχίσουμε να διατηρούμε επαφή μαζί τους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πεσκόφ. Μια προγραμματισμένη τουρκική ανακοίνωση για την έναρξη των συνομιλιών ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, χωρίς να δοθούν εξηγήσεις για τους λόγους της αναβολής.
Αν και το τουρκικό μέσο Hurriyet δεν κατονόμασε τη χώρα του Κόλπου, δημοσίευμα του Oksijen, επικαλούμενο πηγές κοντά στην τουρκική προεδρία, ανέφερε ότι στο τραπέζι βρίσκεται η μεταβίβαση των συστημάτων στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με στόχο την ανάπτυξή τους στο Ντουμπάι. Η αγορά των S-400 από την Τουρκία το 2019 είχε προκαλέσει σοβαρές διπλωματικές συνέπειες, οδηγώντας στην αποβολή της χώρας από το πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 και στην επιβολή αμερικανικών κυρώσεων στην τουρκική αμυντική βιομηχανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κρατούν έως σήμερα έξι από αυτά τα αεροσκάφη σε αποθήκευση, καθώς η παράδοσή τους στην Τουρκία είχε μπλοκαριστεί από την αμερικανική νομοθεσία το 2020. Ρωσική πηγή ανέφερε στο Middle East Eye ότι, εφόσον τα Εμιράτα προχωρήσουν τελικά στην αγορά, η τελική απόφαση θα πρέπει να ληφθεί από τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Η αντιπαλότητα Τουρκίας και Ισραήλ στο βάθος της εικόνας
Η πιθανή πώληση S-400 δεν μπορεί να διαβαστεί ξεκομμένη από τον ανταγωνισμό που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ για τον ρόλο τους στη νέα Μέση Ανατολή. Η ιδεολογική διαφορά ανάμεσα στους δύο ηγέτες παραμένει έντονη, καθώς ο Ερντογάν διατηρεί ισχυρή απήχηση στον αραβικό κόσμο ως ισλαμιστής ηγέτης, ενώ ο Νετανιάχου επιδιώκει πρωτεύοντα ρόλο για το Ισραήλ στην περιοχή. Το Ισραήλ παραμένει η μόνη χώρα στη Μέση Ανατολή που αντιμετωπίζει υπαρξιακή απειλή, στοιχείο που ενισχύει τη σκληρή στάση του Νετανιάχου, ενώ η Τουρκία εμφανίζεται πλέον ως παράγοντας σταθερότητας, όπως επιβεβαίωσε και η πρόσφατη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, καταγράφεται η συγκρότηση μιας νέας περιφερειακής συμμαχίας. Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν έχουν ήδη συνάψει στρατιωτική συμφωνία με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, στην οποία προσχώρησαν πρόσφατα η Τουρκία και η Αίγυπτος. Το γεγονός ότι η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και καλύπτεται από το άρθρο 5 της Συμφωνίας θεωρείται στοιχείο που αποκλείει, προς το παρόν, μια ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες, χωρίς ωστόσο να αποκλείει εντάσεις και ανταγωνισμό στην περιοχή. Για την Ελλάδα, η όξυνση στις σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ δεν αποτελεί καλό νέο, καθώς η ενισχυμένη αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ την τοποθετεί εκ των πραγμάτων σε μια πλευρά του ανταγωνισμού που διεξάγεται στην περιοχή.
Τι ακολουθεί
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η πώληση S-400 θα ολοκληρωθεί τελικά, δεδομένου ότι η τελική απόφαση παραμένει στα χέρια του Βλαντιμίρ Πούτιν. Εφόσον η συμφωνία προχωρήσει, η Τουρκία θα μπορούσε να δει την επιστροφή της στο πρόγραμμα F-35 να ξεκλειδώνεται, κλείνοντας έναν κύκλο εντάσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες που διαρκεί από το 2019. Παράλληλα, η πορεία των σχέσεων Τουρκίας και Ισραήλ, καθώς και η εξέλιξη της νέας περιφερειακής συμμαχίας, αναμένεται να καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη σταθερότητα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
