Κάθε καλοκαίρι, λίγο πριν γεμίσουν τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και οι εθνικές οδοί από εκδρομείς, πολλαπλασιάζονται και οι εκκλήσεις των φιλοζωικών οργανώσεων για ζώα που εγκαταλείπονται σε δρόμους, χωράφια και τουριστικές περιοχές. Η εγκατάλειψη ζώων αποτελεί ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται με θλιβερή συνέπεια κάθε χρόνο, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Οι καταγραφές φιλοζωικών οργανώσεων και ευρωπαϊκών φορέων επιβεβαιώνουν ότι δεν πρόκειται για απλή εντύπωση, αλλά για μια εποχική αύξηση που παρατηρείται διαχρονικά. Οι ειδικοί εξηγούν ότι το φαινόμενο δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά στη σύμπτωση δύο διαφορετικών εξελίξεων.
Δύο αιτίες πίσω από την αύξηση των αδέσποτων
Η πρώτη αιτία είναι η εγκατάλειψη δεσποζόμενων ζώων από ιδιοκτήτες που αναχωρούν για διακοπές και αποφασίζουν να μην πάρουν μαζί τους το κατοικίδιό τους. Η δεύτερη αφορά τη φυσική αύξηση του πληθυσμού των αδέσποτων μετά τις γέννες της άνοιξης, οι οποίες ενισχύουν τον αριθμό των ζώων που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στους δρόμους τους καλοκαιρινούς μήνες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Eurogroup for Animals έχει επισημάνει ότι η έλλειψη υπεύθυνης ιδιοκτησίας, οι ανεξέλεγκτες γεννήσεις και η εγκατάλειψη αποτελούν τις βασικές αιτίες αύξησης των αδέσποτων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι φιλοζωικές οργανώσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες καταγράφουν διαχρονικά σημαντική αύξηση των περιστατικών εγκατάλειψης κατά τους θερινούς μήνες, γεγονός που έχει οδηγήσει στη δημιουργία ετήσιων εκστρατειών ενημέρωσης πριν από την έναρξη της θερινής περιόδου. Σε αρκετές χώρες, οι καμπάνιες αυτές ξεκινούν κάθε χρόνο στις αρχές του καλοκαιριού, ακριβώς επειδή τα περιστατικά παρουσιάζουν σαφή εποχική έξαρση.
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο εθνικό σύστημα που να δημοσιεύει μηνιαία στατιστικά στοιχεία για τις εγκαταλείψεις ζώων. Ωστόσο, η εικόνα που μεταφέρουν διαχρονικά οι φιλοζωικές οργανώσεις, τα δημοτικά καταφύγια και οι εθελοντές είναι απολύτως σαφής. Οι καταγγελίες για εγκατάλειψη ζώων αυξάνονται σημαντικά λίγο πριν από τις μεγάλες εξόδους του καλοκαιριού και κορυφώνονται τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Δήμοι και φιλοζωικά σωματεία αναφέρουν κάθε χρόνο μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών σε επαρχιακές περιοχές, σε νησιά αλλά και σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου οι τοπικές οργανώσεις καλούνται να διαχειριστούν σημαντικά αυξημένο φόρτο σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο.
Η παρανόηση πίσω από τις εγκαταλείψεις στα χωριά
Ιδιαίτερα συχνό είναι το φαινόμενο ιδιοκτήτες να μεταφέρουν το ζώο τους στο χωριό ή στο εξοχικό και να το εγκαταλείπουν εκεί, θεωρώντας λανθασμένα ότι θα μπορέσει να επιβιώσει μόνο του επειδή βρίσκεται «στη φύση» ή κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα δεσποζόμενα ζώα δεν διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες για να επιβιώσουν χωρίς τη φροντίδα του ιδιοκτήτη τους, με αποτέλεσμα να βρίσκονται εκτεθειμένα σε πείνα, ασθένειες και κινδύνους από την κυκλοφορία. Οι φιλοζωικές οργανώσεις τονίζουν πως η εγκατάλειψη ζώων δεν αποτελεί λύση, αλλά μεταθέτει το πρόβλημα σε τοπικό επίπεδο, επιβαρύνοντας δήμους και εθελοντές που καλούνται να περιθάλψουν τα ζώα αυτά.
Το φαινόμενο γίνεται ιδιαίτερα αισθητό σε νησιά και τουριστικές περιοχές, όπου η αύξηση του πληθυσμού των αδέσποτων συμπίπτει με την περίοδο μέγιστης τουριστικής κίνησης. Οι τοπικές φιλοζωικές οργανώσεις περιγράφουν κάθε καλοκαίρι μια δύσκολη περίοδο, κατά την οποία ο αριθμός των περιστατικών ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο όρο του υπόλοιπου έτους. Η σύμπτωση της εγκατάλειψης δεσποζόμενων ζώων με τη φυσική αύξηση των αδέσποτων μετά τις ανοιξιάτικες γέννες δημιουργεί μια διπλή πίεση στις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες καλούνται να ανταποκριθούν με περιορισμένους πόρους.
