Μια φαινομενικά αθώα λέξη, το «Pásalo» («προώθησέ το»), βρέθηκε στο επίκεντρο της έρευνας που διεξάγουν οι ισπανικές Αρχές μετά τη μαζική είσοδο μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτας από το βόρειο Μαρόκο. Σύμφωνα με το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών, περίπου 49.000 μετανάστες κατάφεραν να περάσουν τα σύνορα μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, είτε διά ξηράς είτε διά θαλάσσης. Η κλίμακα του φαινομένου ξάφνιασε ακόμη και τις τοπικές αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες περιέγραψαν την κατάσταση ως πρωτόγνωρη.
Αστυνομική πηγή ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας υπήρξε «συνεχής ροή ανθρώπων» προς τα σύνορα, ενώ ακόμη και όταν οι αφίξεις μειώνονταν το πρωί, νέες ομάδες μεταναστών συνέχιζαν να καταφθάνουν. Η ίδια πηγή έκανε λόγο για χιλιάδες διελεύσεις που ήταν πρακτικά αδύνατο να καταγραφούν με ακρίβεια. Ο απολογισμός της νύχτας ήταν τραγικός, καθώς 18 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να εισέλθουν στο ισπανικό έδαφος.
Οι οδηγίες που διακινούνταν μέσω WhatsApp και Instagram
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ισπανικής εφημερίδας ABC, η πρώτη εικόνα που έχουν σχηματίσει οι ανακριτές είναι ότι η κινητοποίηση δεν οργανώθηκε από κάποιο μεγάλο διεθνές δίκτυο διακίνησης ανθρώπων, αλλά μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα. Εφαρμογές όπως το WhatsApp και το Instagram φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν για να διαδοθεί το κάλεσμα σε δεκάδες κλειστές ομάδες χρηστών. Μέσα σε αυτές τις ομάδες κυκλοφορούσαν λεπτομερείς πληροφορίες για τα σημεία συγκέντρωσης, τις κατάλληλες ώρες κίνησης, αλλά και τρόπους αποφυγής των συνοριακών ελέγχων.
Οι Αρχές εξετάζουν ήδη τις μαρτυρίες νεαρών Μαροκινών που κατάφεραν να φτάσουν στη Θέουτα, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ενημερώνονταν συνεχώς μέσω αυτών των διαδικτυακών καναλιών. Παράλληλα, οι ερευνητές διερευνούν τον ρόλο συγκεκριμένων λογαριασμών στα social media που φέρεται να διέδιδαν ανακριβείς πληροφορίες, όπως ότι τα σύνορα ήταν πλήρως ανοιχτά ή ότι οι ισπανικές δυνάμεις ασφαλείας δεν προχωρούσαν σε επαναπροωθήσεις. Το σύνθημα «Pásalo» είχε ακριβώς αυτόν τον στόχο: να εξαπλωθεί η πληροφορία όσο το δυνατόν ταχύτερα σε νέους χρήστες.
Το «φαινόμενο έλξης» και το προηγούμενο του 2024
Στελέχη της ισπανικής αστυνομίας εκτιμούν ότι αυτού του είδους οι αναρτήσεις ενδέχεται να ενίσχυσαν το λεγόμενο «φαινόμενο έλξης», δηλαδή να λειτούργησαν ως καταλύτης για ανθρώπους που ήδη αναζητούσαν ευκαιρία να περάσουν στην Ευρώπη. Δεν είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται αντίστοιχη διαδικτυακή κινητοποίηση στην περιοχή. Οι Αρχές συγκρίνουν τα τρέχοντα γεγονότα με όσα είχαν καταγραφεί τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν στα κοινωνικά δίκτυα είχε διαδοθεί το κάλεσμα «Gran Convocatoria» («Μεγάλη Συγκέντρωση»), με το σύνθημα «Quedamos el 15/9» να καλεί σε μαζική προσέλευση στα σύνορα της Θέουτας.
Η ομοιότητα ανάμεσα στα δύο περιστατικά ενισχύει την υπόθεση των ερευνητών ότι πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο οργάνωσης μέσω social media, το οποίο εκμεταλλεύεται την ταχύτητα διάδοσης πληροφοριών σε κλειστές ομάδες. Μέχρι στιγμής, όπως τονίζουν οι ισπανικές Αρχές, δεν έχουν βρεθεί στοιχεία που να συνδέουν την κινητοποίηση με οργανωμένο κύκλωμα διακινητών, κάτι που στρέφει την έρευνα αποκλειστικά στον ρόλο των ψηφιακών πλατφορμών ως μέσου συντονισμού.
