Ο Άντι Μπέρναμ αναλαμβάνει σήμερα, 20 Ιουλίου, τα καθήκοντα του πρωθυπουργού της Βρετανίας, διαδεχόμενος τον Κιρ Στάρμερ στην κορυφή της κυβέρνησης. Ο 56χρονος πρώην δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ γίνεται ο έκτος πρωθυπουργός που περνά το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ μέσα σε μία δεκαετία. Η αλλαγή σκυτάλης γίνεται στο Λονδίνο, με τον Στάρμερ να παραδίδει την εξουσία μετά από έξι χρόνια στην ηγεσία του Εργατικού Κόμματος. Η ημέρα περιλαμβάνει σειρά τελετουργικών, από την αποχαιρετιστήρια ομιλία του απερχόμενου πρωθυπουργού μέχρι την επίσημη ανάθεση εντολής στον διάδοχό του από τον βασιλιά Κάρολο Γ΄.
Η αποχαιρετιστήρια ομιλία του Στάρμερ και η παράδοση εξουσίας
Ο Στάρμερ, λίγο πριν μεταβεί στα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ για να υποβάλει επίσημα την παραίτησή του, στάθηκε έξω από την Ντάουνινγκ Στριτ και δήλωσε ότι «η δουλειά μου τελείωσε». Ανέτρεξε στα έξι χρόνια της θητείας του στην ηγεσία των Εργατικών, θυμίζοντας την ιστορική ήττα του 2019 και τη σαρωτική νίκη στις εκλογές του 2024 που έβαλε τέλος σε 14 χρόνια συντηρητικής διακυβέρνησης. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Βρετανία είναι σήμερα «πιο δίκαιη και πιο ισχυρή» απ’ ό,τι πριν από δύο χρόνια, επικαλούμενος τη μείωση της μετανάστευσης, την ενίσχυση της άμυνας και τη στήριξη που προσέφερε η κυβέρνησή του στην Ουκρανία. Ευχαρίστησε τις ένοπλες δυνάμεις, το προσωπικό του Εθνικού Συστήματος Υγείας και τους εθελοντές των τοπικών κοινοτήτων, ενώ ευχήθηκε στον διάδοχό του «κάθε επιτυχία».
Αμέσως μετά την παραίτηση Στάρμερ στον βασιλιά, ο μονάρχης θα αναθέσει στον Μπέρναμ τον σχηματισμό κυβέρνησης. Ο νέος πρωθυπουργός αναμένεται να φτάσει στην Ντάουνινγκ Στριτ γύρω στις 12:40 ώρα Γκρίνουιτς, δηλαδή 14:40 ώρα Ελλάδας, όπου θα εκφωνήσει την πρώτη του ομιλία ως επικεφαλής της κυβέρνησης. Σύμφωνα με το επιτελείο του, θα δεσμευθεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση και να προσφέρει «απτές βελτιώσεις» στην καθημερινότητα των πολιτών, ολοκληρώνοντας την ομιλία με μήνυμα ελπίδας και ενότητας. Το απόγευμα αναμένεται να ανακοινώσει τη σύνθεση του νέου υπουργικού συμβουλίου.
Αντιδράσεις και προκλήσεις για τον νέο πρωθυπουργό της Βρετανίας
Η ανάληψη των καθηκόντων του Μπέρναμ έρχεται έπειτα από την ανακοίνωση παραίτησης του Στάρμερ στις 22 Ιουνίου, όταν η δημοτικότητά του είχε καταρρεύσει παράλληλα με αυξανόμενη αμφισβήτηση στο εσωτερικό του Εργατικού Κόμματος. Ο Μπέρναμ εξασφάλισε την υποστήριξη περίπου του 95% των βουλευτών των Εργατικών για να αναδειχθεί ηγέτης του κόμματος την Παρασκευή, προϋπόθεση απαραίτητη για να αναλάβει την πρωθυπουργία. Ο ίδιος, γνωστός ως «Βασιλιάς του Βορρά», διετέλεσε δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ επί εννέα χρόνια, μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες να ηγηθεί του κόμματος το 2010 και το 2015.
Ο νέος πρωθυπουργός καλείται να διαχειριστεί άτονη οικονομική ανάπτυξη, επίμονη κρίση κόστους διαβίωσης και πολύ υψηλό δημόσιο χρέος που περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του. Στην ατζέντα του βρίσκονται επίσης η μείωση της παράτυπης μετανάστευσης, ο περιορισμός των κοινωνικών δαπανών, η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής φροντίδας ενόψει γήρανσης του πληθυσμού. Σε διεθνές επίπεδο, θα χρειαστεί να διαχειριστεί τις σχέσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και να διατηρήσει τη βρετανική στήριξη προς την Ουκρανία, έχοντας δεσμευθεί για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035. Οι Εργατικοί υπολογίζουν στον Μπέρναμ για να ανακόψει την άνοδο του ακροδεξιού κόμματος Reform UK, το οποίο προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των εκλογών του 2029.
Τι ακολουθεί για τη νέα κυβέρνηση
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της ημέρας αφορά τη σύνθεση του νέου υπουργικού συμβουλίου. Επικρατέστερη για τη διαδοχή της Ρέιτσελ Ριβς στο υπουργείο Οικονομικών εμφανίζεται η νυν υπουργός Εσωτερικών Σαμπάνα Μαχμούντ, ενώ ο πρώην ηγέτης των Εργατικών Εντ Μίλιμπαντ φέρεται να προορίζεται για το υπουργείο Εξωτερικών. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία για την ηγεσία του κόμματος, ο Μπέρναμ έδωσε έμφαση στην αποκέντρωση εξουσιών προς τις περιφέρειες και σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κατασκευής κατοικιών, το μεγαλύτερο από τη μεταπολεμική περίοδο.
Ο νέος πρωθυπουργός έχει επίσης δεσμευθεί να διατηρήσει τους βασικούς δημοσιονομικούς κανόνες της κυβέρνησης των Εργατικών, ενώ εγκατέλειψε τα σχέδια για εθνική ψηφιακή ταυτότητα, διοχετεύοντας τα σχετικά κονδύλια σε μέτρα κατά της ακρίβειας. Στις πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησης αναμένεται να περιλαμβάνονται η επανεκκίνηση γεωτρήσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Θάλασσα, καθώς και η ανάληψη δημόσιου ελέγχου της εταιρείας ύδρευσης Thames Water. «Είμαι έτοιμος. Έχω σχέδιο», δήλωσε ο Μπέρναμ μετά την εκλογή του στην ηγεσία των Εργατικών, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας πολιτικής περιόδου για τη Βρετανία.
