Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Πέμπτη νέο εκτελεστικό διάταγμα που περιορίζει το δικαίωμα ιθαγένειας λόγω γέννησης για τα παιδιά αλλοδαπών γυναικών που ταξιδεύουν στις ΗΠΑ αποκλειστικά για να γεννήσουν. Η πρωτοβουλία, που είχε αποκαλυφθεί νωρίτερα από τον ενημερωτικό ιστότοπο Axios, στοχεύει στον λεγόμενο εμπορικό τουρισμό τοκετού και επηρεάζει επίσης τα παιδιά ορισμένων ξένων διπλωματικών υπαλλήλων που γεννιούνται στο αμερικανικό έδαφος. Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε στους δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο λίγο μετά την υπογραφή, εξηγώντας τους λόγους της απόφασής του.
Δύο εκτελεστικά διατάγματα για τον τουρισμό τοκετού
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Axios, ο Τραμπ σχεδίαζε να υπογράψει δύο ξεχωριστά εκτελεστικά διατάγματα, με στόχο τα μωρά που γεννιούνται στις ΗΠΑ στο πλαίσιο εμπορικού τουρισμού τοκετού να μην αποκτούν πλέον αυτόματα την αμερικανική υπηκοότητα. Το ίδιο καθεστώς θα ισχύσει και για τα παιδιά ορισμένων ξένων διπλωματών που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ τα διατάγματα αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο η ρύθμιση να επεκταθεί μελλοντικά και σε αμερικανικά εδάφη εκτός της ηπειρωτικής χώρας. Η κίνηση αγγίζει ένα δικαίωμα που ίσχυε αδιάκοπα για κάθε παιδί που γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος, ανεξαρτήτως της ιθαγένειας των γονέων του.
Η υπογραφή είχε αρχικά προγραμματιστεί ως εκδήλωση στο Οβάλ Γραφείο, στις 15:55 ώρα Ουάσινγκτον, ωστόσο καθυστέρησε σημαντικά πριν ολοκληρωθεί. Τελικά, η διαδικασία ολοκληρώθηκε την Πέμπτη, με τον Τραμπ να προχωρά στην υπογραφή του διατάγματος που περιορίζει το λεγόμενο birthright citizenship, όπως είναι γνωστό στις ΗΠΑ το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα ιθαγένειας λόγω γέννησης. Η κίνηση έρχεται μετά από μακρά προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να αλλάξει το καθεστώς αυτόματης απόκτησης υπηκοότητας, ζήτημα που έχει επανειλημμένα θέσει στην πολιτική του ατζέντα.
Το νομικό πλαίσιο και οι αντιδράσεις
Απευθυνόμενος στους δημοσιογράφους, ο Τραμπ υποστήριξε πως «έχουν μετατρέψει το δικαίωμα στην ιθαγένεια λόγω γέννησης σε αντικείμενο χλευασμού», δικαιολογώντας έτσι την ανάγκη για τον περιορισμό του. Η δήλωσή του έρχεται μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο είχε απορρίψει προηγούμενη προσπάθεια της κυβέρνησής του να περιορίσει το συγκεκριμένο δικαίωμα, που προστατεύεται από το αμερικανικό Σύνταγμα. Παρά τη δικαστική αυτή ήττα, ο Λευκός Οίκος επέλεξε να προχωρήσει σε πιο στοχευμένη ρύθμιση, περιορισμένη στις περιπτώσεις εμπορικού τουρισμού τοκετού και διπλωματικών οικογενειών.
Στην πράξη, δεν υπάρχει κάποιος νόμος που να απαγορεύει κατηγορηματικά τον τουρισμό τοκετού στις ΗΠΑ. Ωστόσο, ένας ομοσπονδιακός κανονισμός που τέθηκε σε ισχύ το 2020, επί προηγούμενης προεδρίας Τραμπ, απαγορεύει τη χρήση προσωρινής τουριστικής ή επαγγελματικής βίζας με απώτερο σκοπό την απόκτηση αμερικανικής υπηκοότητας για το παιδί που θα γεννηθεί. Όσοι κριθεί ότι εμπλέκονται σε τέτοιου είδους εμπορικό τουρισμό ενδέχεται να διωχθούν ποινικά για απάτη ή άλλα συναφή αδικήματα, κάτι που δείχνει πως η νέα ρύθμιση έρχεται να ενισχύσει ένα πλαίσιο που υπήρχε ήδη, χωρίς όμως να είχε τη σημερινή του έκταση.
Παράλληλα, δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για το πόσες αλλοδαπές γυναίκες ταξίδεψαν μέχρι σήμερα στις ΗΠΑ με στόχο να γεννήσουν εκεί, ενώ παραμένει άγνωστο και το συνολικό κόστος της πρακτικής αυτής για τους Αμερικανούς φορολογούμενους. Το Κέντρο Μεταναστευτικών Σπουδών, οργανισμός που τάσσεται υπέρ του περιορισμού της μετανάστευσης, είχε εκτιμήσει σε ανάλυσή του το 2020 ότι περίπου 20.000 έως 25.000 μητέρες είχαν ταξιδέψει στις ΗΠΑ για τον σκοπό αυτό μόνο την περίοδο 2016-2017. Για λόγους σύγκρισης, μέσα στο 2025 καταγράφηκαν συνολικά 3,6 εκατομμύρια γεννήσεις σε όλη την αμερικανική επικράτεια, αριθμός που δείχνει πόσο περιορισμένο είναι σε ποσοστό το φαινόμενο που επιχειρεί να ρυθμίσει η νέα απόφαση του Λευκού Οίκου.
