Η Ιαπωνία βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης εξαιτίας πρωτοφανούς καύσωνα, με τον υδράργυρο να ξεπερνά τους 40 βαθμούς Κελσίου σε πολλές περιοχές της χώρας. Στο Τόκιο καταγράφηκε την Τετάρτη ο υψηλότερος αριθμός εισαγωγών σε νοσοκομεία μέσα σε μία ημέρα από το 2010, με έναν θάνατο και δεκάδες ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση. Ο καύσωνας στην Ιαπωνία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φαινόμενο ακραίων θερμοκρασιών που πλήττει φέτος και την Ευρώπη, προκαλώντας ξηρασία και πυρκαγιές. Οι επιστήμονες συνδέουν την κλιμακούμενη ένταση των φαινομένων αυτών με την κλιματική αλλαγή.
Ρεκόρ νοσηλειών και θύματα στην Ιαπωνία
Σύμφωνα με στοιχεία της ιαπωνικής πυροσβεστικής, 453 άνθρωποι διακομίστηκαν και εισήχθησαν σε νοσοκομεία την Τετάρτη σε ολόκληρη τη νομαρχία του Τόκιο, αριθμός-ρεκόρ από το 2010. Από αυτούς, ένας ασθενής απεβίωσε, τέσσερις βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση και 18 σε σοβαρή, στον νομό των περίπου 14 εκατομμυρίων κατοίκων. Η πυροσβεστική του Τόκιο πραγματοποίησε 3.612 επεμβάσεις μέσα στην ημέρα, τον υψηλότερο αριθμό από το 1963. Η κλιμάκωση δεν περιορίζεται στην πρωτεύουσα: το κρατικό δίκτυο NHK μετέδωσε ότι, σε εθνικό επίπεδο, 10.857 άνθρωποι μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία λόγω θερμοπληξίας μόνο κατά τη διάρκεια της εβδομάδας από τις 13 έως τις 19 Ιουλίου.
Ο αριθμός αυτός είναι υπερδιπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, όταν είχαν καταγραφεί 4.580 περιστατικά, αλλά και σε σχέση με το σύνολο ολόκληρου του Ιουνίου, όταν είχαν καταγραφεί 4.064. Μέσα στην ίδια εβδομάδα, 14 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ 4.382 περιστατικά κρίθηκαν σοβαρά ή μέτριας σοβαρότητας και 6.361 ελαφρά. Η νομαρχία της Οσάκα κατέγραψε τα περισσότερα κρούσματα, με 1.041 ανθρώπους να μεταφέρονται στο νοσοκομείο. Τα άτομα άνω των 65 ετών αποτέλεσαν τη συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων, φτάνοντας τα 6.734 περιστατικά, δηλαδή πάνω από το μισό του συνόλου. Αξιοσημείωτο είναι ότι η θερμοπληξία εκδηλώθηκε συχνότερα σε εσωτερικούς χώρους παρά σε εξωτερικούς: περίπου το 42% των περιστατικών, δηλαδή 4.523 άνθρωποι, κατέρρευσαν μέσα στα σπίτια τους ή σε συγκροτήματα διαμερισμάτων, ενώ ακολούθησαν οι δρόμοι με 2.326 περιστατικά.
Ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας και ο νέος όρος «κοκουσόμπι»
Τα ρεκόρ θερμοκρασίας καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο σε ολόκληρη την Ιαπωνία. Στην πόλη Τατζίμι, στην περιφέρεια Γκίφου, ο υδράργυρος έφτασε τους 40,3 βαθμούς Κελσίου, στην Τογιότα της περιφέρειας Αΐτσι τους 40,1 βαθμούς και στην περιοχή Χατσιμάν της πόλης Γκουτζό τους 40 βαθμούς, με τις δύο τελευταίες να καταγράφουν τις υψηλότερες θερμοκρασίες από τότε που ξεκίνησαν οι μετεωρολογικές παρατηρήσεις. Η Ιαπωνική Μετεωρολογική Υπηρεσία καθιέρωσε τον Απρίλιο τον νέο όρο «κοκουσόμπι» για τις ημέρες με θερμοκρασία άνω των 40 βαθμών, και η Τρίτη ήταν η πρώτη επίσημη τέτοια ημέρα. Από τους 914 μετεωρολογικούς σταθμούς της χώρας, 278 κατέγραψαν τιμές άνω των 35 βαθμών, ενώ προειδοποιήσεις για θερμοπληξία εκδόθηκαν σε 42 από τις 47 περιφέρειες. Η υψηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ιαπωνία παραμένουν οι 41,8 βαθμοί στην Ισεσάκι, βόρεια του Τόκιο, στις 5 Αυγούστου 2025, χρονιά που η χώρα γνώρισε το πιο ζεστό καλοκαίρι στα χρονικά της.
