Σαν σήμερα, στις 6 Αυγούστου 1999, έφυγε από τη ζωή η Ρίτα Σακελλαρίου, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, σε ηλικία 64 ετών. Ο θάνατός της βρήκε το κοινό απροετοίμαστο, καθώς η σοβαρότητα της ασθένειάς της είχε γίνει γνωστή μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα. Είκοσι επτά χρόνια μετά, η μνήμη της Ρίτας Σακελλαρίου παραμένει ζωντανή μέσα από τραγούδια που σημάδεψαν πολλές γενιές. Η διαδρομή της, από τη φτώχεια μέχρι τις μεγαλύτερες πίστες της χώρας, μοιάζει βγαλμένη από τους ίδιους τους στίχους που τραγούδησε.
Η Ρίτα Σακελλαρίου από τα Ταμπούρια στα λαϊκά κέντρα
Η Μαργαρίτα Σακελλαρίου γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1934 στη Σητεία της Κρήτης. Οι γονείς της είχαν γνωριστεί στην Κάλυμνο, όπου είχε καταφύγει η οικογένεια της μητέρας της, πρόσφυγες από τη Σμύρνη. Όταν ήταν περίπου δέκα ετών, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στα Ταμπούρια του Κερατσινίου. Ο πατέρας της, τσαγκάρης στο επάγγελμα και κομμουνιστής στα πολιτικά του φρονήματα, βρέθηκε στο στόχαστρο των Αρχών κατά την περίοδο του Εμφυλίου και έχασε τη ζωή του από αδέσποτη σφαίρα. Η οικογένεια βυθίστηκε στη φτώχεια, με τη Ρίτα να παντρεύεται σε ηλικία μόλις 14 ετών και να αποκτά δύο παιδιά, πριν ο γάμος διαλυθεί σύντομα.
Για να επιβιώσει, η νεαρή Ρίτα εργάστηκε σκληρά σε πολλές δουλειές, στο καπνεργοστάσιο του Παπαστράτου, στα Λιπάσματα της Δραπετσώνας και στη χωματερή του Σχιστού. Παράλληλα με τη σκληρή εργασία, άρχισε να τραγουδά σε λαϊκά κέντρα, αναζητώντας μια διέξοδο από τη φτώχεια. Ο τυφλός μαέστρος Στέλιος Χρυσίνης ήταν από τους πρώτους που διέκριναν το ταλέντο της, όταν την άκουσε στον «Μύλο» στο Πέραμα. Εκείνος τη βοήθησε να πλησιάσει τις δισκογραφικές εταιρείες και αργότερα την έστειλε να τραγουδήσει στο «Φαληρικόν» στις Τζιτζιφιές, όπου συνεργάστηκε με κορυφαίους δημιουργούς του είδους, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης και ο Γιάννης Παπαϊωάννου. Για χρόνια τραγουδούσε δεύτερες φωνές δίπλα σε καταξιωμένους καλλιτέχνες, αποκτώντας εμπειρία στο πλευρό ανθρώπων που είχαν διαμορφώσει το μεταπολεμικό λαϊκό τραγούδι.
Το τραγούδι που έγινε ταυτότητά της
Η πρώτη μεγάλη προσωπική επιτυχία της Ρίτας Σακελλαρίου ήρθε το 1970 με το «Κάθε ηλιοβασίλεμα», σε μουσική του Γιώργου Μανισαλή και στίχους του Κώστα Ψυχογιού. Το τραγούδι έδωσε τον τίτλο και στον πρώτο μεγάλο προσωπικό της δίσκο, σηματοδοτώντας την αρχή μιας νέας εποχής στην καριέρα της. Τρία χρόνια αργότερα, το 1973, κυκλοφόρησε το «Ιστορία μου, αμαρτία μου», ένα τραγούδι που σάρωσε σε ολόκληρη την Ελλάδα και έγινε αυτό με το οποίο η καλλιτέχνις ταυτίστηκε περισσότερο από κάθε άλλο. Η επιτυχία του είχε αρχίσει μάλιστα πριν καν κυκλοφορήσει σε δίσκο, καθώς η Σακελλαρίου το τραγουδούσε ήδη στα νυχτερινά κέντρα και το κοινό είχε αρχίσει να τη χαιρετά φωνάζοντας τον τίτλο του.
Η φήμη του τραγουδιού ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, καθώς ακούστηκε ακόμη και στην ταινία τρόμου «Ο Εξορκιστής» του σκηνοθέτη Γουίλιαμ Φρίντκιν, σε μια σκηνή μέσα στο σπίτι της ελληνικής καταγωγής οικογένειας του πατέρα Καρράς. Παράλληλα με τη δισκογραφική της πορεία, η Ρίτα Σακελλαρίου είχε ήδη πραγματοποιήσει εμφανίσεις και σε ελληνικές κινηματογραφικές ταινίες της εποχής. Η καριέρα της συνέχισε να ανθίζει με επιτυχίες όπως το «Αυτός ο άνθρωπος» και το «Εγώ δεν πάω Μέγαρο», τραγούδια που την καθιέρωσαν οριστικά ως μία από τις σημαντικότερες ερμηνεύτριες του λαϊκού τραγουδιού στην Ελλάδα.
Μια ζωή σαν λαϊκό τραγούδι
Η διαδρομή της Ρίτας Σακελλαρίου συνδύασε στοιχεία που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον στίχο ενός δικού της τραγουδιού: φτώχεια, ορφάνια, σκληρή εργασία, θυελλώδεις έρωτες, νυχτερινά κέντρα, μεγάλες επιτυχίες, πολιτικές παρέες, στρας αλλά και αυτοσαρκασμό απέναντι στη δική της ζωή. Η καλλιτέχνις κατάφερε να συνδεθεί με διαφορετικές εποχές του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, περνώντας μέσα από αλλαγές στη μουσική σκηνή και στο κοινό της χωρίς να χάσει την ξεχωριστή της ταυτότητα. Η φωνή της παρέμεινε αναγνωρίσιμη από τη δεκαετία του ’70 μέχρι και τα τελευταία της χρόνια.
Ακόμη και όταν η υγεία της είχε αρχίσει να επιδεινώνεται, η Ρίτα Σακελλαρίου συνέχισε να εμφανίζεται στο κοινό, δίνοντας μάχη με τον καρκίνο μέχρι την τελευταία της περιοδεία. Ο θάνατός της, στις 6 Αυγούστου 1999, σε ηλικία 64 ετών, άφησε πίσω μια τεράστια δισκογραφική κληρονομιά και τραγούδια που εξακολουθούν να ακούγονται σε λαϊκά κέντρα και ραδιοφωνικούς σταθμούς σε όλη την Ελλάδα. Η πορεία της, από τα εργοστάσια και τη χωματερή του Σχιστού μέχρι τις μεγαλύτερες πίστες της χώρας, παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα διαδρομής στον χώρο του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού.
