Η Βουλή ψήφισε τον νόμο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), θέτοντας σε λειτουργία το εθνικό πλαίσιο AI Act για την Ελλάδα. Η ψήφιση έγινε μόλις 24 ώρες πριν, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην ψηφιακή πολιτική της χώρας. Στόχος του νόμου είναι η δημιουργία των προϋποθέσεων για την ασφαλή και οργανωμένη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Το πολιτικό στίγμα της πρωτοβουλίας έδωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Τι προβλέπει ο νόμος για το εθνικό πλαίσιο AI Act
Ο νέος νόμος οργανώνει το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού AI Act, καθορίζοντας τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, τις διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ τους, καθώς και το πλαίσιο εποπτείας και κυρώσεων που απαιτείται για την εφαρμογή του Κανονισμού στην Ελλάδα. Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ο νόμος δεν εισάγει νέους ευρωπαϊκούς κανόνες. Αντίθετα, διαμορφώνει τον μηχανισμό μέσα από τον οποίο οι προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου θα εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο, δίνοντας συγκεκριμένη μορφή σε αρχές και διαδικασίες που μέχρι σήμερα υπήρχαν μόνο σε επίπεδο ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Βασική αρχή του AI Act αποτελεί η προσέγγιση που βασίζεται στον κίνδυνο. Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου που ενδέχεται να δημιουργεί κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης για την υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Έτσι, προβλέπονται διαφορετικές απαιτήσεις για εφαρμογές χαμηλότερου κινδύνου, όπως τα chatbots ενημέρωσης πολιτών, και διαφορετικές, αυστηρότερες υποχρεώσεις για συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου.
Η ψήφιση του νόμου δεν αποτελεί μεμονωμένη νομοθετική κίνηση, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που ξεπερνά τη θέσπιση κανόνων χρήσης. Συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη υπολογιστικών υποδομών, την αξιοποίηση των δεδομένων, την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας, καθώς και τη διαμόρφωση των θεσμών που απαιτούνται για ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα. Η προηγούμενη περίοδος είχε δώσει έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών προς τους πολίτες. Πλέον, το βάρος μετατοπίζεται στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης με τρόπο που ενισχύει την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, χωρίς να παραβλέπεται η προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών.
Οι δηλώσεις του υπουργού Δημήτρη Παπαστεργίου
Σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο υπουργός Δημήτρης Παπαστεργίου χαρακτήρισε την ψήφιση του εθνικού πλαισίου «θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας». Ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ως κεντρική προτεραιότητα να βγει η Ελλάδα μπροστά στην ψηφιακή εποχή, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον που προσελκύει επενδύσεις και ενισχύει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. «Με τον νόμο για το AI Act, επιλέγουμε την καινοτομία με κανόνες», τόνισε ο υπουργός, προσθέτοντας ότι δημιουργείται ένας σταθερός ορίζοντας για τις επιχειρήσεις.
Ο κ. Παπαστεργίου συνέδεσε το νέο νομοθετικό πλαίσιο με τις υποδομές που έχει ήδη αναπτύξει η χώρα, αναφέροντας συγκεκριμένα τον υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και το AI Factory «Pharos». Κατά τον υπουργό, ο συνδυασμός αυτών των υποδομών με το νέο νομοθετικό πλαίσιο μετατρέπει την Ελλάδα σε τεχνολογικό κόμβο για τη νοτιοανατολική Ευρώπη. Έκλεισε τη δήλωσή του σημειώνοντας ότι «η τεχνολογία αποκτά νόημα όταν επιστρέφει ως όφελος στην κοινωνία», όταν μεταφράζεται σε ταχύτερη εξυπηρέτηση με λιγότερη γραφειοκρατία για πολίτες και επιχειρήσεις, και όταν συμβάλλει στη δημιουργία νέων βιώσιμων ευκαιριών ανάπτυξης για τη χώρα.
Το νέο εθνικό πλαίσιο AI Act έρχεται να συμπληρώσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό που έχει ήδη δρομολογήσει η κυβέρνηση τα τελευταία χρόνια. Η θέσπιση σαφών εποπτικών αρχών και διαδικασιών κυρώσεων αναμένεται να δώσει σε επιχειρήσεις και πολίτες ένα σταθερό και προβλέψιμο νομικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, εναρμονισμένο πλήρως με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
