Ένα νέο σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών τέθηκε σε λειτουργία στη Χίο, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και της άμεσης αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών στο νησί. Την πρωτοβουλία ανέλαβαν το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και ο Δήμος Χίου, οι οποίοι ανέπτυξαν παράλληλα μια διαδικτυακή χαρτογραφική πλατφόρμα και ένα δίκτυο καμερών σε στρατηγικά σημεία του νησιού. Οι δύο εφαρμογές λειτουργούν συμπληρωματικά, προσφέροντας στις αρχές Πολιτικής Προστασίας και στην Πυροσβεστική εργαλεία παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα, το κοινό αποκτά πρόσβαση σε ενημέρωση για την πρόληψη και την ετοιμότητα απέναντι στον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Η διαδραστική πλατφόρμα του Πανεπιστημίου Αιγαίου
Η Ερευνητική Ομάδα Τηλεπισκόπησης και Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ανέπτυξε μια ολοκληρωμένη διαδικτυακή διαδραστική χαρτογραφική εφαρμογή, γνωστή ως chios-fires.com, για την υποστήριξη της διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στο νησί. Την πλατφόρμα σχεδίασε ο Στυλιανός Τζάννης στο πλαίσιο της μεταπτυχιακής του διατριβής στο Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Φυσικές Καταστροφές και Διαχείριση Καταστροφών», υπό την επίβλεψη του Επίκουρου Καθηγητή Χρήστου Βασιλάκου. Το σύστημα ενσωματώνει ετερογενή γεωχωρικά δεδομένα από πολλαπλές εθνικές και διεθνείς πηγές σε ένα ενιαίο περιβάλλον, επιτρέποντας στους χρήστες διαδραστική οπτικοποίηση και εξερεύνηση των πληροφοριών που σχετίζονται με τις πυρκαγιές.
Μέσω της εφαρμογής, οι χρήστες έχουν πρόσβαση σε χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων για την περίοδο 1984-2025, καθώς και σε αποτύπωση της συχνότητας εκδήλωσης πυρκαγιών για το ίδιο χρονικό διάστημα. Η πλατφόρμα προσφέρει επίσης χαρτογράφηση των σημείων έναρξης δασικών πυρκαγιών για την περίοδο 2020-2024, προβολή και καταχώρηση συμβάντων σε πραγματικό χρόνο, υπολογισμό και απεικόνιση πυρικών δεικτών, παρακολούθηση μετεωρολογικών συνθηκών μέσω σταθμών, δορυφορικών δεδομένων και μετεωρολογικών ραντάρ, καθώς και εκτίμηση του κινδύνου έκθεσης κτιρίων σε δασικές πυρκαγιές. Το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να υποστηρίζει συνεχείς ενημερώσεις δεδομένων και μελλοντική χωρική επέκταση, ενώ λειτουργεί συμπληρωματικά με το σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών του Δήμου Χίου.
Δέκα σημεία με σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών σε όλο το νησί
Παράλληλα με την ερευνητική πλατφόρμα, ο Δήμος Χίου υλοποίησε ένα σύγχρονο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και εντοπισμού εστιών πυρκαγιάς σε περιαστικά δάση, αλσύλλια, περιοχές Natura και γενικότερα σε περιβάλλοντες χώρους κρίσιμων εγκαταστάσεων και υποδομών. Σε δέκα στρατηγικά σημεία του νησιού εγκαταστάθηκαν συστήματα ανίχνευσης, τα οποία περιλαμβάνουν κάμερα ανίχνευσης πυρκαγιάς, κάμερα επιτήρησης και οπτικής επιβεβαίωσης, μετεωρολογικό σταθμό, καθώς και εξοπλισμό δικτύωσης και επικοινωνίας με το Κέντρο Ελέγχου. Τα δεδομένα βίντεο από τις κάμερες μεταδίδονται μέσω των τηλεπικοινωνιακών δικτύων του ΟΤΕ, εξασφαλίζοντας άμεση ενημέρωση σε περίπτωση εντοπισμού ύποπτου καπνού ή φλόγας.
Η συνδυαστική λειτουργία των δύο συστημάτων, της διαδικτυακής πλατφόρμας του Πανεπιστημίου Αιγαίου και του δικτύου καμερών του Δήμου Χίου, δημιουργεί ένα πλέγμα έγκαιρης ανίχνευσης και διαχείρισης πυρκαγιών, που στηρίζεται τόσο σε ιστορικά όσο και σε δεδομένα πραγματικού χρόνου. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στις αρχές να αξιολογούν τον κίνδυνο ανά περιοχή με βάση την ιστορικότητα των καμένων εκτάσεων και τη συχνότητα των συμβάντων, αλλά και να επεμβαίνουν άμεσα όταν εντοπίζεται νέα εστία.
Σε ποιους απευθύνεται το νέο σύστημα
Η πλατφόρμα προορίζεται κυρίως για την υποστήριξη των αρχών Πολιτικής Προστασίας, των Πυροσβεστικών Υπηρεσιών και άλλων ενδιαφερόμενων φορέων που εμπλέκονται στη διαχείριση των πυρκαγιών στη Χίο. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ως εργαλείο ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, καθώς οι δασικές πυρκαγιές παραμένουν ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Οι συνέπειες μιας πυρκαγιάς δεν περιορίζονται στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων, την τοπική οικονομία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Το γεγονός ότι το σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών σχεδιάστηκε ώστε να δέχεται συνεχείς ενημερώσεις και μελλοντική επέκταση δείχνει πως η προσπάθεια της Χίου δεν σταματά στην τρέχουσα υποδομή. Οι δέκα κάμερες που λειτουργούν ήδη σε κρίσιμα σημεία του νησιού, σε συνδυασμό με τα ιστορικά δεδομένα καμένων εκτάσεων που καλύπτουν πάνω από σαράντα χρόνια, συνθέτουν ένα εργαλείο που μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για την πρόληψη όσο και για την άμεση επέμβαση σε περίπτωση πυρκαγιάς.
