Ο Γαλαξίας μας φαίνεται πως άλλαξε ριζικά τον προσανατολισμό του έπειτα από μια σφοδρή μετωπική σύγκρουση με έναν περιπλανώμενο νάνο γαλαξία, πολύ πριν από τη δημιουργία του Ηλιακού Συστήματος. Η ανακάλυψη προέρχεται από αστρονόμους του Πανεπιστημίου του Ντάραμ, οι οποίοι χρησιμοποίησαν προσομοιώσεις σε υπερυπολογιστές για να μελετήσουν την εξέλιξη γαλαξιών παρόμοιων με τον δικό μας. Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο Εθνικό Συνέδριο Αστρονομίας της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας στο Μπέρμιγχαμ. Η αλλαγή προσανατολισμού του Γαλαξία συνδέεται με τη σύγκρουση με τον νάνο γαλαξία γνωστό ως Gaia Sausage-Enceladus, ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα στην ιστορία του.
Διαβάστε επίσης: Ο Γαλαξίας ανατράπηκε από σύγκρουση γαλαξιών, λένε ερευνητές
Μια σύγκρουση 10 δισεκατομμυρίων ετών
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία, η κοσμική σύγκρουση εκτιμάται ότι συνέβη πριν από περίπου 10 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ο εισερχόμενος νάνος γαλαξίας Gaia Sausage προσέκρουσε μετωπικά στον τότε νεαρό Γαλαξία. Από τη σφοδρή αυτή αναμέτρηση, ο μικρότερος γαλαξίας διαλύθηκε πλήρως και τα άστρα του ενσωματώθηκαν στον δικό μας Γαλαξία. Η αναστάτωση που προκλήθηκε ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ενδέχεται να μετέβαλε κατά περισσότερο από 90 μοίρες τη θέση ολόκληρου του γαλαξιακού δίσκου, οδηγώντας τον στον σημερινό του προσανατολισμό.
Οι επιστήμονες κατέληξαν σε αυτό το συμπέρασμα αφού τα μοντέλα τους έδειξαν ότι γαλαξίες παρόμοιοι με τον δικό μας, οι οποίοι δέχονται μετωπικό πλήγμα από έναν γαλαξία στο μέγεθος του Gaia Sausage, μπορούν να υποστούν μια αργή αλλά θεαματική ανατροπή του δίσκου τους. «Πιθανότατα χρειάζονται τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια», ανέφερε ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Κίριλ Μπατράκοφ, περιγράφοντας τη διάρκεια του φαινομένου. Η μελέτη αυτή δίνει μια νέα εξήγηση για τη διαμόρφωση του Γαλαξία, εκατομμύρια χρόνια πριν καν σχηματιστεί ο Ήλιος.
Το μυστήριο της αργής κίνησης των άστρων
Η ανακάλυψη προέκυψε ενώ οι επιστήμονες προσπαθούσαν να εξηγήσουν γιατί τα άστρα της γαλαξιακής άλω κινούνται πολύ πιο αργά από εκείνα του δίσκου. Η άλω είναι ένα αραιό, σχεδόν σφαιρικό νέφος άστρων που περιβάλλει τον Γαλαξία, και μεγάλο μέρος των άστρων της σχηματίστηκε αρχικά σε μικρότερους γαλαξίες που τελικά συγχωνεύθηκαν με τον δικό μας. Παρατηρήσεις της αποστολής Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος έχουν δείξει ότι τα άστρα του γαλαξιακού δίσκου κινούνται γύρω από το κέντρο του Γαλαξία με ταχύτητα περίπου 220 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, ενώ τα άστρα της άλω περιστρέφονται με μόλις 25 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Αναζητώντας την αιτία αυτής της μεγάλης διαφοράς, οι ερευνητές μελέτησαν ψηφιακά μοντέλα εξέλιξης γαλαξιών παρόμοιων με τον δικό μας και διαπίστωσαν ότι οι αργά κινούμενες αστρικές άλω εμφανίζονταν σε γαλαξίες που είχαν δεχθεί ακριβώς αυτού του τύπου το μετωπικό πλήγμα και είχαν στη συνέχεια αλλάξει προσανατολισμό. Η ύπαρξη αυτής της γιγαντιαίας συγχώνευσης είχε αποκαλυφθεί ήδη το 2018, όταν διεθνής ομάδα αστρονόμων χρησιμοποίησε δεδομένα της αποστολής Gaia για να χαρτογραφήσει την κίνηση άστρων στον Γαλαξία. Ορισμένα από αυτά ακολουθούσαν εξαιρετικά επιμήκεις τροχιές, το σχήμα των οποίων θύμιζε λουκάνικο, γεγονός που έδωσε και την ονομασία Gaia Sausage στον χαμένο νάνο γαλαξία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν τότε ότι οι τροχιές αυτές προέρχονταν από έναν γαλαξία που διαλύθηκε καθώς εισέβαλε στην καρδιά του δικού μας συστήματος.
Η σύγκρουση θεωρείται πλέον η τελευταία μεγάλη συγχώνευση στην ιστορία του Γαλαξία και ένα από τα κρισιμότερα γεγονότα που διαμόρφωσαν τη σημερινή του δομή. Η νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Ντάραμ συνδέει πλέον για πρώτη φορά την αλλαγή προσανατολισμού του γαλαξιακού δίσκου με την αργή κίνηση των άστρων της άλω, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς διαμορφώθηκε ο Γαλαξίας μας δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τη γέννηση του Ήλιου και των πλανητών του.
