Ο γνωστός μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς έδωσε την Τετάρτη 05.08.2026 διευκρινήσεις για το ασυνήθιστο μετεωρολογικό σκηνικό που επικράτησε κατά τη διάρκεια των καταστροφικών πυρκαγιών σε Αττική και Βοιωτία. Οι φωτιές, που ξέσπασαν τις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου, κατέκαψαν πάνω από 100.000 στρέμματα γης, αφήνοντας πίσω τους μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές των τελευταίων ετών. Ο ίδιος εξήγησε ότι πίσω από την ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς κρύβεται ένα σπάνιο ατμοσφαιρικό φαινόμενο, γνωστό στη μετεωρολογική βιβλιογραφία ως «πολωμένο μελτέμι». Το φαινόμενο αυτό, αν και λιγότερο γνωστό στο ευρύ κοινό, φαίνεται πως έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία της mega fire.
Τι είναι το πολωμένο μελτέμι
Όπως εξηγεί ο Θοδωρής Κολυδάς, τα μελτέμια αποτελούν τους επίμονους βόρειους ανέμους που πνέουν χαρακτηριστικά στο Αιγαίο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως, όταν η ατμοσφαιρική κυκλοφορία οργανωθεί με συγκεκριμένο τρόπο, αυτοί οι άνεμοι ξεπερνούν τη συνηθισμένη τους ένταση και αποκτούν διαφορετικά χαρακτηριστικά. Γίνονται πιο ισχυροί, επεκτείνονται βαθύτερα μέσα στην τροπόσφαιρα και, το κυριότερο, διατηρούνται για πολύ περισσότερο χρόνο από το σύνηθες. Η ελληνική μετεωρολογική βιβλιογραφία περιγράφει αυτή την κατάσταση ως «πολωμένο μελτέμι» ήδη από την εργασία του Κωνσταντακόπουλου το 1959. Ακριβώς αυτό το σενάριο, σύμφωνα με τον μετεωρολόγο, καταγράφηκε τις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου, δημιουργώντας τις συνθήκες που τροφοδότησαν τις πυρκαγιές στην ανατολική χώρα.
Ένταση χωρίς προηγούμενο τα τελευταία 50 χρόνια
Η ανάλυση δεδομένων μέσω του συστήματος ERA5 κατέδειξε πως το επεισόδιο ανήκει στα πιο ακραία που έχουν καταγραφεί. Οι ριπές του ανέμου ξεπέρασαν τα 72 χιλιόμετρα την ώρα, κατατάσσοντας το φαινόμενο ανάμεσα στα ισχυρότερα που έχει καταγράψει η χώρα τα τελευταία 50 χρόνια. Ωστόσο, όπως τονίζει ο Θοδωρής Κολυδάς, αυτό που έκανε το φαινόμενο ιδιαίτερα επικίνδυνο δεν ήταν μόνο η ένταση των ανέμων αλλά κυρίως η διάρκειά του. Οι ενισχυμένοι βόρειοι άνεμοι παρέμειναν σταθεροί για αρκετές συνεχόμενες ημέρες, επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό το θερμοκρασιακό καθεστώς σε ολόκληρη την ανατολική Ελλάδα. Παράλληλα, η επιμονή του φαινομένου δυσκόλεψε σημαντικά το έργο της πυρόσβεσης, καθώς οι ισχυροί άνεμοι τροφοδοτούσαν συνεχώς νέα μέτωπα φωτιάς.
Δροσιά από τη μία πλευρά, κίνδυνος από την άλλη
Σύμφωνα με τον Θοδωρή Κολυδά, το πολωμένο μελτέμι λειτουργεί ταυτόχρονα ως ευλογία και ως κατάρα. Από τη μία πλευρά, αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό δροσισμού, καθώς περιορίζει τις ακραίες θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές της χώρας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Από την άλλη, ωστόσο, η ένταση και η επιμονή των ανέμων αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο ταχείας εξάπλωσης πυρκαγιών, όπως αποδείχθηκε και στην περίπτωση της mega fire σε Αττική και Βοιωτία. Επιπλέον, το φαινόμενο δημιουργεί σοβαρές δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται τα δρομολόγια πλοίων σε ολόκληρο το Αιγαίο. Ο μετεωρολόγος υπογραμμίζει πως η έγκαιρη αναγνώριση παρόμοιων επεισοδίων αποτελεί πολύτιμο εργαλείο τόσο για τη μετεωρολογική πρόγνωση όσο και για τον σχεδιασμό της πολιτικής προστασίας. Η κατανόηση του πολωμένου μελτεμιού, όπως σημειώνει, μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη μελλοντικών καταστροφών ανάλογης έκτασης.
Η ανάρτηση του Θοδωρή Κολυδά προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς έρχεται λίγες ημέρες μετά την καταστροφική πυρκαγιά που άφησε πίσω της καμένη γη και σοβαρά ερωτήματα για την ετοιμότητα της χώρας απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου, με αναφορά σε ιστορικά δεδομένα από το 1959, δείχνει ότι το πολωμένο μελτέμι δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο για την ελληνική μετεωρολογία, αλλά ένα σπάνιο και ιδιαίτερα επικίνδυνο επεισόδιο που απαιτεί συνεχή παρακολούθηση.
