Η Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και η Τουρκία υπέγραψαν σήμερα στη Μέκκα μια τριμερή αμυντική συμφωνία που προβλέπει αμοιβαία στρατιωτική υποστήριξη σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης εναντίον οποιουδήποτε από τα τρία κράτη. Η υπογραφή έγινε σε μια περίοδο έντονης αναταραχής στη Μέση Ανατολή, με το σαουδαραβικό βασίλειο να έχει δεχθεί αντίποινα από το Ιράν μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η Άγκυρα έσπευσε αμέσως να διαβεβαιώσει ότι η νέα αμυντική συμφωνία δεν έρχεται σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις της ως μέλος του ΝΑΤΟ. Η τριμερής αμυντική συμφωνία θεωρείται από αναλυτές ένδειξη ότι η περιφερειακή ασφάλεια της Μέσης Ανατολής απομακρύνεται από την αποκλειστική επιρροή της Ουάσινγκτον.
Η υπογραφή στη Μέκκα και το περιεχόμενο της συμφωνίας
Την αμυντική συμφωνία υπέγραψαν προσωπικά ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ. Σύμφωνα με το πακιστανικό υπουργείο Εξωτερικών, η συμφωνία έχει στόχο την ενίσχυση της συλλογικής αποτροπής απέναντι σε κάθε επιθετική ενέργεια και ορίζει ότι κάθε ένοπλη επίθεση κατά ενός εκ των τριών κρατών θα θεωρείται επίθεση και κατά των άλλων δύο. Η Τουρκία, από την πλευρά της, εκτίμησε ότι η συμφωνία θα συμβάλλει σημαντικά στην προάσπιση της ειρήνης στην περιοχή.
Πηγή προσκείμενη στον σαουδαραβικό στρατό ανέφερε ότι το θέμα συζητούνταν εδώ και καιρό, όμως οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επιτάχυναν τον ρυθμό των συνομιλιών. Αξιοσημείωτο είναι ότι στην αρχή της χρονιάς η συμμετοχή της Τουρκίας στη συμφωνία φαινόταν να αποκλείεται, σύμφωνα με το Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία αναζητά ενίσχυση των συμμαχιών της στον τομέα της ασφάλειας, καθώς έχει βρεθεί στο στόχαστρο αντιποίνων του Ιράν και αντιμετωπίζει παράλληλα επανέναρξη των εχθροπραξιών με τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης. Η Τουρκία διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό σε αριθμό ανδρών εντός του ΝΑΤΟ, καλύπτει την ανατολική πτέρυγα της συμμαχίας και είχε φιλοξενήσει στις αρχές Ιουλίου τη σύνοδο κορυφής των ηγετών των χωρών μελών, με τη συμμετοχή του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Οι αντιδράσεις και το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο
Η τουρκική προεδρία απέρριψε την Παρασκευή κατηγορηματικά ισχυρισμούς ότι η νέα συμφωνία έρχεται σε αντίθεση με το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ ή ότι δημιουργεί παράλληλη στρατιωτική συμμαχία, χαρακτηρίζοντας τους ισχυρισμούς αυτούς «εντελώς ψευδείς» και μέρος μιας «εκστρατείας διαχείρισης αντίληψης». Η κυβερνητική υπηρεσία καταπολέμησης της παραπληροφόρησης τόνισε ότι η ανάπτυξη περιφερειακών συνεργασιών από την Τουρκία δεν αποτελεί εναλλακτική στην ιδιότητά της ως μέλος του ΝΑΤΟ, ούτε συνιστά επιθετικό στρατιωτικό μπλοκ, διευκρινίζοντας πως η συμφωνία λειτουργεί συμπληρωματικά στην περιφερειακή ασφάλεια χωρίς να στοχεύει καμία τρίτη χώρα.
Ο Αντρέας Κριγκ, ειδικός σε θέματα ασφάλειας στο King’s College του Λονδίνου, σχολίασε ότι η συμφωνία αποτελεί μία από τις πιο σαφείς ενδείξεις ότι η Μέση Ανατολή απομακρύνεται από μια τάξη ασφαλείας οργανωμένη αποκλειστικά από τις ΗΠΑ. Κατά την εκτίμησή του, η κίνηση αυτή ενισχύει τις φιλοδοξίες του Ριάντ να αναδειχθεί σε βασικό εγγυητή της περιφερειακής ασφάλειας και να διαφοροποιήσει την αμυντική του στρατηγική, ενώ για την Τουρκία και το Πακιστάν στόχος είναι η αύξηση της επιρροής τους και η προσέλκυση σαουδαραβικών επενδύσεων. Υπενθυμίζεται ότι η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν συνδέονται ήδη με αμοιβαία αμυντική συμφωνία που είχε υπογραφεί τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που είχε προκαλέσει τότε ερωτήματα λόγω του πυρηνικού οπλοστασίου του Ισλαμαμπάντ. Το Ριάντ διαβεβαίωσε και σήμερα ότι δεν τρέφει «πυρηνικές φιλοδοξίες» και ότι η νέα τριμερής συμφωνία δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας της περιοχής.
