Η Ελλάδα εξακολουθεί να κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις παγκοσμίως στα ποσοστά καισαρικών τομών, με το 67% των γεννήσεων, δηλαδή περίπου επτά στα δέκα παιδιά, να έρχονται στον κόσμο με χειρουργική επέμβαση. Τα στοιχεία παρουσίασε η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Μαιευτικής Βίας Ελλάδος, Κωνσταντίνα Νούσια, μιλώντας στο Πρακτορείο FM και στην εκπομπή της Τάνιας Μαντουβάλου «104,9 Μυστικά Υγείας». Σε ορισμένα επαρχιακά νοσοκομεία, μάλιστα, τα ποσοστά καισαρικών τομών έφθασαν το 2023 ακόμη και το 84%, όταν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες κυμαίνονται μεταξύ 15% και 30%.
Ποσοστά-ρεκόρ και οι κίνδυνοι για τα νεογνά
Η Κωνσταντίνα Νούσια, υποψήφια διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και αντιπρόεδρος του Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Μαιών Πατρών, επικαλέστηκε επιστημονικές μελέτες σύμφωνα με τις οποίες τα παιδιά που γεννιούνται με καισαρική τομή έχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης αλλεργιών και άσθματος. Ο φυσιολογικός τοκετός, όπως ανέφερε, συνοδεύεται από ταχύτερη ανάρρωση της μητέρας και ευνοεί τη μεταφορά του μικροβιώματος στο νεογνό, γεγονός που συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος. Το Παρατηρητήριο Μαιευτικής Βίας Ελλάδος είναι, σύμφωνα με την κ. Νούσια, το ένατο αδελφό παρατηρητήριο παγκοσμίως και μέλος της Διεθνούς Ομοσπονδίας InterOVO. Ο φορέας δημιουργήθηκε με σκοπό να καταγράφει περιστατικά μαιευτικής βίας, να συγκεντρώνει μαρτυρίες γυναικών και να προωθεί αλλαγές στις πρακτικές που εφαρμόζονται κατά την εγκυμοσύνη, τον τοκετό και τη λοχεία.
Η αναίτια καισαρική τομή, όπως τόνισε η πρόεδρος του Παρατηρητηρίου, αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές μαιευτικής βίας που καταγράφονται στην Ελλάδα. Η μαιευτική βία, εξήγησε, μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική ή σωματική και εκδηλώνεται μέσα από πρακτικές όπως η διενέργεια ιατρικών πράξεων χωρίς ενημερωμένη συναίνεση, η ελλιπής ενημέρωση της εγκύου και οι επαναλαμβανόμενες κολπικές εξετάσεις χωρίς ένδειξη. Ανέφερε επίσης τον λεγόμενο χειρισμό Christeller, δηλαδή την έντονη πίεση στην κοιλιά της επιτόκου κατά την έξοδο του εμβρύου, μια πρακτική που έχει εγκαταλειφθεί σε πολλές χώρες καθώς θεωρείται επικίνδυνη τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο. Σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, κατά τον φυσιολογικό τοκετό η πρόοδος του τραχήλου θα πρέπει να ελέγχεται περίπου κάθε τέσσερις ώρες, ενώ στην πράξη στην Ελλάδα οι εξετάσεις γίνονται πολλές φορές πολύ συχνότερα.
Η προσωπική μαρτυρία και οι πιέσεις προς τις επιτόκους
Η Κωνσταντίνα Νούσια αποκάλυψε ότι έχει βιώσει η ίδια όλα τα είδη μαιευτικής βίας κατά τους δικούς της τοκετούς, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν επιθυμεί να προβάλλεται η προσωπική της εμπειρία, αλλά να αναδειχθεί το ίδιο το φαινόμενο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ψυχολογικής βίας ανέφερε την άσκηση πίεσης προς τις επιτόκους ότι το παιδί τους κινδυνεύει εάν δεν υποβληθούν άμεσα σε καισαρική τομή, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική ιατρική ένδειξη. «Θα πεθάνει το μωρό σου αν δεν κάνουμε καισαρική τώρα, μου είχαν πει. Δεν έκανα καισαρική και το μωρό μου δεν έπαθε τίποτα, γιατί ήμουν μαία και έβλεπα ότι οι καρδιακοί ρυθμοί του ήταν πολύ καλοί», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως αν δεν ήταν η ίδια μαία, θεωρεί βέβαιο ότι θα είχε υποκύψει σε αυτού του είδους την ψυχολογική πίεση.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογραμμίζει ότι η καισαρική τομή μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, ωστόσο πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε εγκύου και όχι για την επίτευξη συγκεκριμένων ποσοτικών στόχων. Για τις εγκύους χαμηλού κινδύνου, ο οργανισμός συστήνει οι κολπικές εξετάσεις για την εκτίμηση της εξέλιξης του τοκετού να πραγματοποιούνται συνήθως ανά τέσσερις ώρες, μια κατευθυντήρια οδηγία που, σύμφωνα με την κ. Νούσια, δεν τηρείται πάντα στην ελληνική κλινική πράξη. Η απόκλιση ανάμεσα στα ελληνικά ποσοστά καισαρικών τομών και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο παραμένει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, με τα επαρχιακά νοσοκομεία να καταγράφουν τις πιο ακραίες τιμές.