Προειδοποιήσεις των αρχών και η ευρωπαϊκή ξηρασία
Η Υπηρεσία Διαχείρισης Πυρκαγιών και Καταστροφών του ιαπωνικού υπουργείου Εσωτερικών χαρακτήρισε την κατάσταση καταστροφική, τονίζοντας ότι «δεν είναι υπερβολή να αποκαλούμε καταστροφή έναν καύσωνα που στέλνει τόσους ανθρώπους στα νοσοκομεία ή προκαλεί θανάτους». Εκπρόσωπος της πυροσβεστικής δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι «προτρέπουμε τον πληθυσμό να ενυδατώνεται και να χρησιμοποιεί κλιματισμό», προσθέτοντας πως ο αριθμός των ασθενών φαίνεται να αυξάνεται παράλληλα με τη θερμοκρασία. Οι επιστήμονες τονίζουν πως η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει τόσο την ένταση όσο και τη συχνότητα των ακραίων καυσώνων στην Ιαπωνία, αλλά και σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ασία. Νέα επιστημονική ανάλυση δείχνει ότι η ακραία ζέστη επιταχύνει την ξήρανση και της Ευρώπης, επιδεινώνοντας τη λειψυδρία σε μεγάλο μέρος της ηπείρου. Οι συνθήκες αυτές είναι πλέον έως και 80 φορές πιθανότερο να εκδηλωθούν στη δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιθανότερο στην ανατολική, εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ενώ η ξηρότητα του εδάφους είναι πέντε έως έντεκα φορές πιθανότερη. Ο Dr Dominik Schumacher, από το ETH Zurich, εξήγησε ότι «όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, τόσο αυξάνεται η δίψα της ατμόσφαιρας, απορροφώντας υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και έδαφος». Στην Ισπανία και τη Γαλλία μαίνονται καταστροφικές πυρκαγιές, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για απώλειες περίπου 9 εκατομμυρίων τόνων σιτηρών σε ολόκληρη την Ευρώπη, ενώ η Γαλλία αναμένεται να καταγράψει τη χειρότερη παραγωγή καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών.
Μέτρα προσαρμογής στην καθημερινότητα
Στην Ιαπωνία, οι αυξανόμενες θερμοκρασίες αλλάζουν ακόμη και την εταιρική κουλτούρα της χώρας. Η κυβερνήτης του Τόκιο, Γιούρικο Κόικε, ανακοίνωσε νέες συστάσεις ενδυμασίας για τους υπαλλήλους γραφείου στο πλαίσιο των μέτρων «Cool Biz», που περιλαμβάνουν σορτς, μπλουζάκια πόλο και αθλητικά παπούτσια, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από τον κλιματισμό. Παράλληλα, οι αγρότες στρέφονται σε ποικιλίες ρυζιού πιο ανθεκτικές στη ζέστη, ενώ ορισμένοι πειραματίζονται με καλλιέργειες όπως το αβοκάντο, που παραδοσιακά δεν καλλιεργούνταν στη χώρα. Στην Ευρώπη, αρκετές χώρες έχουν ήδη επιβάλει περιορισμούς στην κατανάλωση νερού, με τη νότια Αγγλία να εφαρμόζει γενικευμένη απαγόρευση χρήσης λάστιχου ποτίσματος, καθώς η στάθμη ποταμών όπως ο Ρήνος έχει υποχωρήσει κάτω από τα επίπεδα του θερμού καλοκαιριού του 1976.
