Η φάβα φούρνου είναι μια παραδοσιακή εκδοχή του γνωστού ελληνικού πιάτου, που συναντάται ακόμη σε σπίτια των Κυκλάδων, της Πελοποννήσου και της νότιας Ελλάδας. Σε αντίθεση με τη φάβα που σερβίρεται βελούδινη με ωμό κρεμμύδι, κάπαρη και ελαιόλαδο, εδώ το φαγητό περνά από τον ξυλόφουρνο σκεπασμένο με ντομάτα και κρεμμύδι. Η συνήθεια αυτή γεννήθηκε από την ανάγκη αξιοποίησης της φάβας που περίσσευε από το μεσημεριανό, η οποία απλωνόταν σε πήλινο σκεύος και επέστρεφε στον φούρνο για να μεταμορφωθεί σε ένα εντελώς διαφορετικό φαγητό.
Διαβάστε επίσης: Οι ψαροκροκέτες με τόνο είναι η απόλυτη καλοκαιρινή συνταγή
Η συνταγή βήμα προς βήμα
Για την παρασκευή της φάβας απαιτούνται 500 γραμμάρια φάβα, 1,3 λίτρα νερό, 180 γραμμάρια ψιλοκομμένο ξερό κρεμμύδι, 70 γραμμάρια ψιλοκομμένο καρότο, δύο φύλλα δάφνης, 70 γραμμάρια ελαιόλαδο, 8 γραμμάρια αλάτι και 2 γραμμάρια φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι. Η φάβα ξεπλένεται καλά κάτω από τρεχούμενο νερό μέχρι αυτό να καθαρίσει εντελώς. Σε φαρδιά κατσαρόλα σοτάρονται το κρεμμύδι και το καρότο σε ζεστό ελαιόλαδο για περίπου 5 λεπτά, χωρίς να πάρουν χρώμα, και στη συνέχεια προστίθενται η φάβα, τα φύλλα δάφνης και το νερό. Μόλις αρχίσει ο βρασμός, αφαιρείται ο αφρός από την επιφάνεια και το μείγμα σιγοβράζει για περίπου 45 λεπτά, μέχρι η φάβα να διαλυθεί σχεδόν εντελώς.
Στη συνέχεια, τα φύλλα δάφνης αφαιρούνται και η φάβα πολτοποιείται με ραβδομπλέντερ ή περνά από μύλο λαχανικών, ενώ το αλάτι και το πιπέρι προστίθενται στο τέλος για να προκύψει μια λεία, σχετικά αραιή κρέμα. Για το ψήσιμο χρειάζονται 250 γραμμάρια τριμμένες ώριμες ντομάτες, 150 γραμμάρια ξερό κρεμμύδι κομμένο σε λεπτές φέτες, 50 γραμμάρια ελαιόλαδο, 5 γραμμάρια ξερή ρίγανη, φρέσκο θυμάρι, ψιλοκομμένο μαϊντανό, πιπέρι και λίγες σταγόνες χυμό λεμονιού. Ο φούρνος προθερμαίνεται στους 190 βαθμούς Κελσίου και η φάβα απλώνεται σε πήλινο ή πυρίμαχο σκεύος σε στρώση πάχους 2 έως 3 εκατοστών. Στην επιφάνεια απλώνονται η τριμμένη ντομάτα και οι φέτες κρεμμυδιού, ενώ ρίγανη, θυμάρι, πιπέρι και ελαιόλαδο ολοκληρώνουν τη γεύση πριν το φαγητό μπει στον φούρνο για 30 έως 35 λεπτά.
Τα μυστικά της παραδοσιακής συνταγής
Σύμφωνα με τις οδηγίες παρασκευής, το πήλινο σκεύος δεν αποτελεί απλή λεπτομέρεια, καθώς συγκρατεί σταθερή θερμοκρασία και βοηθά τη φάβα να αποκτήσει ομοιόμορφη κρούστα χωρίς να στεγνώσει. Σημαντικό στοιχείο είναι επίσης η επιλογή πολύ ώριμων ντοματών, ενώ εκτός εποχής προτείνεται η χρήση ποιοτικού κονκασέ ή ολόκληρων αποφλοιωμένων ντοματών, ελαφρώς στραγγισμένων. Η ποσότητα του ελαιολάδου δεν πρέπει να περιορίζεται, καθώς η φάβα το απορροφά σε μεγάλο βαθμό κατά το ψήσιμο, στοιχείο που της χαρίζει τη χαρακτηριστική, σχεδόν μεταξένια υφή. Παράλληλα, συνιστάται η φάβα να μην πολτοποιείται υπερβολικά πριν το ψήσιμο, ώστε να διατηρεί σωστή σύσταση στον φούρνο.
Όσοι επιθυμούν πιο έντονη κρούστα μπορούν να ολοκληρώσουν το ψήσιμο με 3 έως 4 λεπτά στο γκριλ, αφού πρώτα η ντομάτα έχει χάσει τα περισσότερα υγρά της και οι άκρες της φάβας έχουν σκουρύνει ελαφρώς. Πριν το σερβίρισμα, το φαγητό αφήνεται να σταθεί για περίπου 10 λεπτά, ώστε να σταθεροποιηθεί η υφή του. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο πλούσια, σχεδόν καραμελωμένη εκδοχή της κλασικής φάβας, που συνδυάζει τη γλυκύτητα της ψημένης ντομάτας με τη βελούδινη υφή του οσπρίου και το άρωμα της ρίγανης και του θυμαριού.
