Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε πως όλες οι ζημιές που θα προκληθούν σε πλοία και εμπορεύματα θα αποζημιωθούν από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια που βρίσκονται υπό τον έλεγχο της Ουάσινγκτον. Η δήλωση έγινε μέσω ανάρτησης στο Truth Social, την πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που ανήκει στον ίδιο. Η ανακοίνωση έρχεται καθώς η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκεται στη 13η ημέρα εχθροπραξιών, με επίκεντρο τον Πορθμό του Ορμούζ, χώρες του Κόλπου και την Ιορδανία.
Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια
Σύμφωνα με το μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ, από τη στιγμή της δημοσίευσης της ανάρτησής του, οποιεσδήποτε ζημιές σημειωθούν σε πλοία, φορτία ή οτιδήποτε σχετίζεται με αυτά θα πληρωθούν από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια που έχουν στην κατοχή και τον έλεγχό τους οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε πως οι ζημιές ενδέχεται να είναι πολύ σημαντικές σε χρηματικούς όρους, ωστόσο χαρακτήρισε τη χρήση των κεφαλαίων δίκαιη και σωστή επιλογή. Στην ανάρτησή του ανέφερε αυτολεξεί: «Παρακαλώ, ας θεωρηθεί η παρούσα δήλωση ως επίσημη ανακοίνωση, μέχρι νεωτέρας, ότι από εδώ και στο εξής, οποιεσδήποτε και όλες οι ζημίες που θα προκληθούν σε πλοία, φορτία ή οτιδήποτε σχετικό με αυτά, θα αποζημιωθούν με ιρανικά χρήματα που βρίσκονται στην κατοχή των Ηνωμένων Πολιτειών και υπό τον έλεγχό τους».
Παράλληλα με αυτή τη δέσμευση, ο Τραμπ ανακοίνωσε την ίδια ημέρα πως όλα τα χτυπήματα των Χούθι θα θεωρούνται πλέον πλήγματα του ίδιου του Ιράν. Η δήλωση αυτή συνδέεται άμεσα με την υπόσχεση αποζημίωσης, καθώς η ομάδα Ανσάρ Αλλάχ στην Υεμένη έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή. Με τη νέα γραμμή που χάραξε ο Αμερικανός πρόεδρος, κάθε τέτοιο περιστατικό φαίνεται πως θα αντιμετωπίζεται πλέον ως ευθύνη της Τεχεράνης, ανεξάρτητα από το ποιος εκτελεί την επίθεση.
Νομικά ερωτηματικά και το προηγούμενο με τα ρωσικά κεφάλαια
Η ανακοίνωση του Τραμπ αφήνει ανοιχτά αρκετά ερωτήματα ως προς τη νομιμότητά της. Τα πλοία που κινούνται στην περιοχή είναι κατά κανόνα ασφαλισμένα, γεγονός που περιπλέκει το ζήτημα του ποιος τελικά δικαιούται αποζημίωση και με ποιον τρόπο. Ταυτόχρονα, τίθεται το ερώτημα κατά πόσο μια κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει άμεσα παγωμένα κεφάλαια μιας άλλης χώρας, ζήτημα που έχει απασχολήσει και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο παρελθόν με τα αντίστοιχα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε χρησιμοποιήσει τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας ως εγγύηση προκειμένου η Ουκρανία να δανειοδοτηθεί με 90 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2026-2027. Παράλληλα, τα έκτακτα κέρδη και οι τόκοι από τα ίδια κεφάλαια μεταφέρονται απευθείας στην Ουκρανία, με το σχετικό ποσό να έχει αναφερθεί στο 1,4 δισεκατομμύριο ευρώ. Το προηγούμενο αυτό δείχνει πως η χρήση παγωμένων κρατικών κεφαλαίων τρίτων χωρών δεν είναι πρωτόγνωρη πρακτική, ωστόσο κάθε τέτοια κίνηση συνοδεύεται από νομικές και διπλωματικές περιπλοκές που χρειάζονται χρόνο για να ξεκαθαρίσουν.
Η κλιμάκωση στην 13η ημέρα των εχθροπραξιών
Η νέα ανακοίνωση του Λευκού Οίκου έρχεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας για τη ναυτιλιακή ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου. Ο ανανεωμένος πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκεται ήδη στη 13η ημέρα, με τον Πορθμό του Ορμούζ να παραμένει κομβικό σημείο ανησυχίας για τη διεθνή ενεργειακή αγορά. Η περιοχή αυτή αποτελεί βασικό πέρασμα για το πετρέλαιο που διακινείται προς τις διεθνείς αγορές, γεγονός που εξηγεί εν μέρει και τις αντιδράσεις στις χρηματιστηριακές αγορές τις τελευταίες ημέρες.
Η δέσμευση του Τραμπ για αποζημίωση ζημιών σε πλοία λειτουργεί και ως μήνυμα αποτροπής προς την Τεχεράνη, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να στείλει το μήνυμα ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα έχει άμεσο οικονομικό αντίκτυπο για το ίδιο το Ιράν, μέσω των κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα. Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη απάντηση από την ιρανική πλευρά στη συγκεκριμένη ανακοίνωση, ενώ παραμένει ασαφές πότε και με ποιον ακριβώς μηχανισμό θα ενεργοποιηθεί η διαδικασία αποζημίωσης σε περίπτωση νέου περιστατικού.
