Η κυβέρνηση της Γκάνας ανακοίνωσε την Τρίτη ότι ολοκλήρωσε τον επαναπατρισμό 216 πολιτών από τη Νότια Αφρική μέσα στις τελευταίες τρεις ημέρες. Η κίνηση έγινε έπειτα από σειρά επεισοδίων ξενοφοβικής βίας και μαζικών κινητοποιήσεων στη νοτιοαφρικανική επικράτεια, με κεντρικό αίτημα των διαδηλωτών να απομακρυνθούν οι παράτυποι μετανάστες. Το υπουργείο Εξωτερικών στην Άκρα διευκρίνισε πως η επιχείρηση επαναπατρισμού συνεχίζεται, καθώς εκατοντάδες ακόμη πολίτες της χώρας αναμένουν τη σειρά τους για επιστροφή.
Ο επαναπατρισμός πολιτών της Γκάνας σε αριθμούς
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών της Γκάνας, οι 216 υπήκοοι που επέστρεψαν τις τελευταίες ημέρες δεν είναι οι μόνοι που εγκαταλείπουν τη Νότια Αφρική. Άλλοι σχεδόν 800 πολίτες της χώρας έχουν ήδη εγγραφεί σε ειδικό κατάλογο για οικειοθελή επαναπατρισμό, ο οποίος θα πραγματοποιηθεί με ειδικές μισθωμένες πτήσεις τις επόμενες εβδομάδες. Οι αρχές της Άκρα σημειώνουν πως η τρέχουσα φάση δεν είναι η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια απομάκρυνσης πολιτών από τη νοτιοαφρικανική επικράτεια, αφού ήδη πάνω από 900 άνθρωποι είχαν επιστρέψει εσπευσμένα τον Μάιο και τον Ιούνιο.
Η πρωτοβουλία των διαδοχικών επαναπατρισμών συνδέεται άμεσα με τις βίαιες επιθέσεις των τελευταίων μηνών εναντίον ανθρώπων που θεωρούνταν παράτυποι μετανάστες στη Νότια Αφρική, προερχόμενοι από τη Γκάνα, τη Νιγηρία, τη Ζιμπάμπουε, τη Μοζαμβίκη και το Μαλάουι. Στα τέλη του προηγούμενου μήνα, το υπουργείο Εξωτερικών της Γκάνας είχε καταδικάσει τη δολοφονία 40χρονου ομοεθνούς του στην Κέιπ Τάουν, μια υπόθεση που όξυνε περαιτέρω το κλίμα ανασφάλειας ανάμεσα στους μετανάστες της περιοχής. Το μέγεθος του φαινομένου αποτυπώνεται και στα επίσημα στοιχεία των νοτιοαφρικανικών αρχών, σύμφωνα με τις οποίες πάνω από 25.000 αλλοδαποί έφυγαν ή απελάθηκαν από τη χώρα τους τελευταίους μήνες.
Αντιδράσεις και το πλαίσιο της κρίσης
Τις κινητοποιήσεις εναντίον των μεταναστών στη Νότια Αφρική οργανώνει κίνημα που αυτοαποκαλείται March and March, το οποίο έχει υιοθετήσει ολοένα πιο ακραία ρητορική. Το κίνημα κατηγορεί τους ξένους, χωρίς αποδείξεις, ότι προκαλούν την εγκληματικότητα και την ανεργία στην πιο εκβιομηχανισμένη χώρα της ηπείρου. Στο πλαίσιο των ταραχών, σπίτια και επιχειρήσεις που ανήκαν σε αλλοδαπούς λεηλατήθηκαν, προκαλώντας σοβαρές υλικές ζημίες σε κοινότητες μεταναστών. Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, έχει καταδικάσει επανειλημμένα τις επιθέσεις, τονίζοντας ότι δεν μπορεί να επιρρίπτεται στους μετανάστες η ευθύνη για τα κοινωνικοοικονομικά προβλήματα της χώρας.
Η κρίση έχει πλέον λάβει και διπλωματικές διαστάσεις. Η Αφρικανική Ένωση ανακοίνωσε ότι θα απαιτήσει επισήμως από την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής να πάρει σαφή θέση απέναντι στις φονικές ταραχές που πλήττουν αλλοδαπούς κατοίκους της. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Νιγηρίας έχει ξεκινήσει τη συγκέντρωση στοιχείων για τις ζημίες που υπέστησαν οι δικοί της υπήκοοι κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, με στόχο να διεκδικήσει επίσημα επανορθώσεις. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν πως το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο τη διμερή σχέση Γκάνας και Νότιας Αφρικής, αλλά έχει μετατραπεί σε ευρύτερο περιφερειακό θέμα με εμπλοκή πολλών αφρικανικών κρατών.
Τι ακολουθεί
Με τους σχεδόν 800 πολίτες της Γκάνας να παραμένουν εγγεγραμμένοι στη λίστα αναμονής για οικειοθελή επιστροφή, το υπουργείο Εξωτερικών στην Άκρα αναμένεται να οργανώσει νέες πτήσεις τις επόμενες εβδομάδες. Το θέμα του επαναπατρισμού πολιτών της Γκάνας φαίνεται να παραμένει ανοιχτό όσο συνεχίζεται η ένταση στη Νότια Αφρική και όσο το κίνημα March and March διατηρεί την παρουσία του στο δημόσιο διάλογο της χώρας.
