Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την επιβολή τέλους 20% σε κάθε εμπορικό φορτίο που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αναταραχή στη διεθνή ναυτιλία και τις αγορές πετρελαίου. Η ανακοίνωση έγινε μέσω της πλατφόρμας Truth Social και συνοδεύτηκε από δηλώσεις για επαναφορά του ναυτικού αποκλεισμού σε βάρος του Ιράν. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) απέρριψε άμεσα την πρωτοβουλία, ενώ η ένταση στα Στενά του Ορμούζ συμπίπτει με νέα επεισόδια ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.
Διαβάστε επίσης: Το τέλος 20% του Τραμπ στα Στενά του Ορμούζ ανησυχεί
Το τέλος 20% και η αντίδραση του IMO
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ έγραψε ότι «τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και θα παραμείνουν ανοιχτά, με ή χωρίς το Ιράν», διαβεβαιώνοντας πως η θαλάσσια δίοδος θα εξακολουθήσει να είναι προσβάσιμη για όλα τα υπόλοιπα εμπορικά πλοία. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι η διαδικασία επιβολής του τέλους 20% επί της αξίας κάθε φορτίου θα ξεκινήσει άμεσα, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις για τον τρόπο εφαρμογής της. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, τα έσοδα από το τέλος θα καλύψουν το κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων και της προστασίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Ο IMO αντέδρασε άμεσα, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία νομική βάση για την επιβολή υποχρεωτικών τελών ή διοδίων απλώς και μόνο για τη διέλευση από ένα διεθνές στενό. «Υπήρξαμε πάντα συνεπείς στη στάση μας σχετικά με τα τέλη. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός τάσσεται σθεναρά κατά της χρέωσης τελών για διέλευση μέσω πορθμών που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα», δήλωσε εκπρόσωπος του οργανισμού, προσθέτοντας ότι αναμένουν περισσότερες λεπτομέρειες για την αμερικανική πρωτοβουλία. Αξιωματούχοι της ναυτιλιακής βιομηχανίας εξέφρασαν επίσης ανησυχία, με έναν εξ αυτών να αναρωτιέται πώς το μέτρο θα καθιστούσε ασφαλέστερη τη διέλευση και ποιες εγγυήσεις θα προσέφερε.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η δίοδος αποτελεί βασική έξοδο εξαγωγών για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ. Η κρίση είχε άμεσο αντίκτυπο στις ενεργειακές αγορές, με την τιμή του πετρελαίου τύπου Brent να αυξάνεται πάνω από 4% και να φτάνει τα 79,25 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε στα 74,47 δολάρια.
Οι αντιδράσεις του Ιράν και η κατάσταση στη ναυσιπλοΐα
Η Τεχεράνη επέμεινε ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για στρατιωτική κλιμάκωση. Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν πως η συνέχιση των αμερικανικών επιχειρήσεων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι το Ιράν επιδιώκει συνεργασία με το Ομάν για τη διαχείριση της κατάστασης στην περιοχή.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η ανάρτηση του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος με ειρωνικό τόνο έγραψε ότι «συμφωνεί απολύτως» με τον Τραμπ, υποστηρίζοντας πως όποιος εξασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να αποζημιώνεται για αυτή την υπηρεσία. Ωστόσο, ο Αραγτσί διαφοροποιήθηκε ως προς το ύψος της χρέωσης, σημειώνοντας ότι το τέλος 20% «είναι φυσικά υπερβολικό» και ότι το Ιράν «θα είναι δίκαιο» στη διαχείριση του ζητήματος, χαρακτηρίζοντας τη χώρα του «φύλακα» των Στενών.
Το βράδυ της Κυριακής οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν νέα πλήγματα στο Ιράν, ως απάντηση σε επιθέσεις εναντίον πλοίων που αποδίδουν στην Τεχεράνη, ενώ το Ιράν είχε νωρίτερα δηλώσει ότι κλείνει τα Στενά «μέχρι νεωτέρας», αφού έβαλε εναντίον ενός πλοίου που ακολουθούσε «μη εγκεκριμένη ρότα». Παρά ταύτα, μόλις 14 πλοία πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ την Κυριακή, σύμφωνα με την εταιρεία παρακολούθησης ναυσιπλοΐας Kpler, εκ των οποίων τα μισά έφεραν ιρανική σημαία. Πρόκειται για τον μικρότερο αριθμό διελεύσεων από τις 13 Ιουνίου, λίγο πριν την υπογραφή του «μνημονίου συνεννόησης» μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Τη Δευτέρα πέρασαν τουλάχιστον τρία πλοία που μετέφεραν πρώτες ύλες, ενώ από τα μη ιρανικά πλοία μόνο δύο διήλθαν με ενεργοποιημένο τον αναμεταδότη τους.
Ο αναλυτής της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Vanguard Tech, Μπαρούν Γκούπτα, εκτίμησε ότι ο διάδρομος που προτείνουν οι ΗΠΑ στο νότιο τμήμα των Στενών του Ορμούζ θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται, καθώς ορισμένοι πελάτες της εταιρείας τον χρησιμοποίησαν ήδη με αμερικανική βοήθεια. «Οι ΗΠΑ είναι σε θέση να παράσχουν υποστήριξη στα πλοία, αναχαιτίζοντας βλήματα ή συμβουλεύοντας για την καλύτερη στιγμή διέλευσης. Κάθε πλοίο που το Ιράν θεωρεί συνδεδεμένο με τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυξημένης παρακολούθησης», επισήμανε ο Γκούπτα.
