Η Ευρώπη δεν είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει ρωσικές επιθέσεις με drones, σύμφωνα με νέα μελέτη του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) με έδρα το Λονδίνο. Η έρευνα, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Κυριακή 9 Αυγούστου, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα ευρωπαϊκά κράτη αδυνατούν να αποδώσουν με σαφήνεια ευθύνες για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Στην εκπόνηση της μελέτης συμμετείχε και το γερμανικό Ίδρυμα Hanns Seidel.
Τα ευρήματα της μελέτης του IISS
Σύμφωνα με το IISS, τα ευρωπαϊκά κράτη δεν έχουν καταφέρει μέχρι σήμερα να αποδώσουν με σαφήνεια την ευθύνη για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ευαίσθητους στόχους, όπως αεροδρόμια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η έκθεση εκτιμά ότι είναι πολύ πιθανό το Κρεμλίνο να έχει διεξαγάγει οργανωμένη εκστρατεία με drones πάνω από ευρωπαϊκό έδαφος, χωρίς ωστόσο καμία κυβέρνηση να έχει αποδώσει μέχρι στιγμής δημόσια κάποια συγκεκριμένη υπερπτήση στη Ρωσία.
Οι ερευνητές του IISS σημειώνουν ότι «η τρέχουσα αρχιτεκτονική κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ευρώπη δεν ανταποκρίνεται ακόμη στην απειλή», παρά το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν στρέψει μεγαλύτερη προσοχή στο ζήτημα τα τελευταία χρόνια. Η ανίχνευση των drones χαρακτηρίζεται άνιση από χώρα σε χώρα, οι δικαστικές αρχές παραμένουν κατακερματισμένες και οι επιλογές αντίδρασης κρίνονται συχνά δυσανάλογες σε σχέση με την απειλή. Το πιο κρίσιμο πρόβλημα, όπως τονίζεται, είναι ότι η απόδοση ευθυνών παραμένει εξαιρετικά αργή διαδικασία, κάτι που υπονομεύει την έγκαιρη αποτροπή τέτοιων επιθέσεων.
Για να καταλήξει σε αυτά τα συμπεράσματα, η ερευνητική ομάδα εξέτασε συνολικά 144 περιστατικά που καταγράφηκαν μεταξύ Αυγούστου 2024 και Φεβρουαρίου 2026, σε 12 κράτη μέλη του ΝΑΤΟ καθώς και στην Ιρλανδία. Το εύρος και η γεωγραφική διασπορά των περιστατικών, σύμφωνα με τη μελέτη, αναδεικνύουν την κλίμακα ενός φαινομένου που εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το πρόβλημα του κατακερματισμού και οι αντιδράσεις
Η μελέτη επισημαίνει ότι μία από τις βασικές αιτίες της αδυναμίας απόδοσης ευθυνών είναι η τάση των κυβερνήσεων να αντιμετωπίζουν κάθε περιστατικό μεμονωμένα, σε εθνικό επίπεδο, αντί να συνδέουν τα δεδομένα μεταξύ τους σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Όπως αναφέρουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι στο πλαίσιο της έρευνας, αυτή η αποσπασματική προσέγγιση εμποδίζει τις αρχές να δουν τη συνολική εικόνα και να αναγνωρίσουν πιθανά μοτίβα σε μια ενδεχόμενη συντονισμένη εκστρατεία.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Hanns Seidel, Κλάους Χόλετσεκ, χαρακτήρισε την κατάσταση «ανησυχητική», τονίζοντας ότι «η Ευρώπη δεν είναι μέχρι τώρα επαρκώς προετοιμασμένη για αυτή τη μορφή υβριδικής απειλής». Η δήλωση αυτή συνοψίζει το κεντρικό μήνυμα της μελέτης, η οποία, χωρίς να αμφισβητεί τις προσπάθειες που έχουν ήδη γίνει σε επίπεδο ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζει πως αυτές παραμένουν ανεπαρκείς μπροστά στο μέγεθος της απειλής.
Η δημοσιοποίηση της μελέτης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν εντείνει τη συζήτηση για την ενίσχυση της αεράμυνας και την ανάπτυξη κοινών μηχανισμών ανίχνευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Το IISS καλεί έμμεσα τα κράτη-μέλη να προχωρήσουν σε στενότερη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών, ώστε η απόδοση ευθυνών να μην απαιτεί χρόνο που καθιστά αναποτελεσματική την αποτροπή. Η σταθερότητα στην ευρωπαϊκή άμυνα και η ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών παραμένουν, σύμφωνα με την έκθεση, ζητήματα που απαιτούν άμεση και συντονισμένη διπλωματική και επιχειρησιακή απάντηση από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
