Νέα στοιχεία για τις πυρηνικές δραστηριότητες στη Μέση Ανατολή έφερε στο φως ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), με δύο εμπιστευτικές εκθέσεις που περιήλθαν στην κατοχή του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Η πρώτη αφορά εγκαταστάσεις στο Ντέιρ Εζόρ της Συρίας, οι οποίες σύμφωνα με τον οργανισμό είναι συμβατές με πυρηνικό αντιδραστήρα. Η δεύτερη εστιάζει στο Ιράν, όπου ο ΔΟΑΕ ζητά εκ νέου πρόσβαση στις πυρηνικές του εγκαταστάσεις. Και οι δύο εκθέσεις αναμένεται να απασχολήσουν το διοικητικό συμβούλιο του οργανισμού στη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας στη Βιέννη.
Πυρηνικός αντιδραστήρας στο Ντέιρ Εζόρ
Σύμφωνα με την έκθεση του ΔΟΑΕ, οι επιθεωρητές του οργανισμού εντόπισαν στον χώρο του Ντέιρ Εζόρ υποδομές ψύξης που «συνάδουν με εκείνες ενός πυρηνικού αντιδραστήρα». Ο οργανισμός τονίζει πως οι πρώην αρχές της Συρίας «δεν είχαν δηλώσει υλικά, εγκαταστάσεις και πυρηνικές δραστηριότητες», μια διαπίστωση που βασίζεται τόσο σε στοιχεία που παρείχε η ίδια η Δαμασκός όσο και στο δικό του έργο επαλήθευσης σε διάφορες περιοχές της χώρας. Στο πλαίσιο των ερευνών, οι επιθεωρητές ανακάλυψαν επιπλέον μία μονάδα παρασκευής καυσίμων που προορίζονταν για τον συγκεκριμένο αντιδραστήρα, καθώς και απόβλητα ουρανίου.
Η υπόθεση δεν είναι νέα. Ήδη από τις 18 Ιουνίου, ο ΔΟΑΕ και οι συριακές αρχές είχαν ανακοινώσει από κοινού την ανακάλυψη «τόνων πυρηνικών υλικών» σε έναν μη δηλωθέντα χώρο, τον οποίο χαρακτήρισαν «κληρονομιά του πρώην καθεστώτος». Οι αρχές της Δαμασκού είχαν ενημερώσει σχετικά τον οργανισμό τον προηγούμενο Ιούλιο. Έκτοτε, οι επιθεωρητές του ΔΟΑΕ επισκέφθηκαν δύο χώρους, το Ντέιρ Εζόρ και έναν δεύτερο χώρο που συνδέεται με το πυρηνικό υλικό που είχε εντοπιστεί πρόσφατα από τη Συρία, προκειμένου να διασταυρώσουν τα ευρήματά τους.
Το αίτημα πρόσβασης στο Ιράν και η στάση του Γκρόσι
Παράλληλα, ο ΔΟΑΕ θέτει εκ νέου το ζήτημα της πρόσβασης στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, κάνοντας λόγο για πρόβλημα που «πρέπει να διευθετηθεί με τον πλέον επείγοντα τρόπο». Ο οργανισμός δεν έχει πρόσβαση στις κομβικές εγκαταστάσεις Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν από τον πόλεμο των δώδεκα ημερών που ξεκίνησε το Ισραήλ, με τη συνδρομή των ΗΠΑ, τον Ιούνιο του 2025, όταν και είχαν πληγεί οι συγκεκριμένοι χώροι. Ο γενικός διευθυντής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, επαναλαμβάνει ότι «η έλλειψη πληροφοριών στον οργανισμό σχετικά με αυτό το πυρηνικό υλικό και η απουσία πρόσβασης στις εγκαταστάσεις» συνιστούν κίνητρο ανησυχίας σχετικά με τη διάδοση πυρηνικών όπλων.
Ο Γκρόσι επισημαίνει πως τα μακροχρόνια προβλήματα και οι επαναλαμβανόμενες κρίσεις γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα πρέπει να επιλυθούν μέσα από μια διαρκή και επαληθεύσιμη διπλωματική συμφωνία. Πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου 2025, ο οργανισμός είχε υπολογίσει ότι το ιρανικό απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου σε ποσοστό 60% ανερχόταν σε 440,9 κιλά, αυξημένο κατά 32,3 κιλά σε σχέση με τις 17 Μαΐου του ίδιου έτους. Το ποσοστό αυτό βρίσκεται κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, γεγονός που εξηγεί την ανησυχία του οργανισμού. Μετά τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, η τύχη του αποθέματος παραμένει αβέβαιη, ωστόσο ο Γκρόσι είχε δηλώσει τον Ιούνιο πως η επικρατέστερη εκτίμηση είναι ότι το υλικό εξακολουθεί να βρίσκεται κοντά στην εγκατάσταση εμπλουτισμού καυσίμου του Ισφαχάν.
Τι ακολουθεί στη Βιέννη
Και οι δύο εκθέσεις αναμένεται να τεθούν επί τάπητος στη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου του ΔΟΑΕ, που θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη. Το ζήτημα της πρόσβασης στις ιρανικές εγκαταστάσεις παραμένει ανοιχτό, με τον οργανισμό να επαναλαμβάνει πως χρειάζεται άμεση λύση. Αντίστοιχα, για τη Συρία, ο ΔΟΑΕ συνεχίζει το έργο επαλήθευσης σε συνεργασία με τις νέες αρχές της Δαμασκού, προκειμένου να αποσαφηνιστεί πλήρως η έκταση των μη δηλωθέντων πυρηνικών δραστηριοτήτων του πρώην καθεστώτος.
