Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Τετάρτη 5 Αυγούστου ότι προτιμά την επίτευξη διπλωματικής συμφωνίας με το Ιράν αντί της στρατιωτικής δράσης, χωρίς ωστόσο να αποκλείει τη χρήση βίας σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών. Οι δηλώσεις έγιναν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στο Λας Βέγκας και συνέπεσαν με ανακοινώσεις για επικείμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ. Οι εξελίξεις αυτές έρχονται μετά από μήνες έντασης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Τι δήλωσε ο Τραμπ για το Ιράν
«Θα προτιμούσα να καταλήξουμε σε συμφωνία, επειδή δεν θέλω να σκοτώσω ανθρώπους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ, τονίζοντας ότι η κυβέρνησή του είχε προετοιμάσει σχέδια για «τη μεγαλύτερη επίθεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο». Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, τα σχέδια αυτά ανεστάλησαν έπειτα από αίτημα Ιρανών αξιωματούχων για έναρξη συνομιλιών, καθώς η Τεχεράνη ζήτησε να αποφευχθεί στρατιωτική επιχείρηση. Ο Τραμπ επανέλαβε παράλληλα τη σταθερή θέση της Ουάσινγκτον ότι το Ιράν δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Αναφορικά με τις τιμές ενέργειας, ο Αμερικανός πρόεδρος εκτίμησε ότι το πετρέλαιο και η βενζίνη θα σημειώσουν σημαντική πτώση μόλις επιλυθεί η ένταση με το Ιράν. Η τιμή του αργού πετρελαίου τύπου Brent είχε ήδη υποχωρήσει από τα 94 δολάρια σε λιγότερο από 83 δολάρια μέσα στην ίδια εβδομάδα, εν αναμονή πιθανής συμφωνίας για τα Στενά του Ορμούζ.
Η συμφωνία Ιράν – Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ
Το ισραηλινό Channel 12 μετέδωσε ότι το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται πολύ κοντά σε συμφωνία για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, με τη συμφωνία να ενδέχεται να υπογραφεί άμεσα. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι οι δύο χώρες βρίσκονται στο τελικό στάδιο ρυθμίσεων για την από κοινού διαχείριση της ναυσιπλοΐας. «Οι γεωγραφικές συντεταγμένες της διαδρομής έχουν συμφωνηθεί και η κοινή δήλωση βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο IRNA.
Η συμφωνία προβλέπει επαναλειτουργία των στενών για διάστημα 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης και χωρίς τέλη διέλευσης από καμία πλευρά. Τα πλοία που θα εισέρχονται προς τον Κόλπο θα διέρχονται από την ιρανική πλευρά, ενώ όσα θα κατευθύνονται προς την Αραβική Θάλασσα θα χρησιμοποιούν την πλευρά του Ομάν. Κατά τις πρώτες 30 ημέρες τα δύο μέρη θα εργαστούν για την απομάκρυνση ναρκών, καθώς εκτιμάται ότι στα στενά έχουν τοποθετηθεί από 70 έως 100 εκρηκτικοί μηχανισμοί. Οι ΗΠΑ δεν συμμετέχουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο ο ειδικός απεσταλμένος της Ουάσινγκτον διατηρεί τακτική επικοινωνία με τους υπουργούς Εξωτερικών του Ιράν και του Ομάν.
Το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων
Οι επαφές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης είχαν βρεθεί σε αδιέξοδο τους τελευταίους μήνες. Στις 18 Ιουνίου οι δύο πλευρές είχαν καταλήξει σε πλαίσιο συμφωνίας και είχαν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τελική συμφωνία, ωστόσο οι επαφές διακόπηκαν λόγω διαφωνιών σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας και την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Τον προηγούμενο μήνα η ένταση κλιμακώθηκε εκ νέου, καθώς οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν πλήγματα στο εσωτερικό του Ιράν, με την Τεχεράνη να απαντά στοχεύοντας αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε χώρες του Κόλπου, μεταξύ των οποίων η Ιορδανία, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Η ενδεχόμενη συμφωνία για τα στενά θα αποκαθιστούσε την κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στις δύο χώρες. Αν και δεν ικανοποιεί πλήρως τις επιδιώξεις της Τεχεράνης, της παρέχει έναν βαθμό ελέγχου επί των στενών που δεν διέθετε πριν από τον πόλεμο που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν. Κατά τη διάρκεια των 60 ημερών, το Ιράν και το Ομάν θα διαπραγματευτούν μια μόνιμη ρύθμιση για τη ναυσιπλοΐα στην κρίσιμη αυτή διεθνή οδό.
