Η χειμερία νάρκη εξετάζεται πλέον σοβαρά από επιστήμονες ως πιθανή λύση για τα προβλήματα υγείας που προκαλούν τα μακροχρόνια ταξίδια στο Διάστημα. Ερευνητικές ομάδες που χρηματοδοτούνται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) και τη NASA μελετούν τρόπους ώστε ο ανθρώπινος οργανισμός να μπορεί να «απενεργοποιείται» με ασφάλεια για μεγάλα χρονικά διαστήματα, κατά τα πρότυπα ζώων όπως οι αρκούδες και οι νυχτερίδες. Στόχος είναι να καταστούν εφικτά ταξίδια μεγάλων αποστάσεων, όπως αυτό προς τον Άρη, χωρίς οι αστροναύτες να υφίστανται μη αναστρέψιμες βλάβες στην υγεία τους.
Οι κίνδυνοι των μακροχρόνιων διαστημικών ταξιδιών
Η παρατεταμένη παραμονή στο Διάστημα εκθέτει τον ανθρώπινο οργανισμό σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα ακτινοβολίας. Στη Γη, η ατμόσφαιρα μπλοκάρει τα περισσότερα ραδιενεργά σωματίδια, ωστόσο στο Διάστημα δεν υπάρχει καμία τέτοια προστασία, με αποτέλεσμα οι ταξιδιώτες να δέχονται συνεχή έκθεση κατά τη διάρκεια ενός μεγάλου ταξιδιού. Παράλληλα, η διαρκής έκθεση στη μικροβαρύτητα προκαλεί σοβαρές βλάβες σε πολλά συστήματα οργάνων, όπως οι μύες, τα οστά και τα μάτια.
Πέρα από τις σωματικές επιπτώσεις, η διαβίωση για μήνες ή και χρόνια μέσα σε στενούς χώρους έχει και σημαντικές ψυχολογικές συνέπειες για το πλήρωμα. Οι επιστήμονες αναζητούν εδώ και καιρό λύσεις που θα μπορούσαν να μειώσουν ταυτόχρονα τη σωματική φθορά, την ψυχολογική πίεση αλλά και το κόστος διαβίωσης σε περιορισμένο χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Πώς θα βοηθούσε η χειμερία νάρκη στο Διάστημα
Η χειμερία νάρκη είναι μια φυσιολογική στρατηγική που εφαρμόζεται στη φύση εδώ και 250 εκατομμύρια χρόνια, επιτρέποντας σε θηλαστικά, πτηνά και ψάρια να επιβιώνουν σε συνθήκες ακραίας έλλειψης πόρων. Όταν ένα ζώο πέφτει σε χειμερία νάρκη, οι σωματικές του λειτουργίες σχεδόν απενεργοποιούνται πλήρως. Δεν τρώει, δεν πίνει, δεν κινείται, ενώ δεν φαίνεται να υποφέρει ούτε από πείνα, ούτε από δίψα, ούτε από το κρύο.
Αν η ίδια διαδικασία μπορούσε να εφαρμοστεί με ασφάλεια σε ανθρώπους, θα προσέφερε προστασία από την ακτινοβολία και θα περιόριζε την απώλεια οστικής και μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Επιπλέον, η παρατεταμένη ασυνείδητη κατάσταση θα μείωνε σημαντικά το κόστος της ζωής σε περιορισμένο χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ θα περιόριζε δραστικά και την ποσότητα τροφής και νερού που θα έπρεπε να μεταφέρουν οι αστροναύτες. Αυτό θα μείωνε το ωφέλιμο φορτίο του σκάφους και θα επέτρεπε ταχύτερα ταξίδια προς τον προορισμό και πίσω.
Το εμπόδιο της ανθρώπινης φυσιολογίας
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι, σε αντίθεση με τους σκίουρους, τις αρκούδες και τις νυχτερίδες, ο άνθρωπος δεν έχει εξελιχθεί ώστε να μειώνει ριζικά τον μεταβολισμό του σε συνθήκες έλλειψης πόρων. Για τον λόγο αυτό, ομάδες επιστημόνων σε όλο τον κόσμο εργάζονται πάνω στην ανάπτυξη τεχνικών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν με ασφάλεια χειμερία νάρκη σε ανθρώπους. Στο πλαίσιο προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ESA και τη NASA, οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι είναι δυνατή η «απενεργοποίηση» και εκ νέου «ενεργοποίηση» ανθρώπων χωρίς αρνητικές επιπτώσεις μετά από μήνες χωρίς τροφή, νερό και άσκηση.
Η Κριστιάνε Χαν, η οποία επιβλέπει την έρευνα διαστημικής βιολογίας στην ESA, χαρακτήρισε τον τομέα αυτό ιδιαίτερα υποσχόμενο, τονίζοντας ότι θα μπορούσε να αλλάξει εντελώς το μέλλον των διαστημικών ταξιδιών. Οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται στενά από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, καθώς θα μπορούσαν να αποτελέσουν το κλειδί για την πραγματοποίηση αποστολών πέρα από τον Άρη.
