Μεσολαβητές παρέδωσαν στο Ιράν πρόταση για 10ήμερη εκεχειρία με στόχο την αποκλιμάκωση του πολέμου με τις ΗΠΑ, όπως αποκάλυψε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters. Η πρόταση έρχεται τη Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026, ώρα που ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δηλώνει ότι η χώρα του βρίσκεται σε «γενικευμένο πόλεμο» με τις ΗΠΑ. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον επέκτεινε τα αεροπορικά της πλήγματα εναντίον ιρανικού εδάφους, ενώ η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις στον Περσικό Κόλπο.
Η πρόταση των μεσολαβητών και η νέα κλιμάκωση
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, η δεκαήμερη κατάπαυση πυρός στοχεύει στην αναβίωση της προσωρινής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί τον περασμένο μήνα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το αρχικό Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) προέβλεπε εκεχειρία 60 ημερών, με στόχο την αναστολή των εχθροπραξιών που ξέσπασαν μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στα τέλη Φεβρουαρίου εναντίον στόχων του ιρανικού καθεστώτος. Η συμφωνία περιλάμβανε επίσης την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και χρονοδιάγραμμα για οριστική συμφωνία που θα ρύθμιζε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Το Ισραήλ δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο και εμφανίζεται έντονα αντίθετο στους όρους του, καθώς θεωρεί ότι δεν εξαλείφει τις πυρηνικές και βαλλιστικές δυνατότητες του Ιράν ούτε δημιουργεί συνθήκες για την κατάρρευση του καθεστώτος.
Η νέα πρόταση έρχεται τη στιγμή που οι εχθροπραξίες αναζωπυρώθηκαν. Οι ΗΠΑ επεξέτειναν τη Δευτέρα την αεροπορική τους εκστρατεία, πραγματοποιώντας πλήγματα στην πόλη Μπουσέρ, όπου βρίσκεται ο μοναδικός εν λειτουργία πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, καθώς και στην περιοχή της Ταμπρίζ, όπου εκτιμάται ότι υπάρχουν υπόγειες βάσεις πυραύλων. Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε στρατιωτικά κέντρα διοίκησης, θέσεις αντιαεροπορικής άμυνας, ναυτικές δυνατότητες και δίκτυα επικοινωνιών. Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει ο 5ος Στόλος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, στο Κουβέιτ, καθώς και σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ. Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 90 δολάρια το βαρέλι, το υψηλότερο επίπεδο του τελευταίου μήνα, ενώ το MoU έχει ήδη διανύσει περισσότερο από το μισό της προβλεπόμενης περιόδου των 60 ημερών.
Ο Πεζεσκιάν μιλά για «γενικευμένο πόλεμο»
Ο Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι «η πραγματικότητα είναι ότι σήμερα η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν εμπλέκεται σε γενικευμένο πόλεμο» με τις ΗΠΑ, προσθέτοντας πως οι Ιρανοί «πρέπει να είναι ρεαλιστές και να αποδεχτούν τις φυσικές συνέπειες αυτής της αντίστασης». Ο ίδιος προειδοποίησε παράλληλα για τις συνέπειες στην ιρανική οικονομία. Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Πεζεσκιάν υποστήριξε ότι το μνημόνιο κατανόησης με τις ΗΠΑ ευνοεί σε μεγάλο βαθμό την Τεχεράνη: «Σε καμία από τις 14 υποπαραγράφους δεν υποχωρήσαμε από τα δικαιώματα, τις αρχές, τα εθνικά μας συμφέροντα, τις επαναστατικές μας αξίες και τις πεποιθήσεις μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία ρήτρα που να δημιουργεί μονομερές όφελος για την αμερικανική πλευρά.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, απέρριψε το δίλημμα «ή πόλεμος ή διπλωματία», τονίζοντας ότι η χώρα ασκεί ταυτόχρονα διπλωματία και άμυνα με γνώμονα τα εθνικά της συμφέροντα. Αποκάλυψε μάλιστα ότι οι επαφές με τις ΗΠΑ συνεχίζονται μέσω τρίτων: «Έχουμε ενημερωθεί από διαμεσολαβητές, έχουμε λάβει μηνύματα… ο διπλωματικός μηχανισμός δραστηριοποιείται τις τελευταίες ημέρες». Ο Μπαγκαΐ διέψευσε επίσης τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει την απελευθέρωση της Αμερικανίδας υπηκόου Ντένα Καράρι ως χειρονομία «καλής θέλησης», υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο άτομο δεν ήταν ούτε φυλακισμένο ούτε εκκρεμούσε υπόθεση εναντίον του. Ο Ιρανός εκπρόσωπος έριξε την ευθύνη για την κλιμάκωση αποκλειστικά στην αμερικανική πλευρά, προειδοποιώντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν θα συνεχίσουν να απαντούν όσο συνεχίζονται επιθέσεις από γειτονικό έδαφος.
Τι ακολουθεί
Ο Ιρανός υπουργός Εσωτερικών Εσκαντάρ Μομενί αναμένεται να μεταβεί στο Πακιστάν, χώρα που μεσολαβεί στη σύγκρουση, για συναντήσεις με Πακιστανούς αξιωματούχους στην πρωτεύουσα. Δεν έχει διευκρινιστεί αν η επίσκεψη συνδέεται άμεσα με τις διπλωματικές προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ για τερματισμό των εχθροπραξιών. Από την πλευρά των ΗΠΑ, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον παραμένει ανοιχτή σε διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη, υπογραμμίζοντας πάντως ότι αυτές «πρέπει να είναι πραγματικές». Με το μνημόνιο κατανόησης να έχει ξεπεράσει το μισό της διάρκειάς του και τις εχθροπραξίες να συνεχίζονται στον Κόλπο, η πρόταση για τη νέα δεκαήμερη εκεχειρία αναμένεται να κρίνει αν θα υπάρξει περιθώριο επανεκκίνησης του διαλόγου ή αν η περιοχή θα οδηγηθεί σε περαιτέρω κλιμάκωση.
