Νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή καταγράφεται μετά την ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι αναστέλλει την εφαρμογή της συμφωνίας Ιράν ΗΠΑ που είχε επιτευχθεί πριν από περίπου έναν μήνα. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε το Σάββατο ότι η Ουάσινγκτον έχει ήδη παραβιάσει το Μνημόνιο Κατανόησης, με αποτέλεσμα η ιρανική πλευρά να μην εφαρμόζει πλέον καμία από τις δεσμεύσεις της. Η εξέλιξη έρχεται καθώς οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο ιρανικό έδαφος συνεχίζονται για έβδομη διαδοχική νύχτα.
Η κατάρρευση της συμφωνίας-πλαισίου
Το Μνημόνιο Κατανόησης ανάμεσα στις δύο χώρες είχε επιτευχθεί έπειτα από εβδομάδες συγκρούσεων και θεωρήθηκε τότε ως ένα πρώτο βήμα προς ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών οδήγησε, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, στην πλήρη κατάρρευση της συμφωνίας. «Βρισκόμασταν σε διαπραγματεύσεις, όμως οι ίδιοι οι Αμερικανοί προχώρησαν σε επιθετικές ενέργειες, παραβιάζοντας τις δεσμεύσεις τους», ανέφερε ο Γκαριμπαμπαντί στην κρατική τηλεόραση του Ιράν, προσθέτοντας ότι η προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι πλέον η άμυνα της χώρας απέναντι στις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν την τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την εκεχειρία ουσιαστικά «τελειωμένη» μετά από επίθεση ιρανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους εναντίον πλοίου που διέπλεε τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε νέο κύμα επιδρομών εναντίον εγκαταστάσεων επιτήρησης, αποθηκών οπλισμού και ναυτικών στόχων στο νότιο Ιράν. Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα, οι πληγές αυτές προκάλεσαν ζημιές σε σταθμούς ηλεκτροδότησης και εγκαταστάσεις αφαλάτωσης στην επαρχία Χορμοζγκάν και στην περιοχή του Μπαντάρ Αμπάς, αφήνοντας περίπου 10.000 κατοίκους χωρίς νερό.
Οι αντιδράσεις Χαμενεΐ και η διεθνής κατακραυγή
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, δήλωσε σε γραπτή ανακοίνωσή του που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση ότι οι επανειλημμένες παραβιάσεις εκ μέρους των ΗΠΑ αποδεικνύουν πως η υπογραφή του Τραμπ στο μνημόνιο ήταν «εντελώς χωρίς αξία και στερούμενη αξιοπιστίας». Ο αγιατολάχ προειδοποίησε ότι «το ιρανικό έθνος και το μέτωπο της αντίστασης έχουν αξέχαστα μαθήματα να δώσουν» στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ο «Αμερικανός εχθρός» επιδιώκει, όπως υποστήριξε, να υποδαυλίσει τον πόλεμο.
Ταυτόχρονα, η στρατιωτική αντιπαράθεση διευρύνεται πέρα από τα σύνορα των δύο χωρών. Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης υποστήριξαν ότι έπληξαν εγκαταστάσεις συνδεδεμένες με αμερικανικές δυνάμεις στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και την Ιορδανία. Οι χώρες του Κόλπου αποκάλεσαν τις ιρανικές επιθέσεις «εγκλήματα πολέμου», κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση» και σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, εξαιτίας της σκόπιμης στοχοθέτησης πολιτικών υποδομών.
Παγωμένη διπλωματία και αβέβαιο μέλλον
Οι προσπάθειες διαμεσολάβησης που είχαν αναλάβει το Κατάρ και το Πακιστάν για την επανέναρξη των συνομιλιών φαίνεται πλέον να έχουν παγώσει. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, ξεκαθάρισε σε δημοσιογράφους στην Τεχεράνη ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός για επανέναρξη διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τονίζοντας ότι η ιρανική πλευρά παραμένει επικεντρωμένη στην άμυνα της χώρας και στην απάντηση στα αμερικανικά πλήγματα. Με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν πλήγματα καθημερινά, οι φόβοι για πλήρη επιστροφή σε ανοιχτό πόλεμο στην περιοχή της Μέσης Ανατολής ενισχύονται.
