Η Τουρκία πραγματοποίησε σήμερα, 30 Ιουλίου 2026, την πρώτη υπερπτήση στο Φαρμακονήσι μετά από 41 μήνες, κλιμακώνοντας εκ νέου την ένταση στο Αιγαίο. Το ΓΕΕΘΑ ανακοίνωσε πως τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ένα αεροσκάφος τύπου CN-235 προχώρησαν συνολικά σε 6 παραβάσεις του FIR Αθηνών και σε 8 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Τα ελληνικά μαχητικά αναχαίτισαν άμεσα τα τουρκικά αεροσκάφη, σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και την πάγια πρακτική της Πολεμικής Αεροπορίας.
Τι έγινε στο Αιγαίο
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΓΕΕΘΑ, η Τουρκία ανέπτυξε στην περιοχή δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV) και ένα αεροσκάφος ναυτικής συνεργασίας, επιτήρησης και ανθυποβρυχιακού πολέμου τύπου CN-235. Τα τουρκικά UAV ευθύνονται για το σύνολο των 8 παραβιάσεων του εθνικού εναέριου χώρου, καθώς επίσης και για 4 παραβάσεις του FIR Αθηνών, ενώ οι υπόλοιπες 2 παραβάσεις στο FIR έγιναν από το CN-235. Το πιο σοβαρό περιστατικό σημειώθηκε λίγο μετά τις 13:00, όταν ένα τουρκικό drone -σύμφωνα με πληροφορίες τύπου Akinci– πέταξε πάνω από το ελληνικό νησί Φαρμακονήσι, πραγματοποιώντας ουσιαστικά υπερπτήση.
Η κίνηση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή είναι η πρώτη φορά που καταγράφεται υπερπτήση πάνω από ελληνικό έδαφος έπειτα από 41 μήνες. Η τελευταία φορά που είχαν σημειωθεί υπερπτήσεις ήταν στις 30 Ιανουαρίου 2023, όταν καταγράφηκαν τότε 4 υπερπτήσεις σε μία ημέρα. Το drone που παραβίασε τον εναέριο χώρο πάνω από το Φαρμακονήσι εντοπίστηκε και αναχαιτίστηκε από οπλισμένο μαχητικό της Πολεμικής Αεροπορίας, χωρίς ωστόσο να σημειωθεί οποιαδήποτε εμπλοκή μεταξύ των αεροσκαφών.
Το ιστορικό πλαίσιο πίσω από την υπερπτήση
Οι παραβιάσεις και οι υπερπτήσεις στο Αιγαίο είχαν ουσιαστικά μηδενιστεί μετά τους καταστροφικούς σεισμούς που έπληξαν την Τουρκία το 2023. Η αποκλιμάκωση επισφραγίστηκε τον Δεκέμβριο του 2023, όταν ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επισκέφθηκε την Ελλάδα για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας και υπέγραψε τη Διακήρυξη των Αθηνών. Τότε ο ίδιος ο Ερντογάν είχε αναφέρει ότι υπήρξε συμφωνία με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη ώστε να τερματιστούν οι παραβιάσεις και οι υπερπτήσεις στο Αιγαίο.
Η συμφωνία αυτή φαίνεται πως διατηρήθηκε έως το 2025, οπότε και η Άγκυρα άρχισε και πάλι, έστω συγκρατημένα, να επιστρέφει στην πολιτική των παραβιάσεων, χωρίς όμως να καταγραφεί καμία υπερπτήση μέχρι τις 30 Ιουλίου 2026. Συγκεκριμένα, μέσα στο 2025 το ΓΕΕΘΑ κατέγραψε συνολικά 225 παραβιάσεις και μηδενικές υπερπτήσεις. Η κατάσταση φαίνεται να επιδεινώνεται μέσα στο 2026, καθώς από την αρχή της χρονιάς έως τις 23 Ιουνίου είχαν ήδη καταγραφεί 247 παραβιάσεις, αριθμός στον οποίο προστίθεται πλέον και η σημερινή υπερπτήση. Για λόγους σύγκρισης, το 2022, τη χρονιά με το απόλυτο ρεκόρ τουρκικών παραβιάσεων, το ΓΕΕΘΑ είχε καταγράψει 11.258 παραβιάσεις, εκ των οποίων οι 234 ήταν υπερπτήσεις.
Η επιστροφή στις υπερπτήσεις έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία και οι δύο χώρες έχουν εισέλθει σε μια πρόωρη προεκλογική διαδικασία, με τις ηγεσίες τους να αναζητούν το δικό τους αφήγημα σταθερότητας και ασφάλειας. Τόσο για τον Ερντογάν όσο και για τον Μητσοτάκη, η επανεκλογή αποτελεί κρίσιμο στοίχημα για τους επόμενους μήνες, γεγονός που προσδίδει επιπλέον σημασία στην εξέλιξη αυτή στο Αιγαίο.
